Gerçek(ler) Ve Gelecek: Soru(n)lar Ve Sorumluluk(lar)
‘Rejimin İç Çatışmaları: Güç Mücadelesi ve Siyasal Dinamikler!’ meselesine ilişkin olarak, Edip Cansever’in, “Bazı sözlerin anlamı/ O sözlerin söylenişindedir…” dizeleri eşliğinde şunların altını öncelikle çizmem gerek:
14/02/2025 04:34 | Son Güncelleme : 20/11/2026 06:15 | Okunma Sayısı : 388 | Temel Demirer
Gerçek(ler) Ve Gelecek: Soru(n)lar Ve Sorumluluk(lar)[1]
Temel Demirer
“Tarih asla elveda demez,
İleride görüşürüz der.”[2]
‘Rejimin İç Çatışmaları: Güç Mücadelesi ve Siyasal Dinamikler!’ meselesine ilişkin olarak, Edip Cansever’in, “Bazı sözlerin anlamı/ O sözlerin söylenişindedir…” dizeleri eşliğinde şunların altını öncelikle çizmem gerek:
İlk gençliğim(iz)de toplumsal, sınıfsal ya da ulusal bir sorunsalı tartışırken, bütünden parçaya, genelden özele, soyuttan somuta vb., bir başka deyişle tekil (olaylar, olgular, görüngüler) ile tümel arasındaki diyalektik bağı kavramaya çalışan bir yönteme başvururduk.
Şimdilerde, yani post-modern zamanlarda bütünden değil, parçadan, genelden değil özelden, soyuttan değil somuttan söz eden karşılıksız bir pragmatizmle “uzlaşma”, “demokrasi”, “müzakere-mutabakat” gibi bir retorik hâkim oldu düşünce ve söylemlere...
“Emperyalizm”den söz edil(e)mez oldu; sınıf mücadelesinden de…
Fyodor Dostoyevski’nin, “Çift süren mandalar gibi çalışıyoruz. Köpekler gibi açız, yoksuluz! Başkaları yan gelip yatıyor, çalışmıyor; ama onlar zengin biz fakiriz,” sözleriyle betimlediği koşullarda “Yeni-Liberal Kapitalizm”, “Sosyal Sorumluluk Kapitalizmi”, “Sürdürülebilir Kapitalizm”, “İnsan Yüzlü Kapitalizm” vd’lerinin, yani hepsinin bir sömürü ve yıkım sistemi olan kapitalizm olduğu gerçeği hasıraltı edildi!
“Kapitalizm öldürür kapitalizmi öldürün!” hakikâtine yabancılaştırıldık; Julius Fučík’in, “Kapitalizmin öldürmesi gerekir ve öldürmeyi öğretir”; Fidel Castro’nun, “Kapitalizm dünyaya ne sundu? Gerçeğini temsil eden dört milyar aç insan. Kimsenin ne zaman nasıl ve nerede patlayacağını bilmediği bir volkan. Kapitalizmin dört asırdır doğurduğu şey bu - yoksulluk,” diye haykırdığı tarihimize rağmen!
Tıpkı V. İ. Lenin’in, “Cumhuriyet hangi biçimlere bürünürse bürünsün, isterse en demokratik cumhuriyet olsun, bir burjuva cumhuriyetiyse, onda toprağın, fabrikaların özel mülkiyeti sürüyorsa ve özel sermaye toplumu ücretli kölelik içinde tutuyorsa, bu devlet birilerinin diğerlerini ezmesi için bir makinedir,” ifadesiyle hatırlattığı gibi.
Dünyayı post-modern kolaycılığın kaçışlarıyla ele alırsanız, onu anlamak ya da değiştirmek bir yana, dibi-bucağı olmayan bir labirentin içinde kaybolup, karanlıkta ıslık çalmaktan başka bir şey yapmış olmazsınız!
İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’nun, “Filistin devleti istiyorlarsa Suudi Arabistan’da kurabilirler,”[3] diye haykırdığı; 79 ülkenin ABD’nin Netanyahu hakkında tutuklama kararı çıkaran Uluslararası Ceza Mahkemesi’ne yaptırım uygulamasına karşı yayınladığı bildiriye T. “C”nin katılmadığı; Cumhurbaşkanlığı’na bağlı Devlet Denetleme Kurulu’na her kademedeki kamu görevlisini görevden alma yetkisi veren bir düzenleme yürürlüğe giren[4] Türkiye’nin de içinde yer aldığı Ortadoğu tablosunda Suriye’deki rejimin çöküşü Sykes-Picot’nun sonuyken; farklı olmak gerekiyor!
