‘Birleşik mücadele ve dayanışmayı büyütmek için bir araya gelelim!’

Arama

Hürmüz Boğazı krizi Türkiye'yi nasıl etkileyecek?

Orta Doğu'daki artan gerilimler, dünyanın en kritik enerji geçiş yollarından biri olan Hürmüz Boğazı'nı bir kez daha küresel ilginin merkezine taşıdı. Küresel petrol ticaretinin yaklaşık yüzde 20'si bu dar geçitten geçiyor;

13/03/2026 15:47 | Son Güncelleme : 19/11/2026 23:12 | Okunma Sayısı : 185 | Super Admin


Hürmüz Boğazı krizi Türkiye'yi nasıl etkileyecek?
‘Birleşik mücadele ve dayanışmayı büyütmek için bir araya gelelim!’ ad image

Hürmüz Boğazı krizi Türkiye'yi nasıl etkileyecek?

Orta Doğu'daki artan gerilimler, dünyanın en kritik enerji geçiş yollarından biri olan Hürmüz Boğazı'nı bir kez daha küresel ilginin merkezine taşıdı. Küresel petrol ticaretinin yaklaşık yüzde 20'si bu dar geçitten geçiyor; bu da sadece enerji piyasaları için değil, Türkiye gibi enerji ithalatına bağımlı ekonomiler için de önemli bir risk oluşturuyor.

Uzmanlara göre, Hürmüz Boğazı'nda yaşanabilecek olası bir krizin, enerji arzında doğrudan bir aksamaya yol açmaktan ziyade, yükselen petrol fiyatları yoluyla Türkiye üzerindeki ekonomik baskıyı artırması daha muhtemeldir. Bu riskin temel nedeni, Boğaz'ın küresel enerji ticaretindeki kritik konumudur.

Türkiye Ekonomik Politika Araştırma Vakfı Enerji ve İklim Çalışmaları Merkezi Direktörü Dr. Muhdan Sağlam, Hürmüz Boğazı'nı "küresel ekonominin ana damarlarından biri" olarak tanımlıyor.

Boğazın stratejik önemi, Körfez ülkelerinin küresel pazarlara erişim sağladığı en önemli ticaret yolu olmasından kaynaklanmaktadır.

Sağlam, "Günlük olarak taşınan yaklaşık 20 milyon varil petrole ek olarak, Katar gibi büyük üreticilerden gelen sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) sevkiyatlarının önemli bir kısmı da bu güzergâh üzerinden geçiyor" dedi.

Petrol ve enerji taşımacılığı maliyetlerindeki artış

Hürmüz Boğazı'ndaki olası bir gerilim artışı hem petrol fiyatlarını hem de enerji taşımacılığıyla ilgili maliyetleri artırabilir. Sağlam'a göre, kriz dönemlerinde tanker sigorta primleri, gemi kiralama ücretleri ve navlun bedelleri hızla yükselme eğilimindedir.

“Risk algısı arttıkça maliyetler de önemli ölçüde yükseliyor. Bu durum enerji ürünlerinin taşıma maliyetlerini artırıyor ve doğrudan küresel fiyatlara yansıyor,” dedi.

Sağlam, son yıllarda Kızıldeniz'de de benzer bir durumun yaşandığını hatırlatarak, tam bir fiziksel kapanma olmasa bile güvenlik risklerinin ticaret akışını önemli ölçüde aksatabileceğini belirtti.

“Husilerin Kızıldeniz'deki saldırılarından sonra, bölgedeki gemi trafiği 2023'e kıyasla yüzde altmış azaldı. Kriz sona erse bile, risk algısının ortadan kalkması zaman alır.”

Sağlam, enerji piyasalarının artık yalnızca arz ve talep tarafından şekillendirilmediğini, petrolün finans piyasalarında önemli bir yatırım aracı haline geldiğini belirtti. Bu nedenle, jeopolitik gerilimler hem enerji piyasalarında hem de finans piyasalarında daha hızlı ve daha güçlü dalgalanmalara yol açabilir.

