‘Birleşik mücadele ve dayanışmayı büyütmek için bir araya gelelim!’

Arama

Diriliş ve özgürlük bayramı: Newroz'a doğru

Ortadoğu'da birçok halk tarafından farklı şekillerde kutlanan Newroz, birçok kaynağa göre en eski bayramlardan. Kürtler için ise anlamı büyük: esaretten kurtuluşu ve özgürlüğü simgeliyor. Karanlığa karşı aydınlığı, köleliğe karşı özgürlüğü, zalim kral Dehak'a karşı Demirci Kawa'nın isyanını...

10/03/2026 10:29 | Son Güncelleme : 20/11/2026 05:27 | Okunma Sayısı : 241 | Super Admin


Diriliş ve özgürlük bayramı: Newroz'a doğru
‘Birleşik mücadele ve dayanışmayı büyütmek için bir araya gelelim!’ ad image

Diriliş ve özgürlük bayramı: Newroz

newrozdan-i69b05797c810c.png

Ortadoğu'da birçok halk tarafından farklı şekillerde kutlanan Newroz, birçok kaynağa göre en eski bayramlardan. Kürtler için ise anlamı büyük: esaretten kurtuluşu ve özgürlüğü simgeliyor.

Karanlığa karşı aydınlığı, köleliğe karşı özgürlüğü, zalim kral Dehak'a karşı Demirci Kawa'nın isyanını temsil eden Newroz Bayramı'na sayılı günler kaldı. Her yıl milyonları bir araya getiren Newroz'un tarihi, Milattan Önce 612 yılına dayanıyor ve her yıl 21 Mart'ta kutlanıyor.

Ortadoğu, Kafkasya ve Asya'da yaşayan her bir halk için ayrı bir önem ve anlama sahip. Bazı halklar "yeniden doğuş", bazıları "diriliş bayramı", bazıları ise "baharın gelişi" olarak nitelendiriyor.  

Birçok kaynağa göre en eski bayramlardan biri. Bugüne kadar üzerine sayısız destan, şarkı ve şiir yazılmış. Tarihi ve çıkışına dair farklı anlatımlar bulunsu da Kürtlerin Newroz'a atfettiği önemin temelini oluşturan Demirci Kawa efsanesi bu anlatımların en bilineni.  

Demirci Kawa Efsanesi

Efsaneye göre; Milattan Önce 612’de, Babil ve Asur Krallığı'na başkentlik yapan antik Ninova’da Dehak adında zalim bir Asurlu kral vardı. Bir kayanın başında çok sağlam yapılmış kalede oturuyordu. Kralı olduğu halkına, omuzlarında çıkan yılanlara yedirmek için her gün bir gencin beyninin kaleye getirilmesini emretmişti. Yıllarca bu zulme maruz kalan halk, en son krala itiraz etmeye başladı. Çocuklarını kurtarmak için dağlara çekilen halk, Demirci Kawa öncülüğünde örgütlendi. Kawa'nın önderliğinde birleşen halk, daha sonra dağlardan inerek zalim Dehak'ın zulmüne son verdi. Dehak'ın iktidarının son bulduğu tarih ise 21 Mart'tır. O günden bu yana her 21 Mart, zalimlere karşı direnişin sembolü olur ve günümüze kadar halklar tarafından farklı şekillerde kutlanır.  

Halklar Nasıl Kutluyor?  

İran: Newroz burada yeni yılın başlangıcı olarak kabul edilir. İranlıların en eski ritüel ve geleneklerinden biri olarak kutlanır. Günlerce öncesinden ev temizliği yapılır, yeni eşyalar alınır. Newroz'dan günler öncesinden ayrıca buğday, arpa, fasulye, mercimek, nohut gibi bitki tohumları suda bekletip sebze yetiştirir. Yedi tepsiyle süslenen büyük bir sofrada yedi farklı yemek ikram edilir. Aileler, tüm fertleriyle Newroz akşamında aynı masada buluşur. Newroz'da yeni giysiler giymek de bir adet. Hicri Şemsi takvime göre yılın son Çarşamba gecesi de "Çarşamba Suri" kutlamaları yapılır. Newroz öncesi son çarşamba gecesi yapılan kutlamalarda yakılan ateşlerin üzerinden atlanır, havai fişek ve maytaplarla kutlama yapılır.  