Artık bir mercimek gibi altı-üstü belli olmamak yerine, köşeli olmak, dik durup diklenmek gerekiyor, güçsüz olsak da, yolumuzu açabilmek için…
Türkiye’de resmi tarihe yaslanan klasik okumalar miadını doldurmuştur. Çünkü sermaye birikim modeli “resmi tarih”i -kısmen temellük ederek- devre dışı bırakmıştır.
Henry Kissinger’ın, “Bunları kendimize yakışan bir İslâm yapacağız,” ifadesindeki realite en net hâliyle gözlerimizin önünde artık; Suriye’deki HTŞ (Heyet Tahrir eş-Şam/ Şam Kurtuluş Heyeti) hikâyesinin net biçimde anlattığı üzere!
Şimdi(lerde) bir şeylerin değişmemesi için değişir gibi yapan “yeni iktidar bloku”, Enverist pan-Türkizmin yerine, onu da içeren neo-Osmanlıcı hayalleriyle yayılmacı tekçiliği ikame ediliyor.
Baş aktörün Donald Trump olduğu bu tabloda Michel Foucault’nun, “Günümüzün sorunu artık ne olduğumuzu keşfetmek değil, olduğumuz şeyi reddetmektir”; John Fowles’un, “Esas trajedi, bir insanın kötü olmaya cesaret etmesi değil, milyonlarca insanın iyi olmaya cesaret edememesiydi”; Dante Alighieri’nin, “Cehennemin en azap verici yeri, büyük ahlâki çöküntü dönemlerinde tarafsız kalanlara ayrılmıştır”;[5] Anooshirvan Miyandji’nin, “Had bilmezlerin, had bilenlerin önünde olduğu bir çağdayız”; Cemal Süreya’nın, “Ama ülkemizde düşüncenin mutlaka ödenmesi gereken bir bedeli vardır,” sözleriyle Attilâ İlhan’ın, “o sözler ki kalbimizin üstünde/ dolu bir tabanca gibi/ ölüp ölesiye taşırız/ o sözler ki bir kere çıkmıştır ağzımızdan/ uğrunda asılırız,” dizelerini yüksek sesle telaffuz etmeliyiz…
DÜNYA HÂL(LER)İ
Finansallaşmış kapitalizmin yükseliş sürecinin karaya oturduğu, düşüş dönemiyle zembereğin aniden boşaldığı tabloyu herkes nefesini tutmuş izliyorken; sürdürülemez özellikleriyle savaş dışında derde “deva” hiçbir imkânı kalmayan “III. Büyük Bunalım” yeni(den) paylaşım hakikâtini karşımıza dikiyor…
Yerküreyi kucaklayan “Stagflasyon” (durgunluk+enflasyon), geçerli “standart modelinin” iflas ettiğini gösteriyor; örneğin ‘Almanya Federal İstatistik Ofisi’ne (Destatis) göre 2024’ün ilk yarısında 10 bin 702 işletme iflas etti; bu 2023’ün aynı dönemine kıyasla yüzde 24.9 artış demek;[6] kapitalist dünyanın hemen her yerinde durum aynı.
Tıpkı yoksulluk ve yıkım gibi.
“Nasıl” mı?