Yaşam maliyetindeki artış

Sağlam'a göre, petrol fiyatlarındaki her on dolarlık artış, Türkiye'nin enerji ithalat faturasını milyarlarca dolar artırıyor.

Türkiye petrolünün önemli bir kısmını Rusya, Kazakistan ve Irak'tan ithal ediyor; bu nedenle Hürmüz Boğazı'ndaki bir kriz doğrudan arz kesintisine yol açmayabilir. Ancak küresel petrol fiyatlarındaki artış, Türk ekonomisi üzerinde ciddi baskı yaratabilir.

Sağlam'a göre, petrol fiyatlarındaki her on dolarlık artış, Türkiye'nin enerji ithalat faturasını milyarlarca dolar artırıyor. "Petrol fiyatlarındaki on dolarlık bir artış, Türkiye'nin enerji faturasına yaklaşık yedi ila sekiz milyar dolarlık ek bir yük getirebilir." Dahası, bu farkı tüketicilerin karşılaması muhtemel.

Petrol fiyatlarındaki artış ilk olarak yakıt fiyatlarına yansır. Yakıt, ulaşımın temel girdilerinden biri olduğundan, yakıt maliyetlerindeki artışlar üretim maliyetlerinden gıda fiyatlarına kadar geniş bir sektör yelpazesinde zincirleme reaksiyon yaratabilir.

Türkiye'deki Halkların Eşitliği ve Demokrasi Partisi (DEM) milletvekili Celal Fırat, ekonomik etkilerin demografik gruplar arasında eşitsiz dağılacağı ve düşük gelirli ailelerin ciddi şekilde etkileneceği konusunda uyardı.

“Petrol ve enerji fiyatlarındaki artışlar, Türkiye gibi enerji ithal eden ülkelerde cari açığın genişlemesine ve enflasyonun yükselmesine yol açabilir,” dedi. “Öncelikle yakıt fiyatlarındaki artışlar görülmeye başlar. Bunu muhtemelen ulaşım, elektrik ve gıda fiyatları takip edecektir.”

Enerjiye bağımlılık bir politika sorunudur.

Fırat'a göre, Türkiye'nin enerji ihtiyacını karşılamak için dış kaynaklara aşırı bağımlılığı sadece ekonomik bir sorun değil, aynı zamanda yapısal bir politika sorunudur.

Yabancı enerji kaynaklarına bağımlılığın küresel kriz dönemlerinde ekonomiyi daha kırılgan hale getirdiğini vurgulayan yetkili, enerji politikaları kapsamında alternatif kaynakların güçlendirilmesi gerektiğini belirtti.

 “Dış enerji kaynaklarına bağımlılık devam ettiği sürece, savaşlar ve küresel krizler karşısında ekonomik kırılganlık kaçınılmaz hale gelir.”

Türkiye dizel yakıtının önemli bir kısmını Hindistan'dan ithal ediyor. Ancak Hindistan rafinerilerinde işlenen ham petrolün büyük bir kısmı Körfez ülkelerinden geliyor.

Türkiye dizel yakıtının önemli bir kısmını Hindistan'dan ithal ediyor. Ancak Hindistan rafinerilerinde işlenen ham petrolün büyük bir kısmı Körfez ülkelerinden geliyor.

Firat ayrıca, enerji güvenliğinin güçlendirilmesinin yenilenebilir enerjiye yapılan yatırımların artırılmasını, depolama kapasitesinin genişletilmesini ve tedarik yollarının çeşitlendirilmesini gerektirdiğinin altını çizdi.

Hindistan'ın dizel arzı üzerindeki dolaylı etki

Türkiye için dolaylı bir diğer risk de dizel tedarik zincirinden kaynaklanabilir. Türkiye dizelinin önemli bir kısmını Hindistan'dan ithal etmektedir. Ancak Hindistan rafinