15 Temmuz’un 10. Yılında; Akademisyenler, siyasi parti değerlendirdi
Evrensel gazetesinde; “15 Temmuz darbe girişiminin üzerinden 10 yıl geçti. Akademisyenler, siyasi parti temsilcileri, gazeteciler; hukukun araçsallaştırılmasından TSK’daki “epistemolojik kopuşa”, sermaye kliklerinin iktidar kavgasından "FETÖ ile mücadele" adı altında yürütülen tasfiyelere kadar olan süreci değerlendirdi”
15/07/2026 09:45 | Son Güncelleme : 19/11/2026 23:14 | Okunma Sayısı : 191 | Super Admin
15 Temmuz’un 10. Yılı
Evrensel gazetesinde; “15 Temmuz darbe girişiminin üzerinden 10 yıl geçti. Akademisyenler, siyasi parti temsilcileri, gazeteciler; hukukun araçsallaştırılmasından TSK’daki “epistemolojik kopuşa”, sermaye kliklerinin iktidar kavgasından "FETÖ ile mücadele" adı altında yürütülen tasfiyelere kadar olan süreci değerlendirdi”
15 Temmuz’un yanıtsız soruları ve yeni rejimin anatomisi
Yusuf Karadas
![]() |
15 Temmuz’un 10. yılında hâlâ bu darbe girişimiyle ilgili yanıtlanmamış birçok soru bulunuyor. Asıl dikkat çekici olan ise bu soruların yanıtlarının bulunmasının bizzat kendini bu girişimin mağduru ilan eden Erdoğan ve Saray rejimi tarafından engelleniyor olmasıdır. Artık darbe girişiminden on yıl sonra yeni rejimin anatomisine (Hangi güçlere ve bunlar arasındaki ilişkilere-ittifaklara dayandığı) yakından bakıldığında bu girişime dair soruların neden yanıtsız bırakıldığı da daha iyi anlaşılıyor.
Öncelikle o dönem artık güçten düşmüş ve girişimleri hakkında önceden istihbarat bilgisi bulunan eski ortakları Gülencilerin başarısız darbe girişiminden sonra asıl “başarılı” darbenin 20 Temmuz’da OHAL ilanı ile yeni rejimi fiilen kuran Erdoğan iktidarı tarafından yapıldığını vurgulamak gerekiyor. Çünkü bu gerçeğe dikkat çekmeden darbe girişiminin Binbaşı O.K. tarafından MİT’e ihbar edildiği ve darbe girişiminden saatler önce MİT Başkanı Hakan Fidan ve Dönemin Genelkurmay Başkanı Hulusi Akar’ın Genelkurmay Başkanlığında bir araya geldikleri halde neden bu girişimi engellemeye yönelik hiçbir adımın atılmadığı anlaşılamaz. Üstelik bu girişime karşı önlem almayan Akar daha sonra yeni rejimin Milli Savunma Bakanı ve Fidan da Dışişleri Bakanı yapıldı.
İkinci olarak darbe girişiminden sonra emniyet ve genelkurmay envanterinde kayıtlı olan ve olmayan on binlerce silahın (106 bin silah) 15 Temmuz gecesi dağıtıldığı ve “kayıp” olduğu ortaya çıkmış, muhalefet partilerinin bu kayıp silahların araştırılması için verdikleri soru önergeleri de reddedilmişti. Ancak çok geçmeden önce Sedat Peker’in ifşa ettiği yeni rejim ile organize suç örgütleri (mafya) arasındaki karanlık ilişkiler ve ardından Cübbeli Ahmet’in (Ahmet Mahmut Ünlü) 2 bine yakın selefi derneğin silahlandığı açıklaması sadece kayıp silahların adreslerini açığa çıkartmıyor yeni rejimin paramiliter (gayrinizami) uzantıları hakkında da fikir veriyordu. Kuşkusuz bunlara yeni rejimin “gölge ordusu” olarak tanımlanan ve hakkındaki iddiaları gündeme getirmek bile suç sayılan SADAT’ı da eklemek gerekiyor.
15 Temmuz ile ilgili yanıtsız bırakılan, dahası bizzat iktidar eliyle karartılan en önemli soru; “Darbe girişiminin siyasi ayağının kim/kimler olduğu” sorusudur. 11 yıl boyunca (ABD emperyalizminin teşviki ve bölge politikalarıyla uyumlu bir şekilde AKP-Erdoğan ve Gülenciler arasında ittifakın devam ettiği 2002’den 2013’e kadar) neredeyse Fethullah Gülen’i ziyaret edip ona övgüler yağdırmayan AKP’li siyasetçinin kalmadığı ve ayrıca iktidarın başı Erdoğan’ın “Ne istediler de vermedik?” dediği koşullarda darbe girişiminin siyasi ayağının nerede aranması gerektiği açıktır. Zaten bu nedenle muhalefet partilerinin siyasi ayağın araştırılması için verdiği bütün önergeler iktidar bloku (AKP ve MHP) tarafından reddedildi.
OHAL koşullarında gerçekleştirilmesi ve iki buçuk milyon mühürsüz oy kullanılmasıyla ülke tarihinin en şaibeli seçimi olarak gerçekleştirilen 2017 referandumu sonrasında ‘resmileştirilen’ yeni rejimin darbe girişimi ile ilgili soruları yanıtsız bırakması ve gerçekleri karartması, sadece kendi suçlarını örtbas etmeyle sınırlı bir politika değildi. Bu karartma politikası aynı zamanda bütün muhaliflerin “FETÖ” ile ilişkilendirilmesi ya da terör parantezine alınması ve bu temelde tasfiye edilmesi için de kullanışlı bir araca dönüştürüldü. Bu nedenle “FETÖ” ile mücadele adı altında ilan edilen OHAL sonrasında parti eş başkanları, milletvekilleri ve belediye başkanları başta binlerce Kürt siyasetçi tutuklandı ve belediyelere kayyımlar atandı. Medya organları başta binlerce muhalif kurum ve örgüt susturuldu, seçme ve seçilme hakkına varıncaya kadar demokratik hak ve özgürlükler askıya alındı.
Bugün darbe girişiminden on yıl sonra Saray rejiminin yargı eliyle gerçekleştirdiği bir siyasi operasyonla (mutlak butlan kararı) CHP’nin başına kayyım olarak atanan Kılıçdaroğlu’nun partiyi tamamen ele geçirmek için “parti içindeki FETÖ’cüleri temizlemek”ten söz etmesi, “FETÖ”nün ne kadar kullanışlı bir aparata dönüştürüldüğünü görmek/göstermek bakımından oldukça dikkat çekicidir.
Peki, “Allah’ın lütfu” denilerek darbe girişimi sonrasında inşasına girişilen yeni rejim nasıl bir rejimdi ve hangi sınıf ve güçlerin çıkarlarını temsil ediyordu?
Erdoğan iktidarı ve kader birliği yaptığı tekelci burjuva güçler, darbe girişiminden çok önce dışarıda “proaktif dış politika” adı altında yeni Osmanlıcı yayılmacı emeller doğrultusunda müdahaleler gerçekleştirebilmek ve içeride devletin işleyişini tekelci sermayenin çıkarlarına doğrudan bağlayabilmek için başkanlık/cumhurbaşkanlığı hükümet sistemini istediklerini ilan etmişlerdi. Böylece güçler ayrılığına dayalı ve tekelci burjuva güçlerin en gerici ve saldırgan kesimlerinin ihtiyaçlarına artık yanıt veremeyen parlamenter sistemin yerine yasama, yürütme ve yargının tek elde toplandığı merkezi-otoriter bir baskı rejimi inşa edilecekti.
Darbe girişiminin ardından bu merkezi-otoriter baskı rejiminin fiilen kurulduğu dönemde Erdoğan’ın yerli ve yabancı tekellerle gerçekleştirdiği toplantıda “Yatırımcılara zarar verecek, yatırımcıları üzecek hiçbir işe kalkışmayız. Başta şahsım, izin vermeyiz. Bu yönde hiç endişeniz olmasın” açıklamasını yapması ve daha sonra OHAL üzerinden kurulan rejimi “OHAL’i biz iş dünyamız daha rahat çalışsın diye yapıyoruz. Soruyorum: İş dünyasında herhangi bir sıkıntınız, aksamanız var mı? (…) Grev tehdidi olan yere biz OHAL’den istifade ederek anında müdahale ediyoruz” demesi bu rejimin hangi sınıf ve güçlerin çıkarlarına dayandığını açıkça ortaya koyuyordu.
Bugün ülkedeki Saray rejimi, son NATO zirvesinde de görüldüğü gibi iş birlikçi tekelci burjuvazinin çıkarları temelinde Ortadoğu’dan Karadeniz ve Kafkasya’ya kadar ülkeyi yeni tehditlerle yüz yüze bırakma pahasına ABD ve Batılı emperyalistlerden yeni görevler üstleniyor. Dahası bu görevlerini yerine getirebilmek için içeride de “İç cepheyi güçlendirme” adı altında demokratik muhalefeti bölmeye ve etkisizleştirmeye yönelik saldırı politikalarını çok yönlü olarak (Bir demokrasi ve hak eşitliği sorunu olan Kürt sorunundaki süreci de bir kez daha bu politik çıkarlar doğrultusunda araçsallaştırarak) sürdürüyor.
15 Temmuz'un 10. yılında Hakan Şahin anlattı: 15 Temmuz sonrası TSK’da epistemolojik kopuş yaşandı
Kübra Kırımlı
k.kirimli.28@gmail.com
|
|
Siyaset Bilimci Dr. Hakan Şahin 15 Temmuz sonrasında silahlı kuvvetlerin yaşadığı dönüşümü anlattı. 15 Temmuz’un ordu bakımından ve onun toplumsal ve siyasal rolü ve ayrıca devlet aygıtı içindeki yeri bakımından çok katmanlı bir kırılma noktası olduğunu söyleyen Şahin, yaşanan dönüşümlerin önemli bulduğu iki yönünü anlattı.
İlkinin, siviller ile askerler arasındaki ilişkinin niteliğindeki kayma olduğunu söyleyen Şahin şunları söyledi: "Siyasi iktidar; hem 2018’e kadar sürdürülen iki yıllık OHAL rejimini hem de 2017 sonrasında Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi ile yürütmenin elinde merkezileşen anayasal yetkileri birer kaldıraç olarak kullandı. Bu sayede ordunun kurumsal yapısına yönelik, daha önce hiçbir siyasi iktidar tarafından teşebbüs dahi edilememiş radikal müdahalelerde bulunuldu. Bu hamlelerin arkasındaki temel motivasyon, literatürde ‘coup-proofing’ olarak adlandırılan, yani ordunun bir daha bir darbe girişimini imkansız kılmaya dönük ve doğrudan rejim güvenliğini hedefleyen stratejilerdi. Hatırlayalım; Kuvvet komutanlıkları Genelkurmay’dan koparılarak doğrudan Milli Savunma Bakanlığına (MSB) bağlandı. Genelkurmay’ın emir-komuta yetkileri tırpanlanırken, MSB yetkilerle güçlendirildi. Askeri eğitim sistemine yukarıdan aşağıya bir neşter vuruldu; tüm askeri okullar Milli Savunma Üniversitesi çatısı altında merkezileştirilerek başına sivil bir rektör atandı ve kuvvet komutanlıklarının ve Genelkurmay’ın askeri okullarla organik bağı kesildi. Yüksek Askeri Şura’nın ve Milli Güvenlik Kurulunun yapısı ve işleyişi değiştirildi. Askeri hastaneler ve askeri tabiplik sistemi lağvedildi. Bu reformlarla siyaset kurumu, Cumhurbaşkanının şahsında merkezileşen yürütme gücü aracılığıyla, ordu üzerinde sıkı bir denetim kurmayı amaçladı ve bunu büyük ölçüde başardı.
|
|
"Temelde ordudan gelebilecek müdahaleleri önleme kaygısıydı"
Bunların pek çoğunun modern demokrasilerdeki ‘ordunun demokratik kontrolü’ tezleriyle biçimsel bir benzerlik taşıdığını görüyoruz. Örneğin bu adımlar, İspanya’nın eski Savunma Bakanı Narcis Serra’nın ‘Demokratikleşme Sürecinde Ordu’ kitabında İspanya’da sivil-asker ilişkilerinin demokratikleştirilmesi deneyimi üzerinden anlattığı siyasi denetim pratikleriyle ilk bakışta büyük benzerlikler gösteriyor. Türkiye pratiğini, özellikle amaçlanan şey bakımından, ‘silahlı kuvvetlerin demokratik reformu’ olarak değil, rejimin kendini koruma refleksiyle geliştirdiği bir ‘coup-proof' (darbeye karşı bağışıklık) mekanizması olarak kavramlaştırmak daha uygun olur. Başka bir deyişle, bu kurumsal dönüşümü belirleyen kurucu motif sivil-asker ilişkilerinin ve ordunun siyasal sistem içindeki yerinin demokratikleştirilmesi değil, temelde ordudan gelebilecek müdahaleleri önleme kaygısıydı ve böyle olduğu ölçüde de atılan yasal ve yapısal adımların rengini bu kaygı belirledi.”