Almanya’da evsizlerin sayısı iki yıl içinde önemli bir artış göstererek 500.000’in üzerine çıktı. 2024 yılı başındaki resmi açıklamalara göre Almanya’da 531.600 civarında insanın kalıcı bir barınma yeri yok. Bu durum 2022’deki verilere kıyasla büyük bir artışa işaret ediyor. Ayrıca ‘Evsizlik Raporu’na göre yaklaşık 439.500 kişi acil barınma yardımlarından yararlanırken, 47.300 kişi sokaklarda ya da geçici konaklama yerlerinde yaşamını sürdürüyor.[7]
Bunun yanı başında ‘Küresel Servet Raporu’na göre, ABD’de 21.9 milyon, Çin’de 6 milyon, 9.5 milyon nüfuslu İsrail’de ise 180 bin dolar milyoneri bulunuyor. Küresel servetin en büyük bölümü 169 trilyon dolarla Kuzey Amerika bölgesinde. Onu 134.5 trilyon dolarla Asya-Pasifik ve 103 trilyon dolarla Batı Avrupa izliyor. Kuzey Amerika’nın en büyük özelliği, servetin üçte ikisinin 126.5 trilyon dolarlık finansal varlıkları toplanmış olması![8]
Söz konusu eşitsizliklerle birlikte küresel ısınmanın denetim altında tutulabilmesi ve iklim krizinin önlenmesi için sıcaklık artışının sanayi devrimi dönemine kıyasla 1.5 °C altında kalması gerekiyorken; 2024’de bu sınır aşıldı…
Küresel ısınmanın yarattığı, giderek ağırlaşan su, gıda kıtlığı krizlerinin bir sonucu da geri bıraktırılmış, eski sömürge, yoksul ülkelerden zengin eski sömürgeci ülkelere doğru bir göç dalgasının güçlenmesi. Bu göç dalgasının bir sonucu olarak ABD ve Avrupa devletleri, yerel halk arasında giderek güçlenen ekonomik, kültürel hoşnutsuzluklar ve ırkçı eğilimler karşısında göçmen akımını durdurmaya yönelik baskıcı önlemleri artırmaya başladılar. Şimdi, “yeni faşist” hareketler yükseliyor, ulusal çapta siyaseti, dinamikleri belirlemeye başlıyor ve bir “süreç olarak faşizm” küresel çapta şekilleniyor…
ABD’de Donald Trump, sanayi ve teknolojik gelişmelerin önderi sermaye gruplarının ve ‘Proje 2025’ denen faşist programın desteğiyle başkanlık seçimlerini kazandı…
Emperyalizm ve savaş kavramları da ana akım medyada normalleşmeye başladı...
Trump klasik ilhakçı emperyalizm kavramını olağanlaştırdı: “Panama Kanalı bize geri dönmelidir” diyor, “Grönland’ı satın almak” istiyor, “Kanada 51. eyalet olursa (bağımsız devlet olmaktan çıkarsa) Kanada halkının da zenginleşeceğini” ifade ediyor. Meksika’ya “göçmen akımını önlemezsen biz gelir önleriz” gibi tehditler savuruyor…
Bu sözlerin arkasında “yaşamsal ulusal çıkarların” olduğu iddiası, bu toprakların ABD savaş makinesinin gittikçe artan stratejik madde gereksinimi bağlamında zengin kaynaklara sahip olması, bu çıkışları “Trump’ın hezeyanları” deyip geçmeyi engelliyor. Dahası Trump’ın bu “hezeyanları” aslında, Rusya’nın Ukrayna’dan toprak alma, Çin’in Tayvan’ı topraklarına katma arzuları, İsrail’in Gazze’yi yerleşime açacak biçimde bir soykırımla temizlemesi, Batı Şeria’yı ve Suriye topraklarını ilhak etmeye başlamasında olduğu gibi, klasik ilhakçı emperyalizm eğilimiyle de örtüşüyor...[9]
Ve de işçi sınıfı ve küçük burjuvazi, faşist hareketlerin etkisi atına girmeye başladı…
TRUMP’LI ABD
Seçimi Trump’ın kazanmasıyla, “Bu duruma nasıl geldik”, “Bundan sonra ne olacak?” sorularının gündemde olduğu ABD’de Trump’ın imzaladığı ilk kararnameler ve dış politikada sırada bekleyenler bu savı destekler yönde; yani devletin yargı, güvenlik ve istihbarat kurumlarını kendine bağlama niyeti emperyalizm-haydut devlet-faşizm resmini tamamlıyor.
Hızla aktaralım: Trump, seçim kampanyaları sırasında dile getirdiği vaadini tutarak 6 Ocak Kongre baskını olaylarına karışmakla suçlanan, yargılanması devam eden veya ceza almış yaklaşık 1600 kişi için af kararnamesi çıkardı.
Trump, başkanlık koltuğuna oturduktan sonra hızlı ve güçlü bir şekilde yönetimde ciddi değişiklikler yapacağını, en hızlı adımı ise yasa dışı göçmen sorunu konusunda atacağını açıkladı.
Düzensiz göçmenler için “suçlu” nitelemesi yapan Trump, ayrıca ABD’nin güney sınırına asker göndereceğini açıkladı.
ABD’de yasa dışı göçü önlemek amacıyla hırsızlık ve soygun gibi çeşitli nedenlerle suçlanan düzensiz göçmenlerin gözaltına alınmasını gerektiren yasa tasarısı kabul edildi.
ABD’ye yasal yollarla göç etme imkânı tanıyan “CBP One” adlı uygulama kaldırıldı.
Trump, Biden döneminde ABD’nin yeniden taraf olduğu Paris İklim Anlaşması’ndan ayrılacağını açıkladı.
Şurası çok açık: Trump’ın, MAGA (Make America great again) hareketinin yükselmesiyle birlikte ABD’de İtalyan, Alman, İspanyol faşizmlerinin kültürlerini anımsatan bir dönüşüm yaşanıyor. Bu da, tükenmiş bir kapitalizmin kültürel dejenerasyonunun etkisiyle erkekliği, fiziksel gücü, gösteri ve egemen sembollerle harmanlayarak sunan vülger bir performansa dönüşüyor.
ABD yönetici seçkinlerinin yükselen güçler karşısındaki, giderek artan anksiyetesiyle birleşince dış politikada Kanada ve Grönland’ı ilhak etmek, Meksika Körfezi’nin adını Amerika Körfezi olarak değiştirmek ve Panama Kanalı üzerinde Amerikan egemenliğini yeniden tesis etmek gibi tehlikeli fantezilere yol açıyor.
‘The Financial Times’tan Gideon Rachman da “Trump’ın ABD’yi bir haydut devlete dönüştürme tehlikesine” işaret ediyorken; MAGA ideologlarından Steve Bannon’un deyimiyle, “Büyük oyunun modern bir yinelemesini temsil eden jeostratejik bir vizyon şekilleniyor.”
Tarih de bize “büyük oyunun”, “büyük savaşlara” yol açtığını, faşizmle-haydut devletin aynı madalyonun iki yüzü olduğunu gösteriyor.[10]
ELLER TETİKTE AÇMAZI
Fransa Cumhurbaşkanı Macron’un, “NATO’nun beyin ölümünün gerçekleştiğini” ilan ettiği yanılgının ortaya çıktığı tabloda emperyalistlerin askeri ittifakı aradan geçen sürede daha da büyüdü, güçlendi. Böyle giderse daha da güçlenecek, belki daha da büyüyecek…
Örneğin NATO Genel Sekreteri Mark Rutte Ukrayna işgalinin ardından Almanya’nın İttifak’a önemli katkı sağladığını; ancak, “Ekonomik büyüklüğüne bakınca daha fazlasını beklediklerini” dile getirip, Almanya’dan askeri harcamalarını artırmasını istedi.[11]
Bu arada Alman hükümeti, 2024’de yaklaşık 13.33 milyar euro değerinde silah ve askeri malzeme ihracatına izni verdi. Böylece Almanya’nın 2024’te silah ve askeri malzeme satışı rekoru kırdı. Berlin yönetiminin 2023’te silah ve askeri malzeme satış tutarı12.13 milyar euro idi.[12]
Ayrıca ABD’nin peşinden Ukrayna Savaşı’nda cepheye koşan Almanya’nın Litvanya’da yapacağı askeri üssün inşaatı başladı; bu, İkinci Dünya Savaşı’ndan beri bir ilk. Yayılmacı emelleri iki büyük dünya savaşına yol açan Almanya, Ukrayna Savaşı’nı fırsata çevirme peşindeyken; Rusya’ya savaş açan Alman militarizmi, Baltık bölgesine yerleşmek için ilk adımı attı. Litvanya’da savaşa hazır 4 bin Alman askerine ev sahipliği yapacak askeri üssün inşaatına başlandı.[13]
Kolay mı? Sadece Almanya değil, tüm AB, savaş hazırlıklarına hız verdi. Dış tehditlere karşı hazırlıkların yeterli olunmadığı belirtilen AB Komisyonu raporunda, savunma yatırımlarının artırılması gerektiği kaydedildi.
Eski Finlandiya Cumhurbaşkanı Sauli Niinistö, Avrupa’nın sivil ve askeri hazırlığına ilişkin Avrupa Komisyonu’na sunduğu raporda, AB’nin giderek karmaşıklaşan krizlere yanıt verirken “daha proaktif olması” önerisinde bulundu.[14]
Asya Pasifik’deki durum da farklı değil.
