‘Birleşik mücadele ve dayanışmayı büyütmek için bir araya gelelim!’

Arama

'Barış ve demokratikleşme ancak toplumun aktif katılımıyla mümkün'

Demokratik siyaset kimisine göre sadece seçimlerle iktidarı hedeflemektir. Oysa toplumsal siyaset seçimlerden ibaret değildir. Aynı zamanda toplumun kendini ifade etme ve örgütleme biçimidir. Önümüzdeki dönemde demokratik siyasetin güçlenmesi toplumsal dönüşümün de önünü açacaktır. Çünkü kalıcı barış ve demokratikleşme ancak toplumun aktif katılımıyla mümkün olabilir ' Kürt sorunu yalnızca bir etnik kimlik sorunu değildir. Türkiye’nin demokratikleşme sorununun merkezinde yer alan tarihsel bir meseledir.’

14/03/2026 09:58 | Son Güncelleme : 19/11/2026 23:13 | Okunma Sayısı : 227 | Super Admin


'Barış ve demokratikleşme ancak toplumun aktif katılımıyla mümkün'
‘Birleşik mücadele ve dayanışmayı büyütmek için bir araya gelelim!’ ad image

' Kürt sorunu yalnızca bir etnik kimlik sorunu değildir. Türkiye’nin demokratikleşme sorununun merkezinde yer alan tarihsel bir meseledir.’

Temel: Öcalan, 'Sürecin siyasi ve hukuki boyutu bu sürecin olmazsa olmazıdır' diyor

tayip-temel-söyleşi-i69b56d5a97b34.png

DEM Parti Eş Genel Başkan Yardımcısı Tayip Temel, Abdullah Öcalan’ın 27 Şubat 2025’te yaptığı “Barış ve Demokratik Toplum Çağrısı”nın ardından geçen süreci değerlendirdi. Temel, kalıcı çözüm için demokratik siyaset alanının genişletilmesi ve hukuki düzenlemelerin hayata geçirilmesi gerektiğini söyledi.

DEM Parti Eş Genel Başkan Yardımcısı Tayip Temel, MA’dan Selman Güzelyüz’ le yapılan söyleşide sorulan sorular ve yanıtları;

Abdullah Öcalan silahlı mücadele döneminin geride bırakılması gerektiğini söyledi. Size göre bunun yerine nasıl bir siyasal mücadele modeli öneriyor?

Sayın Öcalan’ın ortaya koyduğu yaklaşım, klasik anlamda silahlı mücadeleye dayalı ulusal kurtuluş stratejisinden farklıdır. Önerdiği modelin merkezinde demokratik siyaset, toplumsal örgütlenme ve hukuki mücadele yer alır. Buna göre Kürt sorununun çözümü askeri yöntemlerle değil, demokratik siyaset alanının genişletilmesi ve toplumun kendi kendini örgütleyebileceği bir demokratik düzenin kurulmasıyla mümkündür. Bu yaklaşım, demokratik toplum paradigması olarak tanımlanabilir.

Sayın Öcalan’ın önerdiği modelin merkezinde demokratik siyaset, toplumsal örgütlenme ve hukuki mücadele yer alır. Kürt sorununun çözümü askeri yöntemlerle değil, demokratik siyaset alanının genişletilmesi ve toplumun kendini örgütleyebileceği bir demokratik düzen ile mümkündür

Ulus-devlet fikrinden uzaklaşarak farklı bir toplumsal model önermek, Kürt siyasal hareketinin tarihsel hedeflerinde nasıl bir dönüşümü ifade ediyor?

Bu oldukça önemli bir dönüşümdür. Kürt hareketi uzun yıllar ulus-devlet kurma perspektifiyle tartışıldı. Ancak bugün gelinen noktada ulus-devlet modeli eleştirisi üzerinden yeni bir özgürlük modeli sunuyor. Çok net bir şekilde Öcalan, ulus-devlet yerine demokratik ulus anlayışını öneriyor. Bu modelde farklı kimliklerin kendi varlıklarını koruyarak ortak bir demokratik sistem içinde birlikte yaşayabilmesi hedefleniyor. Kürtlerin kendi kimlikleriyle varlıklarını sürdürmeleri temel taleptir. Temel şart devletin bunun önünde engel çıkarmamasıdır. İnkar ve asimilasyona uğratılmış ve yokluktan mücadele ile kurtulmuş Kürtler başka olmak üzere kendi dilini, kültürünü geliştirmek isteyenlere engel olunmasın diyor.

Kürt sorununun çözümünün yalnızca Kürtleri değil, Türkiye’deki tüm toplumsal kesimleri kapsayan bir demokratik dönüşüm gerektirdiği görüşünü nasıl temellendiriyorsunuz?

tayip-temel-söyleşi-i69b56d5a97b34.png

Kürt sorunu yalnızca bir etnik kimlik sorunu değildir. Türkiye’nin demokratikleşme sorununun merkezinde yer alan tarihsel bir meseledir. Eğer çözüm yalnızca bir kimliğe yönelik dar bir düzenleme olarak ele alınırsa kalıcı olmaz. Gerçek çözüm, Türkiye’de yaşayan bütün halkların ve inançların eşit yurttaşlık temelinde kendilerini ifade edebilecekleri demokratik bir düzenin kurulmasıyla mümkündür. Sayın Öcalan, sürecin siyasi ve hukuki boyutu bu sürecin olmazsa olmazıdır diyor. Soruna dar anlamda salt Kürtler için hukuki düzenlenme gibi dar bir perspektiften bakmıyor, Öcalan. Yeni hukuki düzenlenme Türkiye’de yaşayan tüm etnik kimlikler ve inanç gruplarını kapsayacak ve demokratik siyaset kanallarının açılması ve yerel demokrasi için elzemdir.

Sayın Öcalan, sürecin siyasi ve hukuki boyutu bu sürecin olmazsa olmazıdır diyor. Soruna dar anlamda salt Kürtler için hukuki düzenlenme gibi dar bir perspektiften bakmıyor

Silahlı çatışmanın sona ermesi için yalnızca güvenlik politikalarının değil, aynı zamanda siyasi ve hukuki düzenlemelerin de gerekli olduğu yönündeki görüşünüzün somut karşılığı nedir? Hangi koşullarda ikinci aşamaya geçildi denebilir?

Eğer bir çatışma ortamı sona erdirilecekse, bunun yalnızca askeri yöntemlerle yapılması mümkün değildir. Aynı zamanda demokratik siyasetin önünü açacak hukuki düzenlemelerin yapılması gerekir. Anayasal güvence, siyasal temsil olanaklarının genişletilmesi ve ifade özgürlüğünün güçlendirilmesi bu sürecin temel unsurlarıdır. Aksi halde çatışma ortamı ortadan kalksa bile sorunun kendisi çözülmüş olmaz.

Demokratik toplum temelinde bir çözüm, ancak parlamentoda demokratik siyaset mekanizmalarının işler hale gelmesi ve buna uygun hukuki düzenlemelerin kabul edilmesiyle ikinci aşamada gündeme gelebilir. İktidar çevrelerinin ileri sürdüğü gibi çözümü yalnızca PKK’nin kendisini sona erdirmesine bağlayan yaklaşım gerçekçi değildir. Sorun sadece savaşçıların ve yasadışı konumdakilerin dönüşü de değil. Bu tür bir yaklaşım süreci daha başlangıcında başarısızlığa sürükler. Böyle bir çerçeve gerçek anlamda bir çözüm oluşturmaz. Ancak ikinci aşamaya geçiş sürecinde kimi engellerin kaldırılması bakımından geçici ya da ara bir düzenleme olarak düşünülebilir.

Esas olarak ele alınması gereken, PKK’nin bütün yapısının kapsamlı biçimde değerlendirilmesi ve savaş, çatışma zeminin bütünlüklü olarak ortadan kaldırılmasıdır. Örneğin yasal çerçeve tartışılırken, ayrım yapılmaksızın silahlı güçlerden, cezaevinde olanlar ve sürgünde yaşayanlar dahil herkesin yasadışı statüden çıkarılması ve demokratik siyasal alanda yer alabilmelerinin sağlanması gereklidir. Böyle bir adım, çözüm sürecinde önemli bir eşik anlamına gelecektir.

Eğer bir çatışma ortamı sona erdirilecekse, bunun yalnızca askeri yöntemlerle yapılması mümkün değildir. Aynı zamanda demokratik siyasetin önünü açacak hukuki düzenlemelerin yapılması gerekir

Silahların devreden çıkarılması ile demokratik siyaset alanının genişletilmesi arasında nasıl bir ilişki kuruyorsunuz?

