Bugun...



Metin Çulhaoğlu yazdı: 'Faşizm' üzerine birkaç not

Türkiye’deki rejimin niteliğine ilişkin solda farklı tanımlamalar yapıldığı, her tanımlamanın kendini haklı çıkaracak, doğruluğunu kanıtlamak için farklı farklı izah etme gayretleri var. ‘Faşizm: Finans kapitalin en gerici, en şoven…” dir, diye Komintern tanımını (1935) esas alınarak ifadesinin doğruluğunu kanıtlamaya çalışılıyor. Ancak her kesimce malum olan Kapitalizm, ne 1935’lerin nede 1970-80-90...ların kapitalizmi. Güncellenmesi kaçılmaz bir gerçeğimiz. Bu konuda tartıştırmak, tartışmak bize yol aldırır rejimin niteliğini tanımlamadaki çekincelerimizden kurtulmayı kolaylaştırır diye düşünüyoruz. Yazıyı önemseyerek aynen yayınlıyoruz.

facebook-paylas
Güncelleme: 25-05-2019 12:03:08 Tarih: 25-05-2019 11:20

Metin Çulhaoğlu yazdı:  'Faşizm' üzerine birkaç not

Türkiye’deki rejimin niteliğine ilişkin solda farklı tanımlamalar yapıldığı, her tanımlamanın kendini haklı çıkaracak, doğruluğunu kanıtlamak için farklı farklı izah etme gayretleri var. ‘Faşizm: Finans kapitalin en gerici, en şoven…” dir, diye Komintern tanımını (1935) esas alınarak ifadesinin doğruluğunu kanıtlamaya çalışılıyor. Ancak her kesimce malum olan Kapitalizm, ne 1935’lerin nede 1970-80-90...ların kapitalizmi. Güncellenmesi kaçılmaz bir gerçeğimiz. Bu konuda tartıştırmak, tartışmak bize yol aldırır rejimin niteliğini tanımlamadaki çekincelerimizden kurtulmayı kolaylaştırır diye düşünüyoruz. Yazıyı önemseyerek aynen yayınlıyoruz.

Metin Çulhaoğlu yazdı:

'Faşizm' üzerine birkaç not

 

Bugün Türkiye’de mevcut rejimi tanımlarken “faşizm” kavramını kullanmada belirli bir çekiniklik görülüyor. Sosyalist kesimdeki çekinikliği kastediyoruz. “Faşizan uygulamalar” gibi terimler kullanılsa bile “faşizm” denmiyor, denemiyor.

Bu çekinikliğin birtakım haklı nedenleri vardır.

Gerçekten de başka her şey bir yana ülkede şöyle ya da böyle ha bire seçim yapılması, meclisteki bileşim,  komünisti dâhil muhalif partilerin ve yayınların varlığı ve başka pek çok olgu “faşizm” kavramına başvurulmasını güçleştirmektedir.

Önerimiz, tartışmanın daha farklı bir bakış açısıyla, başka bir düzlemde sürdürülmesidir. Şunu kastediyoruz: Verili duruma ilişkin ad koyucu “statik” bir değerlendirme yerine süreçlere, eğilimlere ve yönelimlere bakalım; başka bir deyişle, belirli bir eğilim Türkiye’yi nereye doğru zorluyor, oraya odaklanalım.

Örneğin, Erdoğan’ın bir TÜSİAD sözcüsünün eleştirilerine karşı “hesabını sormasını bilirim” demesi ya da Bahçeli’nin “seçimle geldi diye kabul mü edeceğiz?” diye sorması neye işaret ediyor, bunu kestirmeye çalışalım.  

***

Carl Schmitt Almanya’da Nazi döneminin ünlü siyaset teorisyeni ve hukukçusudur. Schmitt’e göre siyaset bir şey için ve bir şeye karşı değil, birileri için ve birilerine karşı mücadeledir. Ortada bir “dostlar” bir de “düşmanlar” vardır; siyaset de dostların düşmanlara karşı seferber oldukları doğrudan bir eylem, kitle eylemidir. Sonuçta siyaset “hem iç hem dış düşmanlara karşı sürekli savaş hali” anlamına gelir (bkz. Agnes Heller, “The Concept of the Political Revisited”,  Political Theory Today içinde, Derleyen: David Held, Polity Press 1995, s. 332).