Hint-Pasifik’teki jeopolitik rekabet giderek kızışırken NATO’nun “kalesi” Japonya, ittifakın Savunma Bakanları toplantısına ilk kez bakan gönderecek. Japonya’da iktidardaki Liberal Demokrat Parti’nin lideri ve Başbakanı Şigeru İşiba, “Asya NATO’su” kurulması gerektiğini savunuyor.[15]
ABD bir süredir askerileştirdiği ve NATO zirvelerine davet ettiği iki müttefikini, Japonya ve Güney Kore’yi, merkezinde kendisinin olduğu üçlü bir ittifakta bir araya getirmeye çalışıyordu. Güney Kore Devlet Başkanı Yoon Suk-yeol ve Japonya Başbakanı Kişida Fumio’nun anlaştığı üçlü ortaklık bildirisi, ABD’nin temel hedefini de açıkça ortaya koymaktaydı. Zira bildiri Çin’i, Kore Demokratik Halk Cumhuriyeti’ni (Kuzey Kore) ve Rusya’yı hedef alıyordu.
ABD, Çin’i “baş rakip” ilan ettiğinden beri Asya-Pasifik’te bu ülkeye karşı çevreleme uygulamaya çalışıyorken; QUAD da, AUKUS da boşuna değil. ABD bir yandan Avustralya’yı Çin’e karşı nükleer üs hâline getirmeye çalışıyor, bir yandan da Hindistan’dan Japonya’ya uzanan geniş bir yay ile ülkeyi kuşatmaya gayret ediyor.
Bu doğrultuda ABD, Güney Kore ve Japonya, Doğu Çin Denizi’nde ‘Freedom Edge’ isimli üçlü bir tatbikat gerçekleştirdi;[16] bir başka deyişle, ABD’nin Ukrayna cephesinin ardından Pasifik’te de gerilimi tırmandırma hamleleri sürüyor. ABD’nin “olası bir Çin işgaline” karşı Tayvan’a yakın Japonya adalarına ve Filipinler’e üs açarak füze yerleştireceğinden söz ediliyor.
Özetle V. İ. Lenin’in “kapitalizmin en yüksek aşaması” olarak formüle ettiği emperyalizmin, dünyayı yeniden paylaşma iştahının nüksettiği tarihsel bir kırılmanın eşiğindeyiz. Emperyalist-kapitalist sistemin krizi derinleşirken güç merkezleri arasındaki hegemonya ve paylaşım savaşı da şiddetleniyor. Aynı bloktaki -kapitalist- güç merkezlerinin birbirine düştüğü bu yeni bölüşüm sürecinde pazarlar-kaynaklar fethedilmeye, haritalar yeniden çizilmeye çalışılıyor.
İrtifa kaybeden Amerikan emperyalizmi, gerileyen hegemonyasını tahkim etmek için pervasızlaşıyor. “Pastadan daha fazla pay kapmak” için küresel düzeni kendi emperyal çıkarları doğrultusunda yeniden şekillendirmenin, dizayn etmenin peşinde.
Hâliyle, Amerikan emperyalizminin 47. Başkanı Donald Trump’ın, Panama Kanalı’nı, Grönland’ı istemesi, Kanada’ya göz koyması, Filistinlileri Mısır ve Ürdün’e sürmekten dem vurması şaşırtıcı değil, bu yönelişin dışa vurumu.
ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio’nun dediği gibi “Trump’ın şakası yok”, multimilyarder başkan Amerikan topraklarını genişletmenin peşinde. Grönland’ın alınmasını “mutlak zorunluluk” ilan eden Trump’ın gerekirse askeri seçenekleri göz ardı etmeyeceğini aktaran Rubio’ya göre de Grönland’ın ABD topraklarına katılması, Panama Kanalı’nın alınması Amerikan ulusal çıkarlarının bir gereği ve acilen yerine getirilmeli.
ABD’nin bir numaralı rakibi Çin’in artan küresel etkisi, Washington’ı harekete geçiren temel etken. Rubio, “Gerçek şu ki, Panama Kanalı’nda herhangi bir yabancı gücün, özellikle de Çin’in bu tür bir potansiyel kontrolü elinde tutmasına izin veremeyiz” sözleriyle niyetlerini açıkça belirtiyor.
Meksika Körfezi’nin adının Amerikan Körfezi olarak değiştirilmesi de bu yayılmacı zihniyetin bir ürünü.
Grönland ve Panama Kanalı’na göz koyan ABD, yeni paylaşım savaşında saldırganlaşıyor. Rusya, Çin, Kanada ve İskandinav ülkeleri ile giriştiği Arktik bölgesi paylaşım kavgasında Grönland, merkezi önemde. Kuzey Kutbu’ndaki yarışta Trump, Rusya’nın ve Çin’in artan varlığına karşı Grönland’ı istiyor.
Soğuk Savaş döneminde Grönland’da askeri üs kurarak bölgedeki varlığını artıran ABD, burayı mineraller, nadir toprak metalleri ve petrol rezervleri de dâhil olmak üzere doğal kaynaklar açısından “yaşamsal önemde” görüyor.
