Beyaz Saray'da Neo faşizm
Bu yazı ilk olarak Monthly Review dergisinin Nisan 2017 sayısında yayınlanmıştır. Şu anda bile ülkenin üzerine düşmeye başlayan devasa ve tehditkar bir şeyin gölgesi var. İsterseniz buna bir oligarşinin gölgesi deyin; buna en çok yaklaşabildiğim şey bu. Doğasının ne olduğunu hayal etmeyi reddediyorum. Ama söylemek istediğim şuydu: Tehlikeli bir durumdasınız.
06/02/2025 04:36 | Son Güncelleme : 20/11/2026 01:12 | Okunma Sayısı : 406 | Super Admin
Beyaz Saray'da Neo faşizm
John Bellamy Foster
Çeviri: Mehmet Yücel
Ön Not: Makale çok uzun olduğu için önemli bulduğum bölümleri seçerek çevirdim ve paylaşıyorum. Aşağıda linkini iletiyorum isteyen linkinden yazının ingilizcesine ulaşabilir -my.
Beyaz Saray'da Neofaşizm
John Bellamy Foster
Bu yazı ilk olarak Monthly Review dergisinin Nisan 2017 sayısında yayınlanmıştır.
Şu anda bile ülkenin üzerine düşmeye başlayan devasa ve tehditkar bir şeyin gölgesi var. İsterseniz buna bir oligarşinin gölgesi deyin; buna en çok yaklaşabildiğim şey bu. Doğasının ne olduğunu hayal etmeyi reddediyorum. Ama söylemek istediğim şuydu: Tehlikeli bir durumdasınız.
—Jack London, Demir Ökçe1
Sadece yeni bir yönetim değil, aynı zamanda yeni bir ideoloji de Beyaz Saray'da ikamet etmeye başladı: neofaşizm. Bazı yönlerden 1920'ler ve 30'lardaki İtalya ve Almanya'nın klasik faşizmine benziyor, ancak yirmi birinci yüzyılın açılış onyıllarında Amerika Birleşik Devletleri'nin siyasi ekonomisi ve kültürüne özgü tarihsel olarak belirgin özelliklere sahip. Bu neofaşizm, benim değerlendirmeme göre, başkanı ve en yakın danışmanlarını ve kabinesindeki bazı kilit isimleri karakterize ediyor.2 Daha geniş bir sosyolojik perspektiften bakıldığında, Donald Trump'ı göreve getiren seçim tabanlarını, sınıf seçmenlerini ve hizalanmalarını ve ırkçı, yabancı düşmanı milliyetçiliği yansıtmaktadır. Neofaşist söylem ve siyasi uygulama artık her gün ırksal olarak ezilenlere, göçmenlere, kadınlara, LBGTQ insanlara, çevrecilere ve işçilere yönelik şiddetli saldırılarda açıkça görülmektedir. Bunlara yargıyı, hükümet çalışanlarını, orduyu ve istihbarat teşkilatlarını ve basını bu yeni ideoloji ve siyasi gerçeklikle aynı çizgiye getirmek için sürdürülen bir kampanya eşlik etmiştir.
...
Ülke çapında Trump, beyaz oylarını ve erkek oylarını kesin farklarla kazandı ve kırsal seçmenler arasında en güçlü desteğe sahipti. Hem dindar Protestanlar hem de Katolikler Cumhuriyetçi başkan adayını destekledi, ancak en büyük desteği (%80) beyaz Evanjelik Hristiyanlardan geldi. Gaziler de orantısız bir şekilde Trump'ı destekledi. CNN çıkış anketlerine göre, göçü ülkenin en acil sorunu olarak görenler arasında Trump oyların %64'ünü aldı; terörizmi bir numaralı sorun olarak derecelendirenler arasında ise oyların %57'sini aldı.6
...
