‘Birleşik mücadele ve dayanışmayı büyütmek için bir araya gelelim!’

Arama

'Barışın toplumsallaşması politik mücadeleyle ...'

Hakikat arayışı ve geçmişle hesaplaşma konusunda “inşa”nın rolüne değinen akademisyen Özgür Sevgi Göral, “Barışın toplumsallaşması, sıradan insanların gündelik hayatında bu sürecin sonuç yaratması demektir. Bu da ancak politik mücadele yoluyla inşa edilebilir” dedi. Barış ve Demokratik Toplum Süreci’nde atılması gereken adımlar atılmayıp zamana yayılırken, siyasi ve toplumsal kesimlerden tepkiler yükselmeye devam ediyor. Sürecin ivme kazanması adına başta kadınlar olmak üzere sivil toplum dinamiklerinin çalışmaları ise sürüyor.

05/11/2026 09:22 | Son Güncelleme : 19/11/2026 22:35 | Okunma Sayısı : 71 | Super Admin


‘Birleşik mücadele ve dayanışmayı büyütmek için bir araya gelelim!’ ad image

Barışın toplumsallaşması politik mücadeleyle inşa edilebilir

 Özgür Sevgi Göral:zgür Sevgi Göral-i6aecc5b7d6693.jpg

Hakikat arayışı ve geçmişle hesaplaşma konusunda “inşa”nın rolüne değinen akademisyen Özgür Sevgi Göral, “Barışın toplumsallaşması, sıradan insanların gündelik hayatında bu sürecin sonuç yaratması demektir. Bu da ancak politik mücadele yoluyla inşa edilebilir” dedi.

Barış ve Demokratik Toplum Süreci’nde atılması gereken adımlar atılmayıp zamana yayılırken, siyasi ve toplumsal kesimlerden tepkiler yükselmeye devam ediyor. Sürecin ivme kazanması adına başta kadınlar olmak üzere sivil toplum dinamiklerinin çalışmaları ise sürüyor. Son olarak Ankara’da konferansta bir araya gelen kadınlar ve Barış Anneleri İnisiyatifi’nin nöbet eylemi, sürecin hız kazanması gerektiği konusunda çağrılarda bulundu.

 O çağrıcılar arasında bulunan ve “Kadınlar yan yana geleceği konuşuyor” konferansı imzacılarından Akademisyen Özgür Sevgi Göral, toplumsal hafıza, zorla kaybedilmeler ve siyasal şiddet üzerine araştırmalarıyla tanınıyor. Toplumsal Haklar ve Hafıza Merkezi’nin kurucularından olan ve Paris VIII Üniversitesi’nde akademik çalışmalarını sürdüren Özgür Sevgi Göral, Mezopotamya Ajansı’nın (MA) sorularını yanıtladı.

Barış meselesi tartışılırken böylesi süreçlerde en çok hafıza yoklanır, hakikat ve yüzleşme çağrısı yapılır. Siz de yıllardır bu alanda çalışma yürüten biri olarak bu konuda özeleştirel yaklaşıldığını düşünüyor musunuz?

Bence artık geçmişle yüzleşme, hakikat arayışı gibi talepler açısından politik sahanın çok açık olduğu bir dünyada ve Türkiye'de yaşamıyoruz. Bunlar 2000'lerin başında belirli bir açıklık içinde belirli örneklerle icra edildi. Örneğin Güney Afrika'dan İrlanda örneğine kadar. En ideal olarak anlatılan örneklerde bile eleştirilebilecek çok şey var ama bugün o parantez birazcık kapandı gibi düşünüyorum. Peki bu haklı taleplerimizden vazgeçeceğiz mi demek? Elbette ki değil. Bu talepleri bir devlete, devlet kurumlarına, uluslararası kurumlara yönlendirerek onları yanıt almaya zorlamak mücadelenin ancak bir bölümü olabilir diye düşünüyorum. Çünkü o yanıtların büyük ölçüde gelmeyeceğini düşünüyorum. Bugün dünyada faşistleşme süreçleri dediğimiz -2008 iktisadi krizi sonrası yoksulluk, geleceksizlik, iklim krizi- bunların hepsinin bir yere getirdiği bir dünyada aşırı sağlar çok güçlüyken, toplumsal mücadele de hiç bitmeden devam ediyorken uluslararası kurumlardan ve devletlerden bu tip kazanımlar elde etmek daha zor.