Danimarka Dışişleri Bakanı Lars Lokke Rasmussen ve Grönland Başbakanı Mute Egede, “Grönland satılık değil ve asla satılık olmayacak” sözleriyle Trump’a tepki gösterse de, New York Times gazetesi de tıpkı Dışişleri Bakanı Rubio gibi, “Trump’ın Grönland ve Panama Kanalı’nı kontrol etme isteği”nin şaka olmadığını yazdı.
Amerikan sermayesinin sınırsız desteğini arkasına alan Trump’ın “Amerika’yı yeniden şaha kaldıracağım” sözleri emperyal iştahın dışa vurumu. “Amerika’yı yeniden büyük yapma”ya söz veren Trump’ın “toprak talepleri”, sözcülüğünü yaptığı sermayenin talebi. Trump’ın (ve çetesinin) ABD topraklarının genişlemesi için planları olduğu açık.
Emperyalist-kapitalist kapışmada yeni bir evreye giriliyor. Emperyalist-kapitalist sistemin krizi her alanda kendisini farklı semptomlarla dışa vuruyor.[17]
III. PAYLAŞIM GÜZERGÂHI
III. Paylaşım gerçeği kapımızı yumruklarken, Quaris Quarty’in “Ya ırk-din-para gibi sosyal ayraçların hükmünü ortadan kaldıracağız, ya da bunların hükümleriyle birbirimizi ortadan kaldıracağız,” ifadesi daha sık anımsanmalı…
Ve III. Paylaşım güzergâhında yeniden ve bir kere daha hatırlanmalı: “Savaş, savaşan güçlerin hâkim sınıfları tarafından savaşın patlak vermesinden çok önce izlenen politikanın, zor kullanma araçlarıyla devamıdır. Barış, aynı politikanın, askeri hareketler sonucunda rakipler arasındaki güç ilişkilerinde meydana gelen değişikliklerin dikkate alınarak sürdürülmesidir.”[18]
Evet, “Savaş siyasetin devamıdır. Öyleyse savaş öncesinde güdülen siyaseti, savaşa yol açan, savaşı ortaya çıkaran siyaseti incelememiz gerekir. Bu siyaset emperyalist bir siyasete, yani mali-sermayenin çıkarlarını güven altına almak, sömürgelerle yabancı ülkeleri soymak, ezmek amacını güdüyorsa, o zaman bu siyasetten doğan savaş emperyalisttir.
Eğer güdülen siyaset ulusal kurtuluş siyasetiyse, yani ulusa zulmedilmesine karşı olan yığın hareketinin ifadesiyse, o zaman bu siyasetten doğan savaş, ulusal kurtuluş savaşıdır. Dar kafalı, savaşın, ‘siyasetin devamı’ olduğunu kavramaz; savaşta nelerin tehlikede olduğunu, savaşı hangi sınıfın verdiğini, hangi siyasal amaçlarla verdiğini düşünmek yerine durmaksızın, ‘düşman bize saldırdı’, ‘düşman ülkemi istila etti’ gibi kalıplarla yetinir.”[19]
“Emperyalist burjuvazi, tam da bu yöntemle, ‘ulusal’ ideoloji ve ‘anayurdun savunulması’ gibi kavramları kullanarak, köleliği sağlamlaştırmak ve güçlendirmek için köle sahipleri arasında yürütülen savaşlar konusunda halkı kandırıyor…”
“Savaş, ücretli köleliği devam ettirmek ve güçlendirmek içindir; çünkü proletaryayı bölüp sindirir, kapitalistler ise, savaşla zenginleştikleri, ulusal önyargıları kışkırttıkları ve tüm ülkelerde, en özgürlükçü ve cumhuriyetçi olanlarında bile hortlayan gericiliği güçlendirdikleri için bundan faydalanır.”[20]
“Burjuva toplumsal düzeni ayakta kaldığı sürece savaşı izleyecek barış, savaşın sonucu her ne olursa olsun, kitlelerin ekonomik ve siyasi şartlarındaki bu kötüleşmeyi kalıcı hâle getirmek zorundadır.”[21]
“Kendi ulusunun başka uluslara karşı en ufak şiddetine göz yuman bir proletarya sosyalist olamaz...”
“Başka ulusları ezen ulus özgür olamaz.” “İşçilerin vatanı yoktur.”[22]
“Savaş artık bir olgu hâline geldiğine göre, bu dönüşümün ne kadar zor görünürse görünsün sosyalistler, bu doğrultudaki çalışmalarını sistematik bir biçimde ve sabırla sürdürmekten vazgeçmeyecek, asla bu yoldan dönmeyecektir…”
“Sosyalistler, halklar arasındaki savaşları daima barbarca ve canavarca bulmuşlardır, kötülemişlerdir...”
“Her sosyalist, ezilen, bağımlı, eşit olmayan devletin, ezen, köleci, soyguncu ‘büyük’ devlete karşı kazanacağı zaferi sevgi ile karşılar...”
“Enternasyonal, savaş zamanlarında etkili bir araç değildir, o asıl olarak bir barış aracıdır... Barış için mücadele, barış zamanında sınıf mücadelesi.”[23]
“Silahsızlanma sosyalizmin bir idealidir.”[24]
O hâlde şimdilerde barış yanlıları, savaşı körükleyenler kadar etkin biçimde emek ekseninde örgütlenmeli ve Lev Tolstoy’un, “Sadece kitap okumak yetmez insana. Bazen meydan okumalı; kendine, hayata, dünyaya,” sözleriyle birlikte tarihi insan(lar)ın yaptığı unutmamalıdır.
İNSANLIK DURUMU(MUZ)
Sürdürülemez kapitalist yıkımın devreye soktuğu “Uygarlık Krizi” yabancılaşmayı büyütüp, yaygınlaştırırken, insan(lık) devasa bir yabancılaşmayla çürü(tülü)yor;[25] korku yaşamın ta kendisi olup çıkıyor.
Alexander Berkman’ın ifadesiyle, “Kirliliğin ve bozulmanın kaynağı bireylerden ziyade sistem”ken; baskının beslediği korkuyla direnci kırılan insan(lık), korkuyla korkutulup biçimlendiriliyor; iktidar terörünün yarattığı korkuyla geri çekilip, susuyor.
Kolay mı? Korku öncelikle bir savunma refleksidir. Bu refleksin arkasında, insan(lık)ın kendini toplumsal anlamda koruma muhasebesi bulunur. Böylece korkudan korkma hâli derinleştikçe geriye aslında savunulacak pek bir şey kalmaz. Çünkü korku tüketici bir nitelik kazandığında iktidarın yararına çalışmaya başlar; yaşamların yalnızlaşmasına yol açar.
Bu çerçevede, sürdürülemez kapitalizmin yaşan(ıla)maz hâle dönüş(tür)düğü coğrafyamızda işçiler ve emekçi halk kesimleri için geçinmek, belki de hiç olmadığı kadar zor. Üstelik ülkedeki tek sorun geçim sıkıntısı da değil. Bir yanda emekçilere dönük saldırılar, bir yanda çetelerin sokaklardaki hâkimiyeti, bir yanda iş cinayetleri, bir yanda kadın cinayetleri, bir yanda giderek çoğalan nice başka toplumsal soru(n)…
Halkın yüzleştiği toplumsal sorunların yalnızlaşma ve yalıtılmışlığın hem nedeni hem sonucu olduğu söylenebilir. Nedenidirler, çünkü tek başına bu sorunlarla başa çıkmakta zorlanan bireylerin enerjisini ve zamanını emerek, onları kendi kabuğuna çekilmek zorunda bırakırlar. Diğer yandan sonucudurlar, çünkü bireylerin birlikte mücadele ederek bu sorunları aşabilme olanağı vardır. Kişilerin birbirinden yalıtılmış yaşamlar sürdürmeleri, sorunların kalıcılık kazanıp sürekli daha da ağırlaşmasına mahal verir. Oysa, dayanışmacı bir ortaklıkla düşlenen daha özgür ve adil bir toplumu yaratmak mümkündür.[26]
“Tanıdığım en güzel insanlar yenilgiyi, acıyı, mücadeleyi, kaybı yaşamış olan ve diplerden çıkış yolunu kendileri bulmuş insanlardır. Güzel insanlar öylece ortaya çıkmazlar, onlar oluşurlar,” ifadesindeki üzere Elisabeth Kübler-Ross’un…
O hâlde kaybedecek bir şeyi olmayanların, her şeyi kazanabilecekleri unutulmadan; yabancılaşmadan kurtulabilmenin insan(lık)ın acı çekmeyi göze almasıyla başladığı not edilmelidir.