İkinci bir kırılma veya dönüşüm alanının ise ordunun ideolojik zeminiyle ilgili olduğunu belirten Şahin, “Esasen bu ikinci kırılma alanı, demin bahsettiğim kurumsal reform sürecinin belki de doğal bir çıktısıydı. Askeri bürokrasideki geniş temizlik bu yeni kurumsal dizaynla birleşince ordunun tarihsel kimliğinde kaçınılmaz bir değişim yaşandı. Öncesinde, 1920’lerden 2000’lere uzanan uzun tarihsel kesitte kendisini yalnızca bir savunma kurumu olarak değil, modernleşmenin taşıyıcısı, Cumhuriyet devrimlerinin ve Atatürkçülüğün muhafızı ve anayasal rejimin nihai teminatı olarak gören bir kurumsal ideoloji söz konusu idi. Bu ideoloji ciddi bir yapı sökümüne uğratıldı. Tabii ki ordunun bu kurucu değerlerin tamamından, örneğin Atatürkçülükten bütünüyle koptuğunu söylememiz mümkün değil; ancak en azından ‘Cumhuriyet devrimlerinin muhafızı’ söylemini artık sürdürmediğini, Cumhurbaşkanlığında temerküz eden ve orada cisimleşen otoriteye alternatif olabilecek, ona ilave veya ondan sapma anlamına gelebilecek herhangi bir yan refleks üretmediğini, o otorite ile tam olarak hizalanmış olduğunu gözlemleyebiliyoruz. Bu yönüyle 15 Temmuz sonrasının, ordunun sembolik ve zihinsel atıf noktaları bakımından bir tür epistemik kopuşa da işaret ettiğini söyleyebiliriz” dedi.
"Tam bilmediğimiz bir direnç halinde sürdüğünü gösteriyor"
2024 yılında Kara Harp Okulu mezuniyet törenindeki yemin krizini hatırlatan Şahin, “Cumhurbaşkanı’nın ‘Sizler bu kılıçları kime çekiyorsunuz?’ diyerek tepki gösterdiği o olay, aslında bu dönüşüm sürecinin sancılı ve sorunlu bir yanına işaret ediyordu. Cumhurbaşkanının ‘sizler’ diye hitap ettiği teğmenler, güçlü bir siyasal kontrol altında, sekiz yıl boyunca uygulanmakta olan yeni bir askeri eğitim teşkilatının ve programının ürünleriydi; hal böyleyken, resmi programdan kaldırılmış olan eski yemini, törenden sonra ama Cumhurbaşkanı henüz tören alanına yakın bir yerdeyken hep bir ağızdan okudular
15 Temmuz'un 10. yılında Yusuf Karadaş anlattı: 15 Temmuz’la Kürt meselesi iç ve dış politikada kaldıraç oldu
Kübra Kırımlı
k.kirimli.28@gmail.com
|
|
Yusuf Karadaş, 15 Temmuz sonrası Kürt sorununda izlenen savaşçı politikaların içeride tek adam rejimini kurumsallaştırmak, dışarıda ise bölgesel yayılmacılık için bir araç olarak kullanıldığını söyledi.
Türkiye, 15 Temmuz darbe girişiminin ardından geçen on yılda, devletin tüm mekanizmalarını otoriter başkanlık sistemine entegre eden bir dönüşüm yaşadı. Gazeteci-Yazar Yusuf Karadaş, bu dönüşümün temel eksenlerinden birinin Kürt meselesine yönelik "savaş ve kaos" politikaları olduğunu belirterek; rejimin hem içerideki muhalefeti sindirmek hem de bölgedeki yayılmacı emellerini gerçekleştirmek için Kürt sorununu nasıl bir manivela olarak kullandığını anlattı.
Erdoğan iktidarı ve kader birliği yaptığı tekelci burjuva güçlerin, hem bölgedeki gelişmeler ve hem de iç politikadaki çıkarları temelinde devletin işleyişinin tekelci burjuvazinin çıkarlarına dolaysızca bağlanacağı merkezi-otoriter başkanlık sistemini getirmek istediğini ifade eden Karadaş, “Erdoğan, Kürt sorununda 2013-2015 yılları arasında devam eden ‘çözüm süreci’ni bu politik hedefler doğrultusunda araçsallaştırmak; Kürtleri Suriye’de rejim değişikliği için cihatçı gruplarla işbirliğine zorlamak ve içeride de başkanlık rejimine yedeklemek istiyordu. Ancak bu süreçten beklentilerinin aksi sonuçların ortaya çıkması karşısında Erdoğan görüşme masasını devirdi ve tek başına iktidar olma çoğunluğunu kaybettiği 7 Haziran 2015 seçimleri sonrasında ‘savaş ve kaos’ planını devreye soktu. Kürt kentlerinde tanklı-toplu yıkıma yol açan ‘şehir savaşları’ ve ülkenin batısında cihatçı terör örgütleri kullanılarak Erdoğan rejimi kaybettiği gücü yeniden toplama çalıştı” dedi.
|
|
"Kürt kantonlarının birleşmesini engellemek için ‘Fırat Kalkanı’ operasyonu yapıldı"
Erdoğan iktidarının 15 Temmuz’u kendi politik hedeflerini gerçekleştirmek doğrultusunda bir fırsata çevirdiğe dikkat çeken Karadaş, “Kürt sorunu bu kez savaşçı politikalar üzerinden yayılmacı emeller ve merkezi-otoriter başkanlık rejimini kurumsallaştırmak için kullanışlı bir araç haline getirildi. Darbe girişiminden bir ay sonra Erdoğan iktidarının Suriye savaşı sürecinde bozulan ilişkilerini tamir etmeye yöneldiği Rusya’nın da ‘olur’u ile görünüşte IŞİD’e (Irak-Şam İslam Devleti) ama gerçekte Kürt kantonlarının (Kobanê ve Afrin) birleşmesini engellemek için ‘Fırat Kalkanı’ operasyonu yapıldı. Bu süreç ve ilan edilen OHAL iç politikada o dönem CHP Genel Başkanı olan Kılıçdaroğlu’nun da onayıyla Kürt milletvekillerinin dokunulmazlıkları kaldırıldı. Kürt siyasetçilere yönelik tasfiye operasyonları eşliğinde belediyelere kayyımlar atandı. Kurulan fiili rejimle ‘fikri iktidara gelen’ MHP de bu dönem iktidar blokuna dahil oldu” dedi.
Başkanlık rejimi referandumu demokratik siyasetin askıya alındığı bu saldırı koşulları ve OHAL altında ülkenin en şaibeli seçimi olarak gerçekleştiğini hatırlatan Karadaş, “Devamında Erdoğan, ülkede seferberlik ilan edilerek gerçekleştirilen ve eleştirilmesinin bile yasaklandığı Suriye Kürtlerine yönelik Afrin operasyonu sonrasında yaratılan hava ve gerçekleştirilen ‘baskın seçim’ ile başkanlığını ilan etti. Bu operasyonu 2019’da Rojava’ya yönelik yine cihatçı gruplarla birlikte gerçekleştirilen bir diğer operasyon olan ‘Barış Pınarı’ operasyonu takip etti. Kürt sorununda uygulanan politikalar o günden bugüne içeride seçme ve seçilme hakkına varıncaya kadar her türlü demokratik hakkın askıya alınmasının, bölgedeki yayılmacı- işgalci politikaların ve bu arada İHA-SİHA’lar başta askeri sınai kompleksin büyütülmesinin dayanağı olarak kullanıldı. Bu dönemde Irak Kürdistan bölgesine yapılan Pençe-Kilit operasyonları ve burada kurulan askeri üsler aynı zamanda ticaret yolları (Kalkınma Yolu) üzerinden sürdürülen mücadelenin bir parçası olarak anlam kazandı” diye ifade etti.
"Batılı emperyalistlerle uyum, bölgede yeni rol arayışı"
"Bugün Erdoğan ve Saray rejiminin “terörsüz Türkiye-Terörsüz bölge” adını verdiği sürecin de Ukrayna savaşı ve Gazze’deki işgalin bir devamı olarak bölgede ortaya çıkan gelişmelerin (Suriye’de rejim değişikliği ve İran savaşı) olası risklerini bertaraf etme ve bu süreci fırsata çevirme hedefi doğrultusunda başlatıldı" diyen Karadaş, “Yine Kürt sorunun çözümü değil, Kürt silahlı güçlerinin tasfiye edilmesi ya da kontrol altına alınması temelinde Saray rejiminin ABD-batılı emperyalistlerle uyum içinde bölgenin yeniden dizaynında daha ileriden rol üstlenmesi amaçlanıyor. Bu politika içeride ana muhalefet partisine yönelik operasyonlar üzerinden muhalefetin bölünüp etkisizleştirilmesi için de kullanılmaya çalışılıyor.
15 Temmuz'un 10. yılında Levent Dölek anlattı:
15 Temmuz 'tiyatro' değil, 'cuntalar savaşı'dır
|
|
Levent Dölek bu kanlı sürecin ancak sınıfsal bir analizle çözümlenebileceğini ve emperyalizmden, devletten ve sermayeden bağımsız bir işçi sınıfı siyasetinin inşasının hayati önem taşıdığını vurguluyor.
Devrimci İşçi Partisi (DİP) Genel Başkan Yardımcısı Levent Dölek ise 15 Temmuz darbe girişiminin bir “tiyatro” olmasından öte “cuntalar savaşı” olduğunu anlattı.
15 Temmuz’un hiçbir yönüyle aydınlığa kavuşturulmadığına değinen Dölek, “En basitinden tüm süreçte en kritik konumlarda bulunan ve pek çok tanıklıkta darbe girişiminin parçası olmakla da suçlanmış olan, en hafif olarak büyük ve ölümcül ihmalleri bulunduğu iddia edilen dönemin Genelkurmay Başkanı Hulusi Akar ve MİT Başkanı Hakan Fidan hiçbir zaman hiçbir resmi kuruma sözlü savunma vermemiştir. Hal böyle olunca ve 15 Temmuz darbe girişiminin bastırılmasının ardından, OHAL uygulamaları, KHK’lar ve Anayasa değişikliği ile galipler cephesi büyük bir atağa geçerek yeni bir rejim inşasına kalkışınca (bizce bu rejimi yarı-
![]() |
askeri bir istibdad rejimi olarak tanımlanmalıdır) her şeyin bir kurmaca olduğuna dair teoriler de oldukça rağbet gördü. CHP başta olmak üzere muhalif kesimlerde ‘tiyatro’ tezi git gide yaygınlaştı. Bu tez, köprülerin tek taraflı trafiğe kapatılması, darbe girişiminin sabaha karşı değil de akşam saatlerinde başlaması gibi olguların da etkisiyle yaygınlaşan ‘böyle darbe mi olur’ düşüncesi ve duygusundan da beslendi. Tabii ki halkın zihninde darbe denince akla gelen emir komuta zincirinde gerçekleştirilmiş olan 12 Eylül 1980 darbesiydi. Ama işin aslı Türkiye’de ilk defa başarısız darbe girişimi olmuyordu. Sadece 1963’te Albay Talat Aydemir’in girişimleri de değil. 12 Mart 1971’deki darbe öncesindeki başarısız ‘solcu’ 9 Mart cuntası, hatta 12 Eylül’den önce tasfiye edilmiş olan MHP eğilimli cunta gibi örnekler de var. Dolayısıyla 15 Temmuz’daki çelişkileri ve hatta bazı absürtlükleri bir ‘tiyatro’ tezi ile anlamlandırmaktansa yakın tarihimizde benzerleri olan bir ‘cuntalar savaşı’ olarak kavramak daha doğru olacaktır” diye ifade etti.
"Bu odağa yerleştirmek yanıltıcı olur"
15 Temmuz süreci, pozisyonlarını sermayenin ve emperyalizmin farklı fraksiyonlarının çıkarlarına dayandıran cuntaların savaşı olarak kavrandığında tablonun farklılaşacağına dikkat çeken Dölek, “Manzara açıkça 15 Temmuz’da yaşanan sürecin hâkim sınıflar arasındaki bir çatışma olduğunu göstermektedir. Zira 15 Temmuz sürecinde belirleyici olarak yer alan aktörlerin her biri burjuva düzen siyasetinin ya da burjuvazinin baskı aygıtı olarak devletin silahlı çekirdeğinin unsurlarıdır. Öte yandan hâkim sınıflar içindeki çelişki ve çatışmaların bir analizini yapmak için 15 Temmuz’u odağa yerleştirmek yanıltıcı olur. Zira 15 Temmuz bir kriz anında çok çeşitli ve kendi aralarında çelişkiler barındıran sivil ve askeri fraksiyonların hem ittifaklarına hem çatışmalarına sahne olmuştur. Büyük prestij kaybeden ordu kapılarını siyasal İslam’ın etkilerine açarken, 16 Temmuz’da AKP Genel Merkezi’ne dev bir Atatürk posteri asıldıktan sonra, koyu İslamcıların AKP’yi Kemalizme büyük tavizler vermekle suçladığı bir dönem yaşanmıştır. Bir bakıma halen de bu eleştiriler devam ediyor” dedi.
"Emperyalizm, sermayeden bağımsız bir işçi sınıfının önemini gösterir"
"Hâkim sınıfların iç çelişki ve çatışmalarını anlamak için daha geriye 90’lı yıllara, 28 Şubat sürecine, Ergenekon davalarına ve tüm bu süreçlerde Türkiye’nin Batı ile stratejik bütünleşmesinden yana olan ve bu süreci yürüten Batıcı-laik tekelci sermaye ile (TÜSİAD’da sembolize olan) ekonomik gücü az olsa da sayısı ve siyasi potansiyeli güçlü olan Batı’yla bütünleşmeyi taktik olarak reddetmese de yüzü doğuya dönük İslamcı sermaye (MÜSİAD’da karşılığını bulan) arasındaki kavgaya bakmak gerekir" diyen Dölek şunları söyledi: “Yarı askeri istibdad rejiminin inşası sürecinde siyasi iktidarla bütünleşen ve halk arasında beşli çete olarak adlandırılan oligarşik yapılar da yükselmeye başlamıştır. Analizleri bu grupların maddi çıkarları ve bu çıkarların siyasi yansımaları üzerinden yapmak daha sağlıklı olur. Çünkü bu çıkarlar 15 Temmuz gecesi olduğu gibi kanlı biçimler alacak kadar sertleşse dahi asla uzlaşmaz değildir. Emperyalizmin patronajında ve sermayenin işçi sınıfına karşı topyekûn verdiği sınıf mücadelesinde bu karşıt fraksiyonların pekâlâ birleşebildiğini de görmekteyiz. Eğer sınıfsal analiz yapmazsanız çatışmalarda sermaye fraksiyonlarından birini emekçi halk için desteklenebilecek bir kutup olarak görebilirsiniz ya da …
15 Temmuz'un 10'uncu yılında İskender Bayhan anlattı: Düzlüğe çıkış işçi ve emekçilerin mücadelesiyle mümkün
![]() |
skender Bayhan, 15 Temmuz’u emperyalizmle göbekten bağlı iki sermaye kliğinin kanlı iktidar kavgası olarak niteleyerek; tek adam rejiminin inşasıyla faturanın işçi, emekçilere kesildiğini, çıkış yolunun ise birleşik mücadeleden geçtiğini vurguladı.
Emek Partisi (EMEP) Genel Başkan Yardımcısı ve İstanbul Milletvekili İskender Bayhan, Türkiye’nin siyasi tarihinin başarılı ve başarısız darbe örnekleriyle dolu olduğunu, 15 Temmuz’un özü itibarıyla, uzun yıllardır iktidarda bulunan ve ABD emperyalizmi ile çeşitli düzeylerde bağımlılık ilişkileri bulunan iki sermaye kliğinin iktidar kavgası temelinde yaşanan bir darbe girişimi olduğunu anlattı.
![]() |
Darbecilerin halktan, siyasilerden ve de sendikalardan bekledikleri desteği görmediklerini bu sebeple başarılı olamadıklarını ifade eden Bayhan, “Erdoğan ve AKP Hükümeti başta olmak üzere ülkeyi yöneten egemen güçler 15 Temmuz darbe girişimi öncesinde uzun zaman ‘darbe dönemlerinin kapandığı’ propagandası yapıyorlardı. 12 Eylül cuntasının anayasasına yaptıkları yamaları bunun teminatı olarak gösteriyorlardı. Ama bir kez daha yaşayarak görüldü ki bu gerçek değildi” dedi.