“Artık hareketlerin inşa etmesi gereken bir dönemde olduğumuzu düşünüyorum. Ne 2000'lerin başında ne de 2013'ün dünyasında değiliz. “

O halde yapılması gerekenler nedir?

Bence bu işin daha değerli kısmı, inşacı kısım dediğimiz yer. Bizim sosyal bilimlerde "prefigüratif politika" dediğimiz bir şey var. Ne demek prefigüratif politika? Hayal ettiği geleceği bugünden inşa etmeye çalışmak demek. Yani bir Hakikat Komisyonu’nu illa devlete kurdurmak zorunda değiliz. Kendimiz bir Hakikat Komisyonu kurarız ve devletin kurduğundan daha büyük bir ciddiyetle, daha geniş bir kapsayıcılıkla olması şartıyla. İşini gerçekten çok düzgün yaparak, orada üretilmiş bütün bilgi, birikimden faydalanarak, onun üstüne çıkmaya çalışarak, politik hareketleri dahil ederek, bir şeyler yaparak. Artık hareketlerin inşa etmesi gereken bir dönemde olduğumuzu düşünüyorum. Ne 2000'lerin başında ne de 2013'ün dünyasında değiliz. Ukrayna’da çatışmalar, Filistin'de soykırım, Suriye'de çatışmalı durum… Enerjimizin büyük kısmını kendi inşa edeceğimiz şeylere vermeliyiz. Hem hakikat arayışında hem geçmişle hesaplaşma konusunda hem de pek çok konuda. Müfredatlar barış süreciyle birlikte değişsin. Değişmiyorsa o zaman ne yapacağız? Örneğin alternatif müfredat kitaplarını biz yazabiliriz, biraz böyle bir şeye enerji ayırmamız gerektiğini düşünüyorum.

Sürecin kalıcı bir barışa evrilmesi adına ikna olmayanlar ya da muhalefet edenler için bir “toplumsal rıza” şartı nasıl mümkün kılınabilir? Barışın toplumsallaşmasına giden yol nasıl güçlendirilmeli?

Ben politikaya biçiyorum o rolü. Barış süreçlerinde, tüm çatışma çözümü süreçlerinde ne kadar geniş kesimlerden görüş alınıp iyi kötü kapsayıcı bir zemin oluşturulursa o kadar iyi. Bu alanda çalışan akademisyenler, sivil toplum kuruluşlarının katılımı olumludur. Ancak bunun kendisi barışın toplumsallaşması dediğimiz şeyi sağlamaz. Hatta bazı açılardan mesela kimi olumsuz sonuçları bile olabilir. Fazla teknik bir dil kullanımına yol açabilir, politik meseleleri bireysel hikâyelere dönüştürebilir, örneğin çatışma çözümünün ve insan hakları alanının paradigmalarını çok fazla dayatabilir. Yani olumlu sonuçları olduğu gibi olumsuz sonuçları da olabilir. Bence barışın toplumsallaşması dediğimiz şey akademisyen katılımı, sivil toplum katılımını çok aşan bir şey. Barışın toplumsallaşması dediğimiz şey sıradan insanların gündelik hayatında bu sürecin sonuç yaratması demektir. Bu da ancak politik mücadele yoluyla inşa edilebilir bir şeydir. Devletler bunu yapmamak için ayak direyecektir. Türkiye'de bunu ancak yani Kürt özgürlük hareketi, kadın kurtuluş mücadeleleri, LGBTİ+ hareketleri, sol mücadeleler, demokratik İslam arayışları gibi bunların ortak ittifakı ancak yapabilir. Yani barış için kalıcı mekanizmalar kurabilir. Sadece konferanslar değil; mahallelerde, iş yerlerinde, tribünlerde kısacası milliyetçiliği gerileten bir dil ve ortak birtakım mekanizma arayışlarıyla kurulabilir. Bu ancak böyle bir politik kalkışmayla olabilir. Süreç çok zor koşullarda yürüyor. Yani minicik açılan bir alanda, o alanı da büyük oranda Kürt özgürlük hareketinin hamlesi açtı, bunu unutmayalım. Dolayısıyla çok zor bir jeopolitik alanda yürüyor. O yüzden mucize beklemiyorum. Barışın toplumsallaşması dediğimiz yerde anlamamız gereken şey, barışın geniş kitlelerin hayatında politik hareketlerin kurduğu mekanizmalarla, anlamlı ve gündelik eylemliliklerle -konferans, panelle değil- sonuç yaratması demektir. Türkiye'de bazen bunu sadece akademisyen, STK katılımı olarak konuşuyoruz; o önemli ama barışın toplumsallaşması buna eşitlenemez. Bunu çok aşan bir politizasyon süreci demek.