Azerbaycan: 3 gün boyunca kutlama yapılıyor. Hazırlıklar ise bir ay öncesinden başlıyor. Azeri sanatçılar, özgün Azeri halk parçalarından konserler verir. Bütün yılın bereketli geçmesi için çeşmelerden su içilir. Bu durum Azeriler için önemli bir Newroz geleneği. Azeri kadınlar tarafından yapılan “Semenu” adlı içecek de Newroz'da misafirlere ikram edilir. Yine bugüne özel yöresel yemekler yapılıyor.  

Afganistan: Newroz kutlamalarının merkezi, Mezar-ı Şerif. Her yıl onbinlerce kişi kutlamalara katılıyor. Kutlamalar, "Kırmızı Gül Bayramı" olarak da bilinir. Herkesin en güzel kıyafetlerini giydiği kutlamalarda çeşitli etkinlikler düzenleniyor. Güreş, horoz dövüşleri, tiyatro oyunları gibi etkinlikler düzenleniyor. Evlerde Samanak, Haft Mewa gibi yemekler pişiriliyor.

Özbekistan: Burada da Newroz öncesi her evde bahar temizliği yapılır. Yeni yılda can bulması için küçük taşları gökyüzüne doğru fırlatılır. Bayram törenleri düzenlenir. Çeşitli spor dallarında yarışmalar düzenlenir.  

Kazakistan: Kazakların inancına göre Newroz baharın ve tarlalara yağacak olan bereketin sembolü. Newroz’da mavi Semerkand taşının eridiğine inanılır. 21 Mart’ta ülke genelinde kurulan çadırlarda yöresel yemekler pişirilip, geleneksel danslar, güreş ve çeşitli sanatsal etkinlikler gerçekleşiyor. Bir ay boyunca devam eden kutlama etkinlikleri kapsamında konserler ve tiyatro oyunları da düzenleniyor.

Kırgızistan: 21 ve 22 Mart günleri Kırgızlar için ikiz Newroz'dur. Söz konusu günlerde rengarenk geleneksel kostümlerle danslar yapılır. Dev kazanlarla yemekler pişirilir. En ünlü yemek ise Sümelek tatlısı. Tatlının hazırlanması bir haftayı bulabiliyor. Ayrıca “Beş Parmaq” adlı bayram yemeği yapılır ve cirit oynanır.

Tacikistan: “Koroni” çalan müzisyenler, öncesinden halkı kutlamalara davet eder. Geleneksel kıyafetlerin giyilir. Yeni yılın yeni hayatı temsil ettiği inancı hakimdir. Horoz ve keklik dövüşü yapılır. Gençler arasında yarışmalar düzenlenir ve kazananlara hediyeler verilir.  

Türkmenistan: Benzer etkinlikler burada da yapılır. Türkmen kadınları Newroz’a özel tatlılar yaparak herkese ikram eder.

Arnavutluk: Arnavutluk‘ta bayram, "Sultan Nevroz" ismiyle kutlanır. 1996 yılından bu yana Ulusal Bayram olarak kabul ediliyor. Rengarenk kültür ve sanat etkinlikleri düzenlenir.  

Newroz'un Kürtler İçin Önemi

Newroz aynı zamanda Kürtlerle özdeşlemiş bir bayram olarak biliniyor. Kürtler için anlamı büyük: esaretten kurtuluşu ve özgürlüğü simgeliyor.  

Kürt tarihinde de Newroz'un çıkışı ve tarihine dair farklı anlatımlar bulunuyor. Bu anlatımların başında Demirci Kawa efsanesi geliyor. Kürt yazarlar Baba Tahirê Hemedanî (Umran), Melayê Cizîrî, Ehmedê Xanî ve Celadet Elî Bedirxan, Ağrı İsyanı Lideri İhsan Nuri Paşa, Pîremêrd ve Cegerxwîn gibi birçok yazar ve aydının kaleme aldığı eserlerde de Newroz yer ediniyor.

Ehmedê Xanî'nin Mem û Zîn eserinde Newroz kutsal bir gün olarak yer alıyor. Xanî'ye göre Newroz, yaratılış günüdür, yılbaşıdır ve bahar bayramıdır. Doğanın yeniden canlandığı, kışın ve soğuğun geride kaldığı, aydınlığın ve sıcağın zafer kazandığı gündür. Aşk, sevgi, iyilik ve güzellik günüdür. Celadet Elî Bedirxan ve arkadaşları tarafından Şam'da çıkarılan Hawar Dergisi de Newroz'a dair görüşlerini Ehmedê Xanî'ye dayandırır. Zerdüşt'ün kitabı Avesta'da, Firdevs'in Şerefnamesi'n ve günümüzdeki çeşitli yazılı eserlerde de Newroz değişik şekillerde ele alınıyor.  

Akre Ve Kandil Eteklerinde Newroz

Kürdistan coğrafyasında Newroz kutlamaları ise, bölgeden bölgeye değişiklik gösteriyor. Federe Kürdistan Bölgesi'nde kutlamalar genelde 20 Mart akşamı başlıyor. Gece geç saatlere kadar havai fişekler ve halaylarla kutlama yapılıyor. Birçok noktada Newroz ateşini sembol eden meşaleler yakılırken, dağlık bölgeler ve köylerde yüksek tepeler ya da damlarında ateşler yakılıyor. 21'nde ise resmi tatil olmasının da etkisiyle kırsal alanlarda piknik yapılıyor. Yine tüm kentlerde belirlenen merkezlerde kitlesel kutlamalar da yapılıyor. Kutlamalarda sanatçılar sahne alırken, tiyatro gösterimleri de yapılıyor.

 

Kerkük'te meşaleli yürüyüşler öne çıkarken, Şengal ve Mexmûr Kampı'nda da coşkulu kutlamalar öne çıkıyor. Federe Kürdistan Bölgesi'nde kutlamaların merkezi ise Akre'dir. Akre'de her yıl görsel şölen düzenleniyor. 20 Mart akşamı akşam saatlerinde ellerinde meşalelerle gençler, ilçenin etrafını sararak, Top, Kelê ve Kela Kewvin tepelerine tırmanıyor.   

Kutlamaların bir başka adresi ise, Kandil Dağı etekleri. Burada da benzer bir şekilde 20 Mart akşamı kutlamalar başlıyor ve 21 Mart akşamına kadar devam ediyor. Ramazan ayına denk gelen kutlamalarda ise kitlesel iftar programları yapılıyor.  

Rojhilat kentlerinde kutlamalar iki haftayı buluyor. 20-21 Mart'ta ise her yerde kitlesel kutlamalar yapılıyor. Özellikle kırsal alanlarda yapılan kutlamalarda rengarenk görüntüler ortaya çıkıyor.  

Newroz kutlamalarının bir diğer merkezi ise Kuzey ve Doğu Suriye kentleri. Suriye'de iç savaşın patlak verdiği 2011 yılından sonra Kuzey ve Doğu Suriye kentlerinde oluşan özerk yapıyla birlikte Newroz kutlamları farklı bir boyuta evrildi. Kuzey ve Doğu Suriye'de yaşayan bütün halklar ve inançlar, bir arada 21 Mart'ta kitlesel kutlamalar gerçekleştiriyor.  

1973 Sonrası Newrozları  

newrozdan-1-i69b0580b6916b.png

Newroz kutlamalarının en görkemli ve kitlesel geçtiği yerlerin başında ise, Kuzey Kürdistan kentleri ve Kürtlerin yoğun yaşadığı Türkiye metropolleri geliyor. Buradaki Newroz kutlamalarına atfedilen anlam ve önem, PKK'nin ortaya çıkışıyla birlikte farklı bir boyuta evrildi. PKK'nin temellerinin atıldığı 1973 yılı, Newroz'un bugünkü karakterini kazanması açısından çok büyük bir role sahip.  

