Bugun...



Antik Yunan’da felsefe okulları nelerdir?

Felsefe okulu kavramını günümüzdeki gibi sistematik, resmi ve formel bir eğitim binasından ziyade bir grup insanın etrafında oluşan bir “ekol” olarak anlamak gerekir. Nitekim çoğu okul mensubu birbirinin tahsilinden geçmemiş, eserlerden etkilenerek mensup olmuştur

facebook-paylas
Güncelleme: 25-01-2022 02:41:25 Tarih: 23-01-2022 02:30

Antik Yunan’da felsefe okulları nelerdir?

Antik Yunan’da felsefe okulları nelerdir?

Felsefe okulu kavramını günümüzdeki gibi sistematik, resmi ve formel bir eğitim binasından ziyade bir grup insanın etrafında oluşan bir “ekol” olarak anlamak gerekir. Nitekim çoğu okul mensubu birbirinin tahsilinden geçmemiş, eserlerden etkilenerek mensup olmuştur.

 

Sokrates öncesinde doğa felsefesi dediğimiz, arkhe arayışı üzerine odaklanmış bir felsefe mevcuttu. İdealist Sokrates felsefeyi insanlığa odaklayarak daha “etik” bir felsefe yürüttü. Tabi onunla birlikte sofistler de insan merkezli bir felsefe yapıyorlardı. Lakin Sokrates ideal doğrular olduğunu söylerken sofistler insana göre doğrular olduğunu söyleyerek evrensellik yerine görelilik iddia ediyorlardı.

 

Sokrates Öncesi Felsefe Okulları

DOĞA FİLOZOFLARI

1.Milet Okulu

Thales(MÖ. 624-548?), Anaksimandros(MÖ. 610-540?) ve Anaksimenes(MÖ. 580-500?) Felsefenin ilk sorusu olan “arkhe nedir?” diye tartışmış ve sırasıyla su, apeiron ve hava diye görüş belirtmişlerdir.

 

2.Pisagorcular

Milet’e yakın Sisam Adası’nda doğan Pisagor( MÖ. 570-495) Miletlilerin arkhe arayışından etkilenmiş ve sayı yanıtını vermiş. Takipçileri ile birlikte matematiksel bir metafizik, ruhun ölümsüzlüğü, matematiksel sembollerin kutsallığı gibi görüşler öne sürmüşlerdir.

 

3. Heraklitçiler -  Efes Okulu

Herakleitos( MÖ. 535-475) Pisagor ve Milet Okulu gibi diğer İyonyalılardan etkilenerek yine İyonya’da bir felsefe anlayışı oluşturur. Ondan sonra gelenlerin(Kratilus, Antistenes) takip ettirdiği bu felsefeye göre nesneler değişmekte olan süreçlerdir.(süreç felsefesi) Logos tarafından yönetilen bu süreçte zıtlıklar aynı şeyin farklı taraflarıdır. Logos ile birlikte her şey “ateş” metaforundan türemiştir.

 

4.Eleaular

Parmenides(MÖ.540-480)’in Güney İtalya’da kurduğu bu okul Elealı Zeno, Melissus ve Ksenofanes gibi isimlerle bilinir. Maddeci açıklamaları eleştirdiler. Her şeyin birliğini savundular, duyuların tutarsız verileri ile bunun anlaşılamadığını söylediler.

 

5.Çogulcular

Anaksagoras, Empedokles ve bazı tasniflerde de atomcuları içeren bu ekol tek bir indirgemeci arkhe arayışına karşı çıkar. Daha çok arhke, ana madde olmalıdır. Anaksagoras(MÖ. 500-428?) sayısız tohum(ilke) içeren doğanın nous(akıl) tarafından yönlendirildiğini, Empedokles dört elementin sevgi ve nefret tarafından yönlendirildiğini savundu.

 

6.Atomcular-AbderaLlılar

Leukippos(MÖ. 5. yy) tarafından kurulan atomculuk her şeyin bölünemeyen ve yok edilemeyen küçük parçalardan oluştuğunu savunur. Öğrencisi Demokritos(MÖ. 460-370) materyalizmin temeli olacak bir fizikçilik ve idealizm karşıtlığı içeren felsefesiyle kendisinden sonraki felsefeyi etkilemiştir. Elealı Parmenides’ten etkilenmiştir.

 

SOFİSTLER

Protogoras(MÖ. 490- 420)’ın öncülüğündeki bu ekolün bugün relativizm dediğimiz “her şeyin ölçüsünün birey olduğu” bir bilgi anlayışları vardır. Hem felsefeden hem de dinden tepki çekmişlerdir. Gorgias, Hippias, Critias gibi isimlerle devam eden bir eğitmenler grubu para için “erdem” öğretmeleriyle bilinir ve genellikle bilgili kimseler olurlardı. Atomculardan ve Parmenides’ten etkilenmişlerdir.

 

Sokrates öncesi felsefe okulları(ekolleri) için Presokratiklerin arkhe görüşleri yazımıza bakınız.

 

SOKRATES SONRASI FELSEFE OKULLARI

Felsefe Sokrates’in ve özellikle de öğrencisi Platon’un derin etkileri nedeniyle idealist yoldan devam etti. Yalnız Sokrates’ten önce gelen ve idealist olmayan okullar da vardı.