Fransa’da yaşayan bir akademisyen olarak ülke geneline yayılan protestoları da takip ediyorsunuz. Oradaki kitlesellik, tepki dinamikleri elbette farklı ama bugün Türkiye’de yaşanan demokrasi, hukuk, ekonomi vb. sorunlara dair güçlü olmasa da ses çıkarıldığı bir süreci yaşıyoruz. “Yaramız Derindir: Hafıza Sahası ve Sömürgeci Afazi” kitabında yapmış olduğunuz kıyaslama bunun üzerineydi, biraz açar mısınız?

Sömürgeci hafıza bağlamında Fransa ve Türkiye’yi “Yaramız Derindir” kitabımda biraz bu iki ülkeyi birlikte düşünmeye çalıştım. Ama her açıdan düşündüğümüzde birbirine çok benzeyen yanları olmakla birlikte birbirinden çok farklı yanları da var. Fransa'da pek çok siyasi hareketin kullandığı çok köklü bir sokak protestosu geleneği var. Son 20 yılda dünyanın her yerinde bu darbe aldı. Fransa da bu faşistleşme süreçlerinin dışında değil. Fransa'nın post-faşist ya da aşırı sağ hareketinin adayının ilk defa 2027 Nisan başkanlık seçimlerinde seçilebilme ihtimali var. Yani bu 30 yıldır yükselen aşırı sağcılaşma Fransa'yı da içine alıyor. Hani dolayısıyla Fransa'yı eylemlerin ülkesi, Türkiye'yi de suskunlukların ülkesi olarak çerçevelemek istemem. Çünkü Türkiye ve Kürdistan'da en zor koşullarda bile insanlar sokağı zorladı, sokağa çıktı; sokağa çıkamadığında kurumlarda mücadele etti. Yani buranın muazzam güçlü bir politik mücadele birikimi var bence. Son 10 yılda iki şeyde iktidar bence kısmen başarılı oldu. Bir tanesi aramızdaki bağları koparmak ve ortak cepheleri yarmak konusunda başarılı oldu. Bir de bu barış diye konuşulan şeyle demokrasi diye konuşulan şeyi birbirinden ayırmak konusunda başarılı oldu.

Barış sürecinin neden önemli olduğunu, yani adına ne dersek diyelim bütün eleştirilerimizle birlikte -belki en çok Kürt özgürlük hareketinin eleştirisi var- ama bütün eleştirilerimize rağmen bir imkân açtığını, o imkânı da bizim politik mücadelemizle genişletebileceğini hatırlatmak lazım.

İktidarın barış ve demokrasi diye konuşulan şeyi ayırmak konusunda başarılı olduğunu söylediniz. 2013-15 süreci ile şuan ki süreci birbirinden ayıran olgu bu iki kavram üzerinden mi şekilleniyor?

2013-2015 sürecinde devlet şunun dersini çok iyi aldı bence. ‘Biz bu barış sürecini belirli bir demokratikleşme hamlesiyle birlikte götürmek zorundayız ama bunu birlikte götürünce hiç beklemediğimiz bir demokratik ve barışçıl ırmak çağlıyor. Bunu bir daha yaptırmayacağız’ konusunda karar vermiş ve bunu uyguluyor. Yani o cepheyi sürekli bölüyor. Barış başka bir şey, barış da değil, çatışma çözümü; çatışma çözümü bile değil, “Terörsüz Türkiye” deniliyor. Öbür taraftan ‘bütün baskı politikalarımıza, icraatlarımıza aynen devam ederiz’ deniliyor. Maalesef bu işliyor. Benim fikrime göre yanılıyor da olabilirim ama bir şeyi hatırlatmak çok önemli. Türkiye'nin son 20 yılda yıldızının parladığı anlara bakarsak, yani toplumsal hareketlerin yükseldiği anlar, bunlar genelde çatışmasızlık zemininde mümkün olabildi. 2013-2015, Oslo arayışı döneminde hem çatışma devam ediyordu ama bir yandan geleceğe dair bir beklenti ufku da vardı. Bu beklenti ufkudur ki hareketler arasındaki ilişkileri mümkün kıldı. Gezi Direnişi gibi protestoları mümkün kıldı. Biraz bu çatışmadan beslenen özel harp aygıtının kısmi gerilemelerinde ancak nefes alabildik. Bence barış sürecinin neden önemli olduğunu, yani adına ne dersek diyelim bütün eleştirilerimizle birlikte -belki en çok Kürt özgürlük hareketinin eleştirisi var- ama bütün eleştirilerimize rağmen bir imkân açtığını, o imkânı da bizim politik mücadelemizle genişletebileceğini hatırlatmak lazım.

Bu nasıl mümkün kılınacak?

Çok büyük bir yorgunluk var, onu da anlıyorum ama önemli olan bu sürecin içinde eşitlik, özgürlük, kurtuluş arayanların ne kadar alan açtığı... Biraz daha yaratıcı politikalar üretmekte kendimizi zorlayabiliriz. Bunu çok eski tekrarlarla değil de bugün nasıl yapabiliriz üzerinden düşünmeliyiz. Örneğin gençlerle nasıl yapabiliriz? Buna yeni heyecanlar, yeni bağlanma biçimleri, insanların katılabileceği duygular nasıl ekleyebiliriz? 2013-2015 o açıdan biraz daha farklı bir yerdeydi bence. Belki bunlara dair yaratıcı şeyler düşünülebilir.

Türkiye'de çatışmanın gerçek onurlu bir barışla nihayete ermesinin bütün Türkiyeli kadınlar için kıymetli bir sonuç doğuracağı konusunda çok büyük politik bir birikim yarattığını düşünüyorum.

Peki kadınlar bu sürecin neresinde? “Kadınlar yan yana geleceği konuşuyor” konferansı nasıl bir birikim açığa çıkardı?