Teslim olup diz çökmüş sıradanlığın yabancılaşmışlığından daha berbat, aşağılayıcı ve moral bozucu bir şey olmadığı bilinciyle Alexander Herzen’in, “Bireyin özgürlüğü her şeyin en büyüğüdür, insanların gerçek iradesi ancak bunda gelişebilir”; yine Herzen’in, “Hayat bana düşünmeyi öğretti; fakat düşünmek bana yaşamayı öğretmedi”; Albert Schweitzer’in, “Etiğin evrimindeki ilk adım, diğer insanlarla dayanışma duygusudur,” satırları not edilmeli…
Bu(nlar) elbette kolay değil; hem de insanları biçimlendirenin maddi koşullar olduğu düşünüldüğünde!
Coğrafyamız adeta cinnet geçiriyorken, kapitalist iktidar çözüm değil sadece kötülük üretiyor.
Yaygınlaşarak derinleşen kriz, işsizlik, yoksulluk gelecek kaygısı milyonlarca yurttaşın ruh sağlığını bozdu. Bu koşullarda antidepresan kullanımı da zirveye çıktı. 2014’de 39 milyon 134 bin 225 kutu olan antidepresan kullanımı geçtiğimiz yıl 65 milyon 591 bin 252 kutuya yükseldi.
Resmi verilere göre işsiz sayısı 3 milyon 72 bin olsa da, gerçek işsiz sayısı 11 milyon 477 bin kişiye yükseldi. Sadece 2024 yılında en az 1 milyon 661 bin 329 kişi işini kaybetti. Günde 4.551 kişi işsiz kaldı. Ama sadece 798 bin 981 kişiye aslanın ağzında olan işsizlik ödeneği bağlandı. İşsiz kalan vatandaş, ekonomik krizde herhangi bir gelirden yoksun, kaderine terk edildi.[27]
Bertolt Brecht’in, “Sofradan en fazla payı alanlar, bize kanaatkâr olmayı öğretiyor. Karnını doyuranlar, açlara seslenip gelecek güzel günlerden bahsediyor.” “Yaşamak için yemek gereklidir. Ama yemek yiyen herkesin de yaşadığı söylenemez”; Johann Wolfgang von Goethe’nin, “Açlık en akıllı balıkları bile oltaya getirir,” satırlarıyla müsemma tabloda 2025 Ocak ayı ücret m
Bunlar da ilginizi çekebilir
‘Fon krizi’ son kriz olabilir mi?
Erdoğan rejimi, 2026 “fon krizi”nin çalkantıları içinde açık denizde apansız patlak veren fırtınaya yakalanmış arızalı bir tekne gibi her gelen dalgayla biraz daha savruluyor. Bu krizin derinliğini ve kendine özgü dinamiklerini teşhis edemeyenlere ve 2015’ten bu yana birbirini izleyen darbeler sürecinde yenilgici bir ruh haline kapılanlara, bu da 25 yıldır gelip giden, bir süre sonra yatışması kaçınılmaz bir başka kriz gibi görünebilir.
7 saat önceKürt Sorunun Çözümünde MİT Başkanı,Bahçeli'nin...
Çözüm Sürecinin Hangi Aşamasındayız. Çözüm sürecine dair birinci, ikinci, üçüncü aşamalar gibi sıralamalar yapılıyor. İlginç olan bu sıralamaları devlet yapmıyor. Kürt Politik Hareketi yapıyor. Bu sürecin iki temel aşaması var. Birincisi PKK’nin Silahlı Mücadeleyi sonlandırma kararı ve bunun hayata geçirilmesi. İkincisi ise birincisine bağlı olarak devletin atacağı hukuki, politik ve toplumsal adımlardır.
2 gün önceİspanya’daki hareketlerin arka planı: Soldaki kopuş..!
İspanya’da son yıllarda sınıf mücadelesinin yeniden canlanma dinamikleri ve kiracılar hareketinin yaptığı büyük atılımın arka planında, en genç kuşak işçilerin ve öğrenci-genç işçilerin hızla siyasallaşma ve yeni mücadele kanalları açma süreçleri var. Özellikle Bask, Katalonya ve İspanya solunda 2018-2024 döneminde yaşanan “büyük ayrışma ve kopuş dalgası”, genç kuşakların daha devrimci bir eğilimle yeniden örgütlenmesine ve mücadelesine yeni bir motivasyon, taban inisiyatifi ve yeni kanallar açmaya başladı.
5 gün önce


Yargıtay'da kaybolan dosya ile Gürsel Tekin'in alakası var?