Şimdi, adını ne koyarsanız koyun, “faşizm” deyin ya da demeyin, rejimin Türkiye’de böyle bir “siyaset anlayışını” yerleştirmeye, Türkiye’yi bu noktaya doğru itmeye çalıştığı açıktır. Açık değil mi? Bir, zaman zaman dillendirilen ekonomik, toplumsal, kültürel vb. “hedeflere” (bir şey için)  ve bunların ne kadar ciddiye alındığına bakın, bir de sonu bir türlü gelmeyen iç ve dış “düşmanlar” listesine (birilerine karşı) ve bu “düşman” tanımlarının toplumda yarattığı etkiye…

Kuşkusuz, Erdoğan’ın ya da beyin takımının Carl Schmitt okuyup özümsediğini ve ona göre hareket ettiğini söylemiyoruz; büyük olasılıkla adını bile duymamışlardır.  Ne var ki sermaye sınıfı egemenliğindeki toplumlar ve siyaset, “teorisi” bilinsin bilinmesin belirli mecralarda yol alır; belki önceki teorilerin test edileceği, belki yenilerinin geliştirileceği deneyimleri davet eder.

Ve “kendi öznelerini” de yaratır…

Dahası var…

***

Faşizmle ilgili, “teorik düzleme” ait sayılabilecek iki noktanın altını çizelim.

Birincisi: Faşizm, 19. yüzyılın büyük ideolojileri arasında yer alan milliyetçiliğin (diğerleri muhafazakârlık, liberalizm ve sosyalizm) 20. yüzyılda gelişen bir versiyonu sayılabilir. Ancak faşizm, özellikle muhafazakârlığın, liberalizmin ve sosyalizmin sahip olduğu tarihsel ve düşünsel ön birikimden yoksundur. Kendisini önceleyen, “hazır”, doğrudan doğruya kendisine işaret eden bir teorik, felsefi ve ideolojik temele sahip değildir. Özellikle İtalyan faşizmi (ve önemli ölçüde Nazizm) hareketkökenli ve ağırlıklıdır.  Böyle olunca “istim arkadan gelmekte”, ilgili “düşünsel çerçeve” ve üstyapı kurumları ağırlıklı olarak sonradanoluşmaktadır.   

İkincisi: Muhafazakârlık, liberalizm ve sosyalizm gibi ideolojiler söz konusu olduğunda özele, belirli bir ülkeye atıfta bulunmadan da pek çok şey söylemek mümkündür. Ancak her faşizm mutlaka belirli bir ulusun ve/ya da ülkenin “yükselişine”, “tarihsel misyonuna” ve “istikbaline” özgü yanlara sahiptir. Bu nokta dikkate alınmadan, yani özgüllükler gözetilmeden yapılan faşizm tanımlamaları fazlasıyla “genel” kalmaya mahkûmdur. Örneğin “Finans kapitalin en gerici, en şoven, en emperyalist unsurlarının açık terörist diktatörlüğü” tanımında olduğu gibi…

***

Toparlarsak:

Bugünkü rejime isteyen istediği teşhisi koysun; ancak “faşizm” söz konusu olduğunda Nazi Almanya’sını ve az önce alıntılanan Komintern tanımını (1935) esas alıp papatya falı açar gibi “şurası benziyor” “burası benzemiyor” demenin teorik, siyasal (ve akademik) anlamda fazla bir değeri olduğunu sanmıyoruz.

Faşizm, prototip ya da “kök örnek” referanslarının özellikle sakıncalı olabileceği bir alandır.

Anlatmaya çalıştığımız gibi, asıl odaklanılması gereken yer, yaşanan süreçlerde hangi öznelerin bu süreçleri nereye doğru taşımak istediği ve bunun bir karşılığı olup olmadığıdır. 

*****

Faşizm üzerine*

“…Günümüzdeki bu faşizmin 20’nci yüzyıl faşizminden “muhafaza ettiği” unsur, sadece yıkım değil aynı zamanda bir özyıkım dürtüsü (kitle faşizminin “intihara meyilli” yüzü) olan kundaklamalara, “şenlik ateşlerine” duyulan arzu ile otorite arzusu arasındaki karanlık birleşimdir. Faşizm hiçbir zaman tek yönlü bir hadise olmamıştır, “cefa içindekiler” ile azmettiriciler arasındaki daimi alışveriş ve sinerjinin ürünüdür…”

Çeviri: Elçin Gen

*Bu yazı ilk olarak e-skop’ta yayınlanmıştır. 




Kaynak: İleri haber-M.Çulhaoğlu

Editör: yeniden ATILIM

Bu haber 158 defa okunmuştur.


İLİŞKİLİ HABERLER

FACEBOOK YORUM
Yorum

İLGİNİZİ ÇEKEBİLECEK DİĞER Basından Haberleri

YAZARLAR
Bizi Takip Edin :
Facebook Twitter Google Youtube RSS
ÇOK OKUNAN HABERLER
HABER ARŞİVİ
SON YORUMLANANLAR
  • HABERLER
  • VİDEOLAR

Web sitemize nasıl ulaştınız?


HAVA DURUMU
nöbetçi eczaneler
GAZETEMİZ

HABER ARA
YUKARI YUKARI