Bu konuda kadınlara ayrı bir başlık açılması çok önemli. Bunun birkaç sebebi var. Birincisi, Türkiye'de kadın kurtuluş hareketleri, Türkiyeli feminist hareketler ile Kürt kadın hareketi birbirinden çok şey öğrendi. Birbirini hem çok eleştirdi; yani sömürgecilikten tutalım, işte devlete karşı tutum almaya ya da aile meselesindeki tavırlardan tutalım, gündelik kampanyalara kadar. Türkiye'deki kadın hareketlerini oluşturan ırmağın içinde çok farklı dinamikler var. Sömürgecilik karşıtı, antifaşist, antikapitalist, birbiriyle çatışsa bile, birbiriyle belirli konularda anlaşmasa bile birbirine el vermekten, omuz vermekten hiç geri durmayan bir dinamik. Çünkü onun arkasında çok büyük bir birikim var. 30 yıldır aynı şeyleri döne döne konuşmamız, birbirimizden öğrenmemiz gibi. Bu konferansı biraz o birikimin sonucu olarak görüyorum. Türkiye'de çatışmanın gerçek onurlu bir barışla nihayete ermesinin bütün Türkiyeli kadınlar için kıymetli bir sonuç doğuracağı konusunda çok büyük politik bir birikim yarattığını düşünüyorum. Birinci dayanağı bu. İkinci dayanağı da daha önceki soruda anlatmaya çalıştığım demokrasi mücadelesi bir yerde, barış mücadelesi bir yerde ayrımı var ya; konferansta biraz da onu kırmak istedik. Yani barış sürecine eleştirisi olan kadınlar da, barış sürecine kendini daha yakın hisseden kadınlar da bir masanın etrafında oturup bunu konuşabilirler. En önemlisi birlikte konuşmaya devam edebiliriz. En çok da bunu gelecek üzerinden yapabiliriz. Bu bir konferansta olacak şey değil tabii ki ama bir başlangıç olabilir diye düşündük.

 MA / Necla Demir Arvas - Ceren Leventoğlu

Etiketler : Barışın toplumsallaşması politik mücadele Kadınlar gençlik işçiler farklı inanç grupları fabrikada sokakta mahalede inşa edilebilir 'özgür'se gündelik hayatında Özgür Sevgi Göral yeniden ATILIM
Beğendim
Bayıldım
Komik Bu!
Beğenmedim!
Üzgünüm
Sinirlendim
Bu içeriğe zaten oy verdiniz.

‘Birleşik mücadele ve dayanışmayı büyütmek için bir araya gelelim!’ ad image

Bunlar da ilginizi çekebilir

İktidar Yeni Parti'yi süreç dışına itti | #NasılYapmalı

İktidar Yeni Parti'yi süreç dışına itti | #NasılYapmalı

Yeni Parti Genel Başkanı Özgür Özel, 18 Kasım’da yaptığı açıklamayla çözüm süreci kapsamında kurulması planlanan Meclis İzleme Komisyonu’na üye vermeyeceklerini duyurdu. Gerekçe ise iktidarın demokratikleşme konusunda verdiği sözleri yerine getirmemesi, kayyım uygulamalarının sürmesi ve AİHM ile AYM kararlarının uygulanmaması.

6 saat önce
Ayşegül Doğan:  Süreci siyasi ranta dönüştürmeyin

Ayşegül Doğan: Süreci siyasi ranta dönüştürmeyin

Barış ve Demokratik Toplum Süreci’nin siyasi hesaplara ve seçim tartışmalarına kurban edilmemesi gerektiğini vurgulayan Ayşegül Doğan, sürecin başarıya ulaşması için bütün siyasi partilerin sorumluluk alması ve demokratikleşme adımlarının geciktirilmemesi çağrısı yaptı

7 saat önce
Fon mağdurları ve siyasi parti temsilcileri SPK önünde

Fon mağdurları ve siyasi parti temsilcileri SPK önünde

Fon Fon mağdurları ve siyasi parti temsilcileri, Ankara’da Sermaye Piyasası Kurulu (SPK) önünde bir araya gelerek basın açıklaması yaptı. “Yıl bitmeden anapara + TÜFE istiyoruz” ve “Fon adaletsizliği son bulsun” yazılı dövizler taşıyan mağdurlara; CHP, YENİ Parti, İYİ Parti, DEVA Partisi, Saadet Partisi ve DEM Parti milletvekilleri de destek verdi.

7 saat önce
Yorumlar

‘Sansür hayır! Habere Özgürlük ve İnsanca yaşamak İçin..!"