‘Birleşik mücadele ve dayanışmayı büyütmek için bir araya gelelim!’

Arama

20. yüzyıl Türkiye’sinin en büyük tarihçilerinden birini uğurlarken

Tarihçi ve akademisyen Feroz Ahmad (87) yaşamını yitirdi. Türkiye'nin siyasi tarihi, Osmanlı Devleti'nin son dönemi ve Cumhuriyet'in kuruluş yıllarına dair çalışmalarıyla bilinen Ahmad'ın cenazesi bugün toprağa verilecek. Türkiye siyasi tarihi üzerine çalışmalarıyla bilinen tarihçi ve akademisyen Prof. Dr. Feroz Ahmad (87) hayatını kaybetti.

21/02/2025 04:48 | Son Güncelleme : 19/11/2026 23:14 | Okunma Sayısı : 419 | Super Admin


20. yüzyıl Türkiye’sinin en büyük tarihçilerinden birini uğurlarken
‘Birleşik mücadele ve dayanışmayı büyütmek için bir araya gelelim!’ ad image

20. yüzyıl Türkiye’sinin en büyük tarihçilerinden birini uğurlarken

 

tarihci-feroz-ahmad-i67b7ddd29e18b.jpg

Tarihçi Feroz Ahmad hayatını kaybetti

Tarihçi ve akademisyen Feroz Ahmad (87) yaşamını yitirdi. Türkiye'nin siyasi tarihi, Osmanlı Devleti'nin son dönemi ve Cumhuriyet'in kuruluş yıllarına dair çalışmalarıyla bilinen Ahmad'ın cenazesi bugün toprağa verilecek.

Türkiye siyasi tarihi üzerine çalışmalarıyla bilinen tarihçi ve akademisyen Prof. Dr. Feroz Ahmad (87) hayatını kaybetti.

ABD'deki üniversitelerde çalıştıktan sonra Massachusetts Üniversitesi'nden emekli olarak Türkiye'ye gelen Ahmad, Türk vatandaşlığı almıştı.

Birgün gazetesi / Behlül Özkan

 

20. yüzyıl Türkiye’sinin en büyük tarihçilerinden birini uğurlarken

Ahmad'ın cenazesinin bugün Bostancı Kuloğlu Camisinde kılınacak ikindi namazının ardından Tuzla Şifa Mezarlığında toprağa verilecek.

20. yüzyıl Türkiye’sinin yaşayan en büyük tarihçilerinden Feroz Ahmad hayatını kaybetti. 1938’de İngiliz sömürgesi Hindistan’da Müslüman ve tüccar bir ailede dünyaya gelen Feroz Ahmad tarih öğrenimi için 1958 yılında İngiltere’ye gitti. O yılların tüm Afrika ve Asya’sına dekolonizasyonun damgasını vurduğu düşünülürse, çocukluğu İngiliz sömürgesinde geçmiş bir genç olarak sömürge karşıtı mücadeleye ilgi duyması şaşırtıcı değildir. 1952’de askeri darbeyle Kahire’de iktidara el koyan Nasır liderliğinde başlayan ve İngiliz sömürgeciliğine son vererek Süveyş Kanalı’nı millileştiren Mısır Devrimi’ni çalışmayı kafasına koymuştu. Londra’da SOAS’ta (School of Oriental African Studies) Ortadoğu tarihçiliğinin duayen bilim insanı Bernard Lewis’in karşısına çıktı. Hocasına Mısır Devrimi’ni ve Nasırcılığı çalışmak istediğini söyledi. Aldığı cevap tüm akademik ve bireysel yaşamını değiştirecekti: “Doktoranı benim danışmanlığımda yazmak istiyorsan, çalışabileceğin tek devrim 1908 İttihat ve Terakki Devrimi’dir.” Feroz Ahmad’in Türkiye serüveni böyle başladı. Ve Bostancı Kuyubaşı Camii’nde kılınan cenaze namazından sonra, Tuzla Şifa Mezarlığı’nda sona erdi.

 

2002 yılında doktora eğitimi içim gittiğim ABD’nin Boston şehrindeki Fletcher School of Law and Diplomacy’de verilecek derslere ve hocaların isimlerine bakarken gözlerime inanamadım. Şans yüzüme gülmüş, Feroz Hoca, Umass Üniversitesi’nden emekli olarak üç yıllığına misafir öğretim üyesi olarak benim doktora yaptığım okula gelmişti. Osmanlı tarihçisi ve yakın arkadaşı Leila Fawaz’ın ısrarını kıramamış, evine de yakın olduğu için Fletcher’da ders vermeyi kabul etmişti. Sayesinde benim de akademik hayatım değişti. Derslerinde ve uzun kişisel sohbetlerimizin bana kattıklarını kelimelerle anlatamam. Bu konuda istisna da değildim. Feroz Hoca, gözlerini yaşama kapatana kadar hocası olarak onlarca doktora öğrencisi yetiştirdi, bundan çok daha fazla tez jürisinde bulundu. Fikirlerine katılmadığı, karşı çıktığı akademisyenlerin kitaplarını ve makalelerini öğrencilerine derslerinde okutmaya özen gösterirdi. Öğrencilerine bu eserler hakkında ne düşündüklerini sorar, büyük merak ve ilgiyle öğretmeye ve onlardan da öğrenmeye çalışırdı. Dünya görüşü olarak hocası Bernard Lewis’ten çok farklı bir yerde olmasına rağmen, Lewis’in çalışmalarının ne kadar değerli olduğunu sürekli vurguladığını hatırlarım.