ABD'deki Trump fenomeniyle paralellikler bu nedenle yeterince açıktır. Trump'ın desteği esas olarak ne işçi sınıfı çoğunluğundan ne de kapitalist sınıftan geliyor - ancak ikinciler çoğunlukla Trumpizm'e alışmış durumdalar, çünkü onlar Trumpizm'in başlıca yararlanıcıları. Faşist hareketler iktidara geldiklerinde, kendilerini iktidara getiren daha radikal alt-orta sınıf bağlantılarından tarihsel olarak hızla temizlediler ve kısa sürede büyük işletmelerle sıkı bir şekilde ittifak kurdular - bu durum Trump yönetiminde kendini zaten gösteren bir model.11
Ancak bu çok geniş benzerliklere rağmen, temel özellikler çağdaş Amerika Birleşik Devletleri'ndeki neo-faşizmi yirminci yüzyılın başlarındaki Avrupa'daki öncüllerinden ayırır. Birçok yönden benzersiz bir biçimdir, sui generis. Sokaklarda paramiliter şiddet yoktur. Siyah gömlekliler veya kahverengi gömlekliler, Nazi Fırtına Birlikleri yoktur. Gerçekten de ayrı bir faşist parti yoktur.12 Bugün dünya ekonomisi, klasik faşizmde olduğu gibi ulus temelli tekelci kapitalizm tarafından değil, daha küreselleşmiş bir tekelci-finans kapitalizmi tarafından yönetilmektedir.
Birinci Dünya Savaşı'ndaki yenilgisinin ardından, 1930'larda Almanya Büyük Buhran'ın ortasındaydı ve Avrupa'da ekonomik ve emperyal hegemonya mücadelesine yeniden başlamak üzereydi. Buna karşılık, uzun süredir dünyanın hegemonu olan ABD bugün, ekonomik durgunlukla birlikte uzun bir emperyal gerileme dönemi yaşıyor. Bu farklı bir yörüngeyi temsil ediyor. Trump'ın göreve başlama konuşmasında ortaya çıkan Beyaz Saray'ın "Önce Amerika" politikası, karakteristik faşist "aşırı milliyetçiliğin palingenetik biçimi" ("palingenesis" "yeniden doğuş" anlamına gelir) ile, Nazi Almanyası'nda olduğu gibi Avrupa ve kolonileri üzerinde hakimiyet kurmayı değil, ABD'nin tüm dünya üzerindeki üstünlüğünü geri kazandırmayı ve "emperyalizmin potansiyel olarak en ölümcül aşamasına" yol açmayı amaçlıyor.13
Günümüzün neo-faşizmini daha da farklı kılan şey, Beyaz Saray'ın inkar ettiği iklim değişikliği krizinin ortaya çıkmasıdır. Cumhuriyetçi Parti'nin fosil sermaye kanadı tarafından desteklenen yeni yönetim, sorunu ele almak yerine, antropojenik iklim değişikliğinin var olmadığını açıkça ilan etti. Bu konuda tüm dünyaya meydan okumayı seçti ve küresel bilimsel fikir birliğini reddetti. Kıyamet saatini "gece yarısına" otuz saniye daha yaklaştıran Bulletin of Atomic Scientists tarafından dile getirilen derin endişeler, aynı mantıksızlığın nükleer silahlara da uzanabileceği yönünde.14
Ancak Beyaz Saray, yukarıdaki tüm nedenlerden ötürü, eğilimleri bakımından en iyi şekilde neo-faşist olarak tanımlanıyorsa, bu tüm ABD devletine yayılmaz. Kongre, mahkemeler, sivil bürokrasi, ordu, eyalet ve yerel yönetimler ve Louis Althusser'den sonra sıklıkla "ideolojik devlet aygıtı" olarak adlandırılan -medya ve eğitim kurumları dahil- tamamen neo-faşist bir devletin kendi şiddet koşullarıyla faaliyet gösterebilmesi için hizaya getirilmesi gerekir.15 Yine de, ABD'deki liberal veya kapitalist demokrasinin artık tehlike altında olduğuna dair şüphe yok. Siyasi sistem düzeyinde, siyaset bilimci Richard Falk'ın da belirttiği gibi, "faşizm öncesi bir an" içindeyiz.16 Aynı zamanda, örgütlü, yasal direniş için devlet ve sivil toplum içinde hala temeller mevcuttur.
Burada faşizmin hiçbir şekilde salt bir politik sapma veya anormallik olmadığını, fakat tarihsel olarak gelişmiş kapitalist devletlerdeki yönetici sınıflar tarafından benimsenen iki büyük politik yönetim biçiminden biri olduğunu anlamak hayati önem taşır.
...
Ancak liberal demokrasi, gelişmiş kapitalist devletlerde uygulanabilir tek yönetim biçimi değildir. Mülkiyet ilişkilerinin tehdit altında olduğu sistemik kriz dönemlerinde (1930'lardaki Büyük Buhran veya son on yıllardaki durgunluk ve finansallaşma gibi) koşullar faşizmin yükselişini destekleyebilir. Dahası, o zaman da şimdi de faşizm, kapitalist dünya ekonomisi içindeki hegemonya mücadeleleriyle ilişkili olan tekelci sermaye ve emperyalizmin daha geniş bağlamının bir ürünüdür. Gerçek veya algılanan böyle bir dünya hegemonya krizi, aşırı milliyetçiliği, ırkçılığı, yabancı düşmanlığını, aşırı korumacılığı ve aşırı militarizmi besleyerek, içeride baskı ve dışarıda jeopolitik mücadele yaratır. Liberal demokrasi, hukukun üstünlüğü ve uygulanabilir bir siyasi muhalefetin varlığı tehlikeye girebilir.
Bertolt Brecht'in de dediği gibi, bu koşullarda "Çelişkiler umudumuzdur!"20 O halde şu soruyu sormak gerekir: Trump döneminde neofaşizmin özgül çelişkileri nelerdir? Bunlar ABD siyasi ekonomisi ve imparatorluğunun daha büyük kriziyle nasıl ilişkilidir? Ve bu çelişkileri güçlü, birleşik bir direniş hareketi yaratmak için nasıl kullanırız?
...
Donald Trump'ın Karşı Konulamaz Yükselişi
Brecht'in 1941 tarihli hiciv oyunu Arturo Ui'nin Direnilebilir Yükselişi, Hitler'in Almanya'daki yükselişini, en azından Amerikan izleyicileri için, Chicago gangsterliği (bu durumda, çete tarafından kontrol edilen karnabahar tekeli) gibi daha aşina bir bağlama oturtmak için alegorik bir girişimdi; böylece gelecekte faşizmin nasıl önlenebileceğini ima ediyordu. Brecht'in, Nazi kahramanlarını her türlü büyüklük izinden arındırmanın yanı sıra, asıl vurguladığı nokta, toplumun faşizasyonunun bir süreç olduğu ve eğer propaganda, şiddet, tehdit, sindirme ve ihanet yoluyla iktidara gelme faşist tekniklerinin doğası erken bir aşamada ve genel olarak halk tarafından daha iyi anlaşılırsa, aşağıdan bilinçli bir hareketle bunlara karşı konulabileceğiydi. Brecht, faşizmin yenilmesinin kaçınılmaz olduğuna inanıyordu; ancak kapitalizmin devam etmesi, onun yeniden ortaya çıkmasını sağladı: "[Ui veya Hitler] sürünerek çıktığı rahim hala güçleniyor."110
Neo-faşizmin Beyaz Saray'a nüfuz etmesinin gerçekliği göz önüne alındığında, yürütme organı tarafından başlatılan hizaya getirme sürecinin bilgisi, güçler ayrılığı ve anayasal özgürlüklerin sistematik bir şekilde savunulmasını örgütlemek için elzemdir. Ancak ABD'nin alternatif sağına direnirken, solun eski Halk Cephesi stratejisi, yerleşik liberalizmle birleşerek, tüm insanlığı tehdit eden iklim değişikliğiyle mücadele veya temel siyasi hakları koruma çabaları gibi belirli alanlarda yalnızca sınırlı bir ölçüde uygulanabilir. Bunun nedeni, gerçek yapısal değişimin dışında, böyle bir ittifakla elde edilen herhangi bir ilk kazanımın, acil kriz sona erdiğinde ortadan kalkması ve eski çelişkilerin yeniden ortaya çıkmasına neden olması muhtemeldir. Dolayısıyla sağa karşı etkili bir direniş hareketi, aşağıdan güçlü bir anti-kapitalist hareketin inşasını gerektirir ve bu, tamamen farklı bir çözümü temsil eder ve çığır açan yapısal değişimi hedefler. Buradaki amaç, sermayenin mantığını altüst etmek ve özsel eşitliği ve sürdürülebilir insan gelişimini teşvik etmektir.111 Böyle bir isyan sadece neofaşizme değil, aynı zamanda neoliberalizme de yöneltilmelidir -yani, tekelci finans sermayesine-. Sınıf sömürüsüne olduğu kadar ırkçılığa, kadın düşmanlığına, yabancı düşmanlığına, LGBTQ insanlarının ezilmesine, emperyalizme, savaşa ve ekolojik bozulmaya karşı mücadelelerle de ilgilenmeli ve yapısal değişim için geniş bir birleşik hareketin veya sosyalizme doğru yeni bir hareketin inşasını gerektirmelidir.