 

SOKRATİK OKULLAR

8.AKADEMİA, PLATONİST YA DA İDEALİST OKUL

Platon (427-347  MÖ.) İdealar teorisi, Ruh ve devlet teorileri. Tanrı en iyi ideası, uymak gereken formlar var. Evrensel tanımlar arayan diyaloglar.

 

9.LİKEON(LİSE) YA DA GEZİNENLER

Aristoteles (384-322 MÖ.) Hakikat çevremizdedir. Maddenin içinde potansiyel olarak form vardır. Tanrı hareket etmemiş hareket ettiricidir.

 

10.STOACILIK YA DA VERANDA

Helenistik dönemin(Roma) en etkili felsefi okulu. Citium’lu Zeno tarafından kurulan ve daha sonra Cleanthes ve ardından Chrysippus tarafından yönetilen, erken evresi MÖ 300’den 130’a kadar sürdü. Panaethus ve Posidonius bazı değişiklikler yaptı ve dönemlerine bazen “Orta Stoacılık” denir. Roma’da Stoacılık, Musonius Rufus, Seneca, Epictetus, Marcus Aurelius ve Hierocles tarafından temsil edilmektedir.

 

11.KİNİKLER YA DA FIÇI

MÖ dördüncü yüzyılın ortalarında Sinoplu Diogenes tarafından kurulan felsefe okulu. Sokrates’in takipçileri. Rahatlık ve geleneklere kayıtsızlıklarında ısrar ederek, alışılmamış ve kasıtlı olarak şok edici hayatlar sürdüler. Sosyal kurumlara karşıdırlar.

 

12.MEGARALILAR

Parmenides ve Zeno gibi Elealılardan etkilendiler. Öklid teklik, ideal, birlik konularında Sokrates’i devam ettirmeye çalıştı.

 

13.ELİS VEYA ERİTRE

Phaedo erdem tektir, “en iyi, Tanrı” doğru ile iyi aynı şeydir. Doğru olan zihindedir.

 

SOKRATİK OLMAYAN OKULLAR

Sokratik olmayan okullar genellikle idealist söylemlere karşı cephelenen ve materyalizmin ilk temsilcileri diyebileceğimiz “atomcular”dan etkilenmişlerdir. Sokratik olanların en meşhurları “Akademia, Likeon, Megara, Stoa ve Kinik” okulları iken Sokratik olmayanların en meşhurları Epikürcülük(Hazcılık) ve Septiklerdir. Sofistler felsefe yapmalarına rağmen kendilerine filozof demedikleri için bir okul olarak anılmazlar.

 

14.EPİKÜRCÜLÜK YA DA BAHÇE

Epikür tarafından kurulan, hem Yunanistan’da hem de Roma’da etkili olan filozoflar okulu. Epikür, Lucretius ve takipçileri hedonizm olarak da bilinen ve acıdan kaçınmaya dayanan bir okul kurdular. Burada önemli olan arkadaşlarla birlikte olmak, kendi hayatını kazanmak ve özgür olmaktı.

 

15.KİRENELİLER

Aristippus tarafından kurulan, MÖ dördüncü ve üçüncü yüzyılın başlarında faaliyet gösteren filozoflar okulu. Hedonizm iddiasında bulundular, ancak dolaysız bedensel duyumlara odaklanmalarında Epikuros’tan farklıydılar.

 

16.Septikler  Ya da Pironist kul

Aenesidemus tarafından kurulan, MÖ birinci yüzyıldan itibaren faaliyet gösteren okul. en az 200’e kadar Sextus Empiricus bu okula aitti. Hiçbir bilgi iddiasına güvenmezler, relativizm’den bile daha şüpheci, ikna olmaz bir grup.

 

SONUÇ

MÖ. 2. yüzyılda Roma Devleti’nde felsefe hareketleri görülmeye başlanmış, MÖ.30’daki Roma’nın Yunanistan’ı kesin işgali ile de felsefe okulları Roma İmparatorluğu bünyesine katılmıştır. Burada öteden beri gelen Platonculuk ve Aristoculuk etkisini sürdürmüş, hatta bir sentez ile “Yeni Platonculuk” akımını oluşturmuştur.

 

Roma’daki en popüler, marka okullar ise Stoacılık ve Epikürcülük olacaktır. Bu ikisi Sokratik olan ve olmayan, yahut idealist ve materyalist damarlar olarak Roma felsefesini besley




Kaynak: Mailden

Editör: Yeniden ATILIM

Bu haber 228 defa okunmuştur.


FACEBOOK YORUM
Yorum

İLGİNİZİ ÇEKEBİLECEK DİĞER Akademik Haberleri

YAZARLAR
Bizi Takip Edin :
Facebook Twitter Google Youtube RSS
ÇOK OKUNAN HABERLER
  • BUGÜN
  • BU HAFTA
  • BU AY
HABER ARŞİVİ
SON YORUMLANANLAR
  • HABERLER
  • VİDEOLAR

Web sitemize nasıl ulaştınız?


HABER ARA
YUKARI YUKARI