Dünden 2026 1 Mayıs’ı üzerine notlar…
Dünden 2026 1 Mayıs’ı üzerine notlar…
2026/1 Mayıs emeğin birlik dayanışma ve mücadele günü öncesinde Doruk Maden işçilerinin görünürlüğü yüzbinlerle ifade edimselde; hak gasplarına, azgın sömürüye karşı tüm baskılara (darp edilmeleri, biber gazı, yerlerde sürüklenmeleri…ve gözaltına alınmaları} karşı kararlı bir duruş sergileyerek bir kez daha “hak verilmez alınır” “direne direne kazanacağız” şiarının vücut bulduğunu kanıtladı. Yüz binlerin iş, aş, ekmek Barış ve demokrasi (tüm emek, demokrasi ve Barış)den yana tüm güçlerin ortak talepleriyle yan yana, omuz omuza verebildiklerinde neleri değiştirebileceğinin hayali bile umudu büyütmeye giden yolda çok büyük bir adım olduğunu Doruk Maden işçileri gösterdi. Yeter ki küçük hesapları, grup çıkarlarını ve pragmatik yaklaşımları bir yana bırakarak dünün Kavel Kablo Fabrikası'nda (1) işçilerinin ve1 Mayıs 1976 {2 } yılını görelim.
Birgün gazetesi/Politika kollektifinin hazırladığı; 2026 1 Mayıs’ı üzerine bir not…
“1 Mayıs meydanlarında, yurttaşlar nezdinde açığa çıkan bu ortaklaşma iradesini, kalıcı ve örgütlü bir siyasal güce dönüştürebilecek miyiz?” sorusu eğer ciddiye alınır ve dar hesaplar yerine geniş bir toplumsal zeminin hareketi yaratılabilirse işte o zaman 2026 1 Mayıs’ı yeni bir başlangıcın habercisi olarak da hatırlanacaktır.
2026 yılı 1 Mayıs’ı, Türkiye’de uzun süredir biriken toplumsal öfkenin ve değişim arzusunun daha görünür ve yurttaşlar nezdinde ortak bir zeminde ifade edildiği bir gün olarak kayda geçti. Siyasal İslamcı rejimin yarattığı çok katmanlı krizlerin içerisinde yer alan -ekonomik yıkım, adaletsizlik, güvencesizlik ve geleceksizliğin- farklı kesimlerden milyonlar, alanlarda yalnızca taleplerini dile getirmekle kalmadı aynı zamanda ortak bir itiraz hattının mümkün olduğunu da gösterdi.
Kadınlar, gençler, işçiler, emekliler, toplumun geniş kesimleri yaşadıkları sorunların kaynağının rejimden kaynaklı olduğunu ve bu rejim gönderilmedikçe kalıcı bir çözümün mümkün olmadığını yüksek sesle ifade etti. Alanlarda anlatılan hikâye, farklı biçimlerde dile getirilse de birleştiği nokta artık bu ülkenin bu rejimle yola devam edemeyeceği oldu.
Bu yılın 1 Mayıs’ını önceki yıllardan ayıran önemli unsurlardan biri de kuşkusuz buydu. Edirne’den Artvin’e, İzmir’den Diyarbakır’a farklı meydanlarda, farklı kortejlerde, hatta farklı politik tonlarda ifade edilen taleplerin altındaki ortak zemin daha görünür hale geldi.
İnsanların alanlarda memleketin geleceğine dair söylediği her bir söz parçalı muhalefet dinamiklerinin ötesinde, daha geniş bir toplumsal birlik ihtiyacını yeniden hatırlattı.
Buna karşılık, 1 Mayıs öncesinde başlayan “Taksim mi Kadıköy mü?” tartışmaları, hangi sendikanın nerede duracağına dair polemikler, alanlar üzerinden yürütülen güç gösterileri ve sayısal üstünlük hesapları bu büyük resmin yanında giderek anlamını yitirecek noktalar olsa da üzerine düşünülmesi ve müdahale edilmesi gereken önemli sorunlar. Bu yüzden de bu tartışmaların, toplumsal enerjiyi büyütmek yerine daraltan, ortaklaşmayı zorlaştıran bir etkisi olduğunu bir kenara not etmekte fayda var.