Bu iki süreç birbirine bağlıdır. Silahların devre dışı kalması demokratik siyaset alanının genişlemesi için bir fırsat yaratır. Ancak aynı zamanda demokratik siyaset kanalları açılmadığı sürece silahsızlanma da kalıcı bir anlam kazanmaz. Dolayısıyla bu iki süreç eş zamanlı ve birbirini güçlendirecek şekilde ilerlemelidir.

Gerçek ve kalıcı çözüm ise demokratik toplumun inşa edilmesidir. Bu toplumun ortaya çıkmasını sağlayacak ilkeler, program ve mücadele yöntemleri çözümün esas çerçevesini oluşturacaktır. Asıl önemli olan, toplumun kendi varlığını güçlendirmesi, özgür biçimde kendini ifade edebilmesi ve demokratik bir toplumsal düzeni kurabilmesidir.

Bu nedenle yürütülen arayışın temel hedefi demokratik toplumun gerçekleştirilmesidir ve bunun doğru anlaşılması büyük önem taşır. Fakat bu konuda düşüncelerin netleşmemesi ve bazı kavramların karıştırılması nedeniyle, meseleyi daha iyi açıklayabilmek için tarihsel sosyolojinin sunduğu perspektife başvurmak gerekli görülmüştür.

Gerçek ve kalıcı çözüm ise demokratik toplumun inşa edilmesidir. Bu toplumun ortaya çıkmasını sağlayacak ilkeler, program ve mücadele yöntemleri çözümün esas çerçevesini oluşturacaktır

Bazı çevrelerin silahlı mücadeleden vazgeçilmesini “teslimiyet” veya “entegrasyon” olarak yorumlamasını nasıl değerlendiriyorsunuz?

Bu değerlendirmeler genellikle meseleyi eski paradigmalar üzerinden okumaktan kaynaklanıyor. Silahlı mücadelenin geride bırakılması bir teslimiyet değil, mücadele yönteminin tamamen değişmesi anlamına geliyor. Özgürlük amacı ortadan kalkmıyor, yalnızca onu kazanmanın yöntemi değişiyor. Demokratik siyaset ve toplumsal örgütlenme bugün çok daha güçlü bir mücadele zemini sunuyor. Sayın Öcalan’ın çok net vurguları var bu konuda. Demokratik müzakere ve demokratik mücadele, hukuki düzenlemelerle birlikte yürümek zorundadır. Taraflar arasında oluşacak uzlaşının hukukla güvence altına alınması, çatışma ve şiddetin bir yöntem olmaktan kalıcı biçimde çıkarılmasını sağlayabilir. Ancak Kürtlere “kendi varlığından vazgeç ya da bu toprakları terk et” anlayışı dayatıldığı sürece gerçek bir çözüm mümkün değildir. Maalesef böyle düşünen bir akıl var hala.

Bilinmeli ki şiddetin devre dışı bırakılmasının ardından demokratik siyaset kanalları açılmaz ve hukuk işletilmezse, sürecin provokasyonlara açık hale gelmesi ve farklı güçler tarafından sabote edilmesi riski artar. Böyle bir durumda tıkanma kaçınılmaz olur. Bugün bazı siyasal çevrelerin, Kürt siyasi hareketinin şiddetten vazgeçmesini Kürt halkının varlığından vazgeçmesi gibi göstermeye çalıştığını görüyoruz. Bu büyük bir yalan. Bu yaklaşım, geçmişteki inkâr ve asimilasyon politikalarının devamından başka bir şey değildir. Bu nedenle bu anlayışa karşı mücadele etmek önemli bir sorumluluktur.

Bilinmeli ki şiddetin devre dışı bırakılmasının ardından demokratik siyaset kanalları açılmaz ve hukuk işletilmezse, sürecin provokasyonlara açık hale gelmesi ve farklı güçler tarafından sabote edilmesi riski artar

Bir örgütün silah bırakmasının tek başına kalıcı bir çözüm üretmeyeceğini düşünüyorsanız, kalıcı çözümün temel unsurları neler olmalıdır?

Kalıcı çözüm için üç temel unsur gerekir. Birincisi demokratik siyaset alanının genişletilmesidir. İkincisi hukuki ve anayasal reformlarla eşit yurttaşlık ilkesinin güvence altına alınmasıdır. Üçüncüsü ise toplumun demokratik biçimde örgütlenebilmesidir. Bu unsurlar gerçekleşmeden yalnızca silah bırakılması kalıcı bir çözüm yaratmaz.

Kalıcı çözüm için üç temel unsur gerekir. Birincisi demokratik siyaset alanının genişletilmesidir. İkincisi hukuki ve anayasal reformlarla eşit yurttaşlık ilkesinin güvence altına alınmasıdır. Üçüncüsü ise toplumun demokratik biçimde örgütlenebilmesidir

Demokratik siyasete katılımın önündeki hukuki ve siyasi engeller kaldırılmadan barış sürecinin kalıcı olamayacağı görüşünü biraz daha açar mısınız?

Demokratik siyaset alanı dar olduğunda toplumsal sorunlar siyasal yollarla ifade edilemez hale gelir. Bu durumda gerilimler başka biçimlerde ortaya çıkar. Eğer barış kalıcı olacaksa, toplumun bütün kesimlerinin kendisini demokratik siyaset yoluyla ifade edebileceği bir ortamın yaratılması gerekir. Özgürlük yasalarının böyle bir mahiyeti olmalıdır.

Abdullah Öcalan vatandaşlık kavramının etnik kimlikle özdeşleştirilmesine yönelik eleştiriler yaptı. Devlet ile toplum arasındaki ilişkinin yeniden tanımlanması gerektiğini savundu. Toplumsal barışın sağlanması için anayasal düzeyde hangi değişikliklerin gerekli olduğunu düşünüyorsunuz?

 

En temel mesele eşit yurttaşlık ilkesinin anayasal güvenceye kavuşmasıdır. Bunun yanında kimliklerin özgürce ifade edilebilmesi, yerel demokrasinin güçlendirilmesi ve demokratik katılım mekanizmalarının geliştirilmesi gerekir. Böyle bir anayasal çerçeve toplumsal barışın en güçlü teminatı olur. Burada önerilen model, vatandaşlığı etnik bir kimliğin ifadesi olarak değil, hukuki ve siyasal bir aidiyet olarak tanımlayan bir anlayıştır. Devletin herhangi bir etnik kimliği esas almadığı, tüm vatandaşlara eşit mesafede durduğu bir sistem öngörülüyor. Bu yaklaşım demokratik ulus fikrinin temelini oluşturuyor.

Sayın Öcalan’a göre; din ile devletin birbirinden ayrılması ne kadar önemliyse, demokratik bir toplumda yer alan farklı milliyetlerin kendilerini özgürce ortaya koyabilmeleri de o kadar önemlidir. Bu nedenle her milliyetin kendi dili ve kültürüyle varlığını ifade edebileceği imkanların açılması gerekir. Bir toplumun hangi milliyete ait olduğu, hangi dili konuştuğu, hangi kültürü ve inancı taşıdığı devlet tarafından belirlenemez. Devletin görevi bunları belirlemek değil. Aksine toplumun milliyetine, diline, kültürüne ve inanç dünyasına müdahale etmeden onların özgürce yaşamasını sağlamaktır. Mevcut anayasa 12 Eylül darbesinin ürünü olan bir anayasadır. Bu faşist anayasa ile gerçek çözümün gerçekleşmesi ve demokrasinin gelmesini düşünmek mümkün değil.

Ortadoğu’daki mevcut jeopolitik gelişmelerin Kürt meselesinin çözümü üzerinde nasıl bir etkisi olabileceğini düşünüyorsunuz?

tayip-temel-söyleşi-i69b56d5a97b34.png

Ortadoğu bugün büyük bir dönüşüm sürecinden geçiyor. Bölgedeki güç dengelerinin değişmesi Kürt meselesini de doğrudan etkiliyor. Kürtlerin yaşadığı coğrafyanın jeopolitik önemi nedeniyle bu mesele artık yalnızca bir iç politika konusu olmaktan çıkmış durumda. Tarih Kürtlere değişimin öncülüğünün rolünü yüklemiş, bunun öncülüğünü de Başkan Öcalan yapıyor. Dikkat ederseniz Kürtler ile kolonyalist hegemonya kurmuş tüm devletlere bir şekilde dışarıdan müdahale ediliyor. Bunun anlamını doğru okumak gerekir. Belki de Bahçeli’nin sözünü ettiği mesele budur.

Kürtlerin yaşadığı coğrafyanın jeopolitik önemi nedeniyle bu mesele artık yalnızca bir iç politika konusu olmaktan çıkmış durumda. Tarih Kürtlere değişimin öncülüğünün rolünü yüklemiş, bunun öncülüğünü de Başkan Öcalan yapıyor

Bölgedeki güç dengelerinin değişmesi Kürt meselesini uluslararası bir stratejik mesele haline getiriyor mu?

Evet, büyük ölçüde getiriyor. Ortadoğu’daki enerji, güvenlik ve siyasi dengeler Kürtlerin yaşadığı coğrafyayı stratejik bir konuma taşıyor. Bu nedenle Kürt meselesinin çözümü yalnızca bölgesel değil, aynı zamanda uluslararası dengeleri de etkileyen bir konu haline geliyor. Kürt dinamiğinin tercihi ve kuracağı ittifak birçok yönüyle kader belirleyici olabilir. Demokratik mücadelenin öncülüğünü yapabilecek bir potansiyelden söz ediyoruz.

Önümüzdeki dönemde demokratik siyaset ile toplumsal dönüşüm arasındaki ilişkiyi nasıl görüyorsunuz?

Demokratik siyaset kimisine göre sadece seçimlerle iktidarı hedeflemektir. Oysa toplumsal siyaset seçimlerden ibaret değildir. Aynı zamanda toplumun kendini ifade etme ve örgütleme biçimidir. Önümüzdeki dönemde demokratik siyasetin güçlenmesi toplumsal dönüşümün de önünü açacaktır. Çünkü kalıcı barış ve demokratikleşme ancak toplumun aktif katılımıyla mümkün olabilir.”

MA

Etiketler : Kürt sorunu Demokrasi Barış DEM Parti yeniden ATILIM Tayip Temel Abdullah Öcalan toplumsal dönüşüm Türkiye’nin demokratikleşme sorunu
Beğendim
Bayıldım
Komik Bu!
Beğenmedim!
Üzgünüm
Sinirlendim
Bu içeriğe zaten oy verdiniz.

‘Birleşik mücadele ve dayanışmayı büyütmek için bir araya gelelim!’ ad image

Bunlar da ilginizi çekebilir

İktidar Yeni Parti'yi süreç dışına itti | #NasılYapmalı

İktidar Yeni Parti'yi süreç dışına itti | #NasılYapmalı

Yeni Parti Genel Başkanı Özgür Özel, 18 Kasım’da yaptığı açıklamayla çözüm süreci kapsamında kurulması planlanan Meclis İzleme Komisyonu’na üye vermeyeceklerini duyurdu. Gerekçe ise iktidarın demokratikleşme konusunda verdiği sözleri yerine getirmemesi, kayyım uygulamalarının sürmesi ve AİHM ile AYM kararlarının uygulanmaması.

7 saat önce
Ayşegül Doğan:  Süreci siyasi ranta dönüştürmeyin

Ayşegül Doğan: Süreci siyasi ranta dönüştürmeyin

Barış ve Demokratik Toplum Süreci’nin siyasi hesaplara ve seçim tartışmalarına kurban edilmemesi gerektiğini vurgulayan Ayşegül Doğan, sürecin başarıya ulaşması için bütün siyasi partilerin sorumluluk alması ve demokratikleşme adımlarının geciktirilmemesi çağrısı yaptı

7 saat önce
Fon mağdurları ve siyasi parti temsilcileri SPK önünde

Fon mağdurları ve siyasi parti temsilcileri SPK önünde

Fon Fon mağdurları ve siyasi parti temsilcileri, Ankara’da Sermaye Piyasası Kurulu (SPK) önünde bir araya gelerek basın açıklaması yaptı. “Yıl bitmeden anapara + TÜFE istiyoruz” ve “Fon adaletsizliği son bulsun” yazılı dövizler taşıyan mağdurlara; CHP, YENİ Parti, İYİ Parti, DEVA Partisi, Saadet Partisi ve DEM Parti milletvekilleri de destek verdi.

8 saat önce
Yorumlar

‘Sansür hayır! Habere Özgürlük ve İnsanca yaşamak İçin..!"