 

 

 

1960’ların başında doktora tezinin arşiv çalışması için ilk defa Türkiye’ye geldi. Ömründe ilk defa gördüğü bu ülkede, ilk neyin onun dikkatini çektiğini sormuştum bir sohbetimizde. “Şeftali” demişti: “Ömrümde bu kadar lezzetli ve hoş kokan bir şeyi ilk defa Türkiye’de gördüm.” Sirkeci Garı’nda trenden iner inmez seyyar bir şeftali satıcısı dikkatini çekmiş. Şeftalinin tadını bir daha unutamamıştı. Türkiye tarihine de benzer bir şevkle bağlandı. Ankara’da arşivde çalıştığı dönemde sonradan eşi olacak Bedia Hanım’la tanıştı. Hayatlarının sonuna kadar birlikte olacakları bu evlilik, Feroz Hoca’nın Türkiye’yi anlamasına büyük katkı sağladı. Bedia Hanım, Feroz Hoca’nın sadece hayat arkadaşı değil, bilimsel açıdan da en önemli destekçisiydi. Birlikte Türkiye tarihine dair eserler kaleme aldılar.

 

Feroz Hoca’nın 1908-1913 İttihat ve Terakki üzerine yazdığı tez 1969 yılında kitap olarak basıldı. 20. yüzyıl Osmanlı ve Türkiye tarihi üzerine yayımlanmış en önemli eserlerden biri olarak literatürde yer almaktadır. Benim de bulunduğum bir ortamda dönemin İstanbul Valisi’nin hocanın eline sarılarak bu kitaptan çok şey öğrendiğini söylemesine tanık olmam, kitabın etkisinin akademinin çok ötesine geçtiğini gösteriyordu. Feroz Hoca makale ve kitaplarında büyük anlatıları sorgulayarak, incelediği olguları dönemin şartlarıyla değerlendirmeye büyük önem verirdi. Bu açıdan Cumhuriyet’in ilanının, bir süreklilik değil tarihte bir kopuş ve devrim olduğunda ısrarlıydı. Türkiye’yi çalışmaya Batı’dan değil de Hindistan’dan bir Müslüman olarak gelmesi gerçekliğinin Atatürk ve Cumhuriyet’e bakışını da etkilediğinin çok sonraları farkına vardım. Milli Mücadele’nin antikolonyalist yönünü, Cumhuriyet döneminin modernleşmesini; İngiliz sömürgesinde büyümüş bir entelektüel olarak hayranlıkla karşılardı.

 

Yaşamının sonlarına doğru, üzerinde yıllardır çalıştığı kitabını tamamlamak için büyük gayret sarf etmesine şahit oldum. Hayata gözlerini yummadan önce bizlere son hediyesini yetiştirmeye çalışıyordu. Bu kitabını 2020 yılında “Jöntürkler: Osmanlı İmparatorluğunu Kurtarma Mücadelesi 1914-1918” başlığıyla yayımladı. Öğrencisi olarak ondan öğrendiğim en büyük ders, tarihte doğru bilinen yanlışları araştırmak, büyük anlatıları sorgulamak olmuştur. Üzerinde çalıştığı dönemin gazetelerinin mikrofilmlerinin başında geçirdiği saatler, arşivlere olan ilgisini hayranlıkla izlerdim. Arşivlere bu denli ilgi göstermesine rağmen, akademik eserlerde tarihsel gerçekliğin ve olguların dipnotlara ve detaylara boğulmaması gerektiğinde ısrar ederdi. Bu bağlamıyla “Demokrasi Sürecinde Türkiye: 1945-1980” başlıklı kitabı benim için bir başyapıttır. 2014 yılında dönemin Cumhurbaşkanı Abdullah Gül, Feroz Hoca’ya Türkiye Cumhuriyeti Liyakat Nişanı tevcih etmişti. Vefatından sadece üç ay önce Doğan Avcıoğlu Onur Ödülü’nü aldığında;  “bu takdir, benim Modern Türkiye’nin tarihi ve siyaseti üzerine ömür boyu süregelen adanmışlığımın anlamlı bir teyidi olmuştur” demişti. 1938’de Delhi’de başlayan hayatı, karlı ve soğuk bir günde öğrencilerinin ve meslektaşlarının katıldığı bir cenaze töreniyle, bilim hayatını adadığı Türkiye’de sona erdi. Akademik çalışmalarında eleştirel olmayı kendisine düstur edinmiş büyük tarihçinin eserleri, bizlere ve bizden sonraki nesillere yol göstermeye devam edecektir.

FEROZ AHMAD KİMDİR?

Ünlü tarihçi ve akademisyen Prof. Dr. Feroz Ahmad, 1938 yılında Hindistan'ın Delhi şehrinde doğdu. 1958'de Delhi Üniversitesi Tarih Bölümü'nden lisans derecesi aldıktan sonra, Londra Üniversitesi'nde Ortadoğu tarihi üzerine yüksek lisans yaptı. Burada, ünlü tarihçi Bernard Lewis'in danışmanlığında "The Committee of Union and Progress in Turkish Politics, 1908-1914" başlıklı doktora tezini 1966 yılında tamamladı.

 

Akademik kariyerine 1966-1967 yıllarında Columbia Üniversitesi Uluslararası İlişkiler Okulu'nda ders vererek başlayan Ahmad, 1967'de Massachusetts Üniversitesi Tarih Bölümü'nde öğretim üyeliğine başladı ve 1978'de profesör unvanını aldı. 1980-1981 yıllarında Harvard Üniversitesi Ortadoğu Araştırmaları Merkezi'nde dersler verdi. 1997-1998 yıllarında Fulbright bursuyla Türkiye'de araştırmalar yaptı. Emekli olduktan sonra Türkiye'ye yerleşen Ahmad, Yeditepe Üniversitesi Uluslararası İlişkiler ve Siyaset Bilimi Bölümü'nde dersler verdi.

 

Prof. Dr. Feroz Ahmad, Osmanlı İmparatorluğu'nun son dönemi ve modern Türkiye tarihi üzerine önemli eserler kaleme aldı. Ahmad'ın en bilinen çalışmaları şu şekilde:

 

İttihat ve Terakki (1908-1914)

Türkiye'de Çok Partili Rejimin Açıklamalı Kronolojisi

Demokrasi Sürecinde Türkiye

Modern Türkiye'nin Oluşumu

Bir Kimlik Peşinde Türkiye

İttihatçılıktan Kemalizme, Makaleler

Jön Türkler ve Osmanlı'da Milletler: Ermeniler, Rumlar, Arnavutlar, Yahudiler ve Araplar

Jön Türkler - Osmanlı İmparatorluğu'nu Kurtarma Mücadelesi

 

Beğendim
Bayıldım
Komik Bu!
Beğenmedim!
Üzgünüm
Sinirlendim
Bu içeriğe zaten oy verdiniz.

‘Birleşik mücadele ve dayanışmayı büyütmek için bir araya gelelim!’ ad image

Bunlar da ilginizi çekebilir

İktidar Yeni Parti'yi süreç dışına itti | #NasılYapmalı

İktidar Yeni Parti'yi süreç dışına itti | #NasılYapmalı

Yeni Parti Genel Başkanı Özgür Özel, 18 Kasım’da yaptığı açıklamayla çözüm süreci kapsamında kurulması planlanan Meclis İzleme Komisyonu’na üye vermeyeceklerini duyurdu. Gerekçe ise iktidarın demokratikleşme konusunda verdiği sözleri yerine getirmemesi, kayyım uygulamalarının sürmesi ve AİHM ile AYM kararlarının uygulanmaması.

7 saat önce
Ayşegül Doğan:  Süreci siyasi ranta dönüştürmeyin

Ayşegül Doğan: Süreci siyasi ranta dönüştürmeyin

Barış ve Demokratik Toplum Süreci’nin siyasi hesaplara ve seçim tartışmalarına kurban edilmemesi gerektiğini vurgulayan Ayşegül Doğan, sürecin başarıya ulaşması için bütün siyasi partilerin sorumluluk alması ve demokratikleşme adımlarının geciktirilmemesi çağrısı yaptı

7 saat önce
Hatimoğulları’ndan siyasi partilere

Hatimoğulları’ndan siyasi partilere

Barış ve Demokratik Toplum Süreci’nin hiçbir siyasi partinin dar çıkarlarına kurban edilmemesi gerektiğini söyleyen Tülay Hatimoğulları, ‘Ölümler durmuş ilelebet dursun istiyoruz. Kayıtsız şartsız bu süreci herkes desteklemeli. Muhalefeti de desteklemeli, iktidardakiler de desteklemeli. Milliyetçisi de, sosyal demokratı da, solcusu da, sağcısı da; biz barış konusunda toplum olarak 86 milyon yurttaş olarak kilitlenmeliyiz ki barışı, inşasını başarabilelim bu ülkede’ dedi

9 saat önce
Yorumlar

‘Sansür hayır! Habere Özgürlük ve İnsanca yaşamak İçin..!"