Abdullah Öcalan ve 6 arkadaşı, 1973 yılının Newroz sürecinde Ankara'da bulunan Çubuk Barajı'nın bitişiğindeki mesire alanında bir toplantı yaptı. Burada, günümüze kadar devam eden bir mücadelenin temelleri atıldı. Bu toplantıda alınan kararların akabinde 1978 yılında PKK'nin kuruluşu ilan edildi.  

Çağdaş Kawa: Mazlum Doğan

Kürtler, sonraki yıllarda özgürlük mücadelelerini Newroz efsanesiyle birleştirdi. 1980'li yıllara gelindiğinde ise yeni "Dehak"lara karşı "Çağdaş Kawa"lar ortaya çıktı. 12 Eylül 1980 askeri darbesi sürecinde binlerce kişi Diyarbakır 5 Nolu Cezaevi'nde ağır işkencelerden geçirildi. Onlarca kişi katledildi, yüzlerce kişi ağır işkenceler nedeniyle sakat kaldı. Diyarbakır 5 No'lu Cezaevi'nde tutulan PKK'nin öncü kadrolarından Mazlum Doğan, 1982 yılının 21 Mart'ı gecesinde, 3 kibrit çöpünü tutuşturarak bedenini ateşe verdi. Doğan'ın yaktığı ateş daha sonra tüm bölgeye yayıldı. 1990'da Zekiye Alkan, 1992'de Rahşan Demirel, 1994'te Ronahi ve Berîvan da Newroz günü baskılara karşı bedenlerini ateşe verdi.  

Cızîr Ve Nısêbîn Direnişleri  

1990'lı yılların başında ise Newroz alanlarında yüzbinler bir araya gelmeye başladı. Dönemin iktidarları, yasak ve engellemelerle kutlamalara engel olmak istedi. Ayrıca Newroz, "Nevruz" şeklinde "Türk Bayramı" ilan edildi.  

Şirnex'in Cizîr (Cizre) ilçesinde 1992 yılında yapılan kutlamalar ve halka dönük saldırılar dönüm noktası oldu. 21 Mart 1992'de Cizîr'de binlerce kişi farklı noktalarda toplanarak kutlamanın yapılacağı alana yürüdü. Birçok yerde engellenen yurttaşlara, helikopter ve zırhlı araçlardan ateş açıldı. Ancak buna rağmen Newroz ateşi yakıldı. Saldırılarda resmi kayıtlara göre, 57 kişi katledildi, tanıkların anlatımlarına göre ise bu sayı 100'ü aştı.

 

Mêrdîn'in Nisêbîn (Nusaybin) ilçesinde de onbinlerce kişinin katıldığı Newroz, hiçbir olay yaşanmadan görkemli bir şekilde kutlandı. Dönemin İçişleri Bakanı İsmet Sezgin, kameralar karşısına geçerek, olayların yaşanmadığı Nisêbînlilere teşekkür etti.  

Cizîr'de yaşanan katliam haberinin Nisêbîn'e ulaşmasıyla halk sokağa döküldü. Nisêbîn'de 22 Mart'ta binlerce kişi, “Pira Şehîda/Şehitler Köprüsü” olarak bilinen Çağ Çağ Deresi’nin üzerindeki köprüde buluştu. Köprünün üzerinde panzerlerle barikat kuran polislerin “dağılın” anonslarına karşı oturma eylemi başlatan kitle, sık sık sloganlarla katliamları protesto etti. Polisler, burada da halkın üzerine kurşun yağdırmaya başlayarak, üzerlerine panzerleri sürdü. Resmi rakamlara göre burada 16 kişi hayatını kaybetti, 106 kişi ise yaralandı. Katliamdan kurtulmak uğruna kendisini Çağ Çağ Deresi’ne atan yurttaşlardan ikisinin cenazesi Kuzey ve Doğu Suriye’ye bağlı Qamislo kentinden alınarak, ilçeye getirildi.  

17 yaşındaki Rahşan Demirel da 20 Mart'ı 21 Mart'a bağlayan gece İzmir'in Kadifekale mahallesinde bedenini ateşe verdi. Arkasında "Ben kendimi Newroz yapıyorum Kadifekale' de. Cizre, Mardin ve Nusaybin'in cevabını vermek zorundayım. Bana sahip çıkın. İsmet Sezgin'e haber veriyorum, Newroz kutlanacak… Lastikle olmazsa bile, canımızla kutlanacak!" yazılı bir not bıraktı.  

Milyonlar Newroz Alanında

Newroz ateşi 2000'li yılların başında daha da büyüdü; milyonlar alanları doldurmaya başladı, Kürtler özgürlük taleplerini haykırmaya başladı. Tüm yasak ve engellemelere rağmen kutlamaların görkemi önceki yıllara oranla daha da büyüdü.  

2013 Newrozu

Yapılan kutlamaların merkezi ise her zaman Amed oldu. Özellikle Amed'de 2013, 2014 ve 2015 yıllarında yapılan kutlamalar tarihe geçti. Her 3 Newroz'a da milyonlarca kişi katıldı. Özellikle 2013 Amed Newrozu tarihin en görkemli Newrozlarından biri oldu. Abdullah Öcalan’ın okunan mesajları bu durumda etkili oldu. Milyonlar, ülkenin en can yakıcı sorunu olan Kürt sorununa dair çözüm dolu mesajlar içeren mektuplara pürdikkat kesildi.

MA

Etiketler : Newroz Esaretten kurtuluşu özgürlüğü simgeliyor yeniden ATILIM Demirci Kawa 21 Mart Ortadoğu Kafkasya halkları
Beğendim
Bayıldım
Komik Bu!
Beğenmedim!
Üzgünüm
Sinirlendim
Bu içeriğe zaten oy verdiniz.

‘Birleşik mücadele ve dayanışmayı büyütmek için bir araya gelelim!’ ad image

Bunlar da ilginizi çekebilir

İktidar Yeni Parti'yi süreç dışına itti | #NasılYapmalı

İktidar Yeni Parti'yi süreç dışına itti | #NasılYapmalı

Yeni Parti Genel Başkanı Özgür Özel, 18 Kasım’da yaptığı açıklamayla çözüm süreci kapsamında kurulması planlanan Meclis İzleme Komisyonu’na üye vermeyeceklerini duyurdu. Gerekçe ise iktidarın demokratikleşme konusunda verdiği sözleri yerine getirmemesi, kayyım uygulamalarının sürmesi ve AİHM ile AYM kararlarının uygulanmaması.

13 saat önce
Ayşegül Doğan:  Süreci siyasi ranta dönüştürmeyin

Ayşegül Doğan: Süreci siyasi ranta dönüştürmeyin

Barış ve Demokratik Toplum Süreci’nin siyasi hesaplara ve seçim tartışmalarına kurban edilmemesi gerektiğini vurgulayan Ayşegül Doğan, sürecin başarıya ulaşması için bütün siyasi partilerin sorumluluk alması ve demokratikleşme adımlarının geciktirilmemesi çağrısı yaptı

14 saat önce
Fon mağdurları ve siyasi parti temsilcileri SPK önünde

Fon mağdurları ve siyasi parti temsilcileri SPK önünde

Fon Fon mağdurları ve siyasi parti temsilcileri, Ankara’da Sermaye Piyasası Kurulu (SPK) önünde bir araya gelerek basın açıklaması yaptı. “Yıl bitmeden anapara + TÜFE istiyoruz” ve “Fon adaletsizliği son bulsun” yazılı dövizler taşıyan mağdurlara; CHP, YENİ Parti, İYİ Parti, DEVA Partisi, Saadet Partisi ve DEM Parti milletvekilleri de destek verdi.

14 saat önce
Yorumlar

‘Sansür hayır! Habere Özgürlük ve İnsanca yaşamak İçin..!"