Mevcut koşullarda en kötü şey, bence, neofaşizmin Beyaz Saray'a girişini veya bunun kapitalizm, emperyal genişleme ve küresel imha (iklim değişikliği ve termonükleer savaşın artan tehlikeleri) ile ilişkisini önemsizleştirmek veya önemsizleştirmek olurdu. Trump, Uluslararası Holokost Anma Günü'ndeki açıklamasında, altı milyon Yahudi'nin öldürülmesinden özellikle bahsetmezken, Maniheist terimlerle şunları söyledi: "Nazi terörünün masum insanlara verdiği ahlaksızlık ve dehşeti kavramak imkansızdır... Ölenleri anarken, masumları kurtarmak için hayatlarını riske atanlara derinden minnettarız... Başkanlığım ve hayatım boyunca, kötülüğün güçlerinin bir daha asla iyiliğin güçlerini yenememesini sağlamak için elimden gelen her şeyi yapacağıma söz veriyorum."112
Otuz yıldan fazla bir süre önce, sol tarihçi Basil Davidson Nazi Karşıtı Savaş Sahneleri adlı eserini şu sözlerle bitirmişti:
Şimdi, kendi zamanımızda, eski mücadele [faşizme karşı demokratik direniş] yine orada. Aşırı sağın kendini atayan süper vatanseverleri... kurbağa benzeri seslerini, bize inandırmak istedikleri bir zaferin melodileriyle geveliyorlar: oysa, gerçekte, gerçek tam tersiydi. Yeni "ulusal cepheler" sahneye tırmanıyor, Naziler başladığında olduğundan daha küçük veya daha aptal değiller. Eski muğlaklıklar, tıpkı eskileri kadar "saygın ve uygun" görünen yeni muğlaklıklarla yer değiştiriyor.
Hepsi direnilecek şeyler. Şimdi de o zaman da: ama bu sefer daha erken. Çok daha erken.113
https://mronline.org/2025/01/23/neofascism-in-the-white-house/
Bunlar da ilginizi çekebilir
‘Fon krizi’ son kriz olabilir mi?
Erdoğan rejimi, 2026 “fon krizi”nin çalkantıları içinde açık denizde apansız patlak veren fırtınaya yakalanmış arızalı bir tekne gibi her gelen dalgayla biraz daha savruluyor. Bu krizin derinliğini ve kendine özgü dinamiklerini teşhis edemeyenlere ve 2015’ten bu yana birbirini izleyen darbeler sürecinde yenilgici bir ruh haline kapılanlara, bu da 25 yıldır gelip giden, bir süre sonra yatışması kaçınılmaz bir başka kriz gibi görünebilir.
2 saat önceKürt Sorunun Çözümünde MİT Başkanı,Bahçeli'nin...
Çözüm Sürecinin Hangi Aşamasındayız. Çözüm sürecine dair birinci, ikinci, üçüncü aşamalar gibi sıralamalar yapılıyor. İlginç olan bu sıralamaları devlet yapmıyor. Kürt Politik Hareketi yapıyor. Bu sürecin iki temel aşaması var. Birincisi PKK’nin Silahlı Mücadeleyi sonlandırma kararı ve bunun hayata geçirilmesi. İkincisi ise birincisine bağlı olarak devletin atacağı hukuki, politik ve toplumsal adımlardır.
2 gün önceİspanya’daki hareketlerin arka planı: Soldaki kopuş..!
İspanya’da son yıllarda sınıf mücadelesinin yeniden canlanma dinamikleri ve kiracılar hareketinin yaptığı büyük atılımın arka planında, en genç kuşak işçilerin ve öğrenci-genç işçilerin hızla siyasallaşma ve yeni mücadele kanalları açma süreçleri var. Özellikle Bask, Katalonya ve İspanya solunda 2018-2024 döneminde yaşanan “büyük ayrışma ve kopuş dalgası”, genç kuşakların daha devrimci bir eğilimle yeniden örgütlenmesine ve mücadelesine yeni bir motivasyon, taban inisiyatifi ve yeni kanallar açmaya başladı.
5 gün önce


Yargıtay'da kaybolan dosya ile Gürsel Tekin'in alakası var?