Bu anlamıyla siyasi partilerin dahi bir araya gelmekten ısrarla imtina eden tutumları, sendikaların yetersizliğine, bürokratik anlayışlarına tam anlamıyla müdahale edilememesi, 1 Mayıs’ta ortak bir sözün, tavrın geliştirilememesi dahi rejime karşı en geniş birlikteliği simgeleyen yurttaşların mücadelesi açısından üzerine düşünülmesi gereken önemli eksikler olarak ortaya çıktı. Bu yüzden de 1 Mayıs’ın düzenleyicilerinin parçalı, dağınık görüntüsünün kaldırılması noktasında meydanlarda yükselen ses bir turnusol kâğıdı işlevi görüyor.
Tartışmaların içeriğinden, haklı-haksız durumlarından bağımsız, asıl belirleyici olanın farklılıklarına rağmen aynı itirazı dile getirebilen insanların varlığı olduğu ve bu durumun Türkiye’de muhalefetin en temel sorunlarından biri olan “birlikte hareket etme kapasitesinin” aslında toplumsal düzeyde sandığımızdan daha güçlü olduğu da unutulmamalı.
Bugün alanlara tüm coşkusuyla çıkan, irade koyan, hatta bu rejime meydan okuma cesaretini açığa çıkaran milyonların karşısında en büyük düğüm bu potansiyeli görebilen ve onu siyasal bir hatta dönüştürebilen bir yaklaşımın eksikliğinde. Tam da bu sebeple 2026 1 Mayıs’ı bu açıdan bir eşik olarak okunmalı. Çünkü bu yıl, yalnızca taleplerin dile getirildiği bir gün değil, aynı zamanda bu talepler etrafında birleşmenin mümkün ve hatta zorunlu olduğunun somut biçimde ortaya çıktığı bir dönemeç olma özelliğini de içerisinde barındırıyor.
Farklı farklı sebepler ve koşullar içerisinde rejime karşı gelişen direnişler, ancak birliktelik içerisinde başarılı olabiliyor, Doruk Maden işçilerinin direnişi bunun en büyük kanıtı oldu. Bu direnişin zaferle sonuçlanması, Ankara 1 Mayıs alanını bayram alanına çevirdi.
Eylem alanında kurulan birliktelik meydana da yansıdı ve üniversite öğrencilerinden madencilere, kent-çevre mücadelelerinin öznelerinden taraftar gruplarına kadar toplumsal muhalefetin tüm unsurları çok daha özgüvenli ve birliktelik duygusu yüksek bir şekilde alanlara çıktı. Rejime karşı ortak bir dil kurmanın, ortak bir hedef belirlemenin ve bunu farklı toplumsal kesimlerle birlikte büyütmenin ne kadar hayati olduğunu unutmadan önümüzdeki dönemde toplumun bu yön arayışına cevap bulmanın da zamanı gelmiş durumda.
“1 Mayıs meydanlarında, yurttaşlar nezdinde açığa çıkan bu ortaklaşma iradesini, kalıcı ve örgütlü bir siyasal güce dönüştürebilecek miyiz?” sorusu eğer ciddiye alınır ve dar hesaplar yerine geniş bir toplumsal zeminin hareketi yaratılabilirse işte o zaman 2026 1 Mayıs’ı yeni bir başlangıcın habercisi olarak da hatırlanacaktır.
Bu nedenle doğa talanına karşı direnişi, kadınların yaşam hakkı mücadelesini, gençlerin isyanını, işçilerin ve emekçilerin hak arayışını, tarikat ve cemaat ağlarına karşı laiklik talebini ve anti-emperyalist hattı 1 Mayıs meydanlarında ortaklaştıran iradeyi büyütmek için şimdi harekete geçme zamanı.
Toplum ortak bir çıkış yolu arıyor ve bunun için gerekli gücü fazlasıyla içinde taşıyor. Mesele, bu iradeyi doğru okuyabilen ve onu bütünlüklü bir siyasal hatta dönüştürebilen bir yaklaşımı inşa edebilmekte.
(2) 1 Mayıs 1976: Yarım yüzyıl sonra meydanlarda