"Darbeler sermaye kliklerinin, kapitalistlerin iktidar kavgalarının bir yansıması olarak ortaya çıkar"
Darbelerin esas olarak egemen kapitalist sistemin, onun devlet ve toplum düzeninin iç çelişkileri, çatışmaları içerisinde yattığını ifade eden Bayhan, “Kapitalist devlet düzeni esas olarak burjuvazinin sınıf egemenliğini sağlamak, korumak ve sürdürmek için çalışan sivil, resmi polis ve askeri bürokrasiden oluşan bir örgüttür. Bunun için darbeler bu devlet örgütlenmesi içerisinde çeşitli sermaye kliklerinin, kapitalistlerin iktidar kavgalarının bir yansıması olarak ortaya çıkarlar. Türkiye’de mevcut devlet düzeni ve siyasal sistem açısından bu çok daha belirgindir. Çünkü mevcut devlet düzeni ve siyasal sisteme egemen olan, baskın olan ya da yön veren sermaye güçleri-klikleri, ellerinde tuttukları yetki ile bir kaç günde bir kapitalist yaratabildikleri gibi, bir kapitalisti birkaç günde yok edebilirler. Bunun bir abartı olmadığını, son yıllarda yaşanan birçok örnekle gördük. En güncel ve çarpıcı örneği ise Erdoğan-AKP Hükümeti ile Gülen Cemaati arasındaki ‘dünün can ciğer ortaklığı, darbe döneminin ise kanlı bıçaklı düşmanlığı’ ilişkisinde görülmüştür” dedi.
"En büyük zararı işçiler, emekçiler, gençler, kadınlar, emek, barış ve demokrasiden yana güçler görmekte"
Saray oligarşisi ve Erdoğan’ın bugünki iktidarının kapsamlı somut ve yasal temellerinin o zaman atıldığını belirten Bayhan, “Erdoğan bu darbe girişiminin ‘Allah’ın bir lütfu’ olduğunu söyledi.
Bunlar da ilginizi çekebilir
DEM Parti T. Hatimoğulları, ‘Gençlik Forumu’nda
Gençlerle bir araya gelen DEM Parti Eş Genel Başkanı Tülay Hatimoğulları, sorunları ve çözüm önerilerini dinledi. Mücadelenin gençlerle başladığını belirten Tülay Hatimoğulları, çözümün güçlü örgütlülükte olduğunu vurguladı. Halkların Eşitlik ve Demokrasi Partisi (DEM Parti) Gençlik Meclisi, ÇandAmed Kültür Merkezi’nde “Ekmek, Barış ve Adalet İçin Bütçe Forumu” düzenledi. Foruma, çok sayıda gencin yanı sıra DEM Parti Eş Genel Başkanı Tülay Hatimoğulları, Demokratik Bölgeler Partisi (DBP) Eş Genel Başkanı Keskin Bayındır, Amed Büyükşehir Belediye Eşbaşkanları Sera Bucak, Emin Ay ile çok sayıdaki siyasetçi ve sivil toplum örgütü temsilcisi katıldı.
4 gün önceFatma Betül Sayan Kaya İtirafçı Olacak mı?
Emekçilerin ve emeklilerin bu hayat pahalığın altında inlerken, İktidar içinden eski bakan, sermayenin başındaki bir çok bürokratın olduğu iddia edilen “örgüt” le milyarları götürüyor. Barış Terkoğlu, Murat Ağırel, Timur Soykan, Şule Aydın ve Barış Pehlivan, gündemin başköşesinde duran Fon vurgunu üzerinden “Fatma Betül Sayan Kaya İtirafçı Olacak mı?” sorusunu yorumlayarak cevaplamaya çaba gösteriyorlar
1 hafta önce6 kurumdan "Savaşa karşı sınıf savaşı" paneli
Alınteri, KÖZ ve Sosyalist Meclisler Federasyonu'nun (SMF) çağrısıyla Beyoğlu'nda bulunan Bağlam Yayınlarında "Ekim Devriminin mirası: Savaşa karşı sınıf savaşı" paneli düzenlendi. Panelde Alınteri, KÖZ, SMF, Ezilenlerin Sosyalist Partisi (ESP), Yeni Dünya için Çağrı (YDİ Çağrı) ve Yeni Komünizm adına sunumlar yapıldı. "Ekim Devriminin mirası: Savaşa karşı sınıf savaşı" panelinde Ekim Devrimini yaratan koşullar, emperyalist savaş karşısında kurulması gereken mücadele hattı ve devrimcilerinin kendi ülkelerinin burjuvazisine karşı savaşımının önemi tartışıldı
1 hafta önce






Yargıtay'da kaybolan dosya ile Gürsel Tekin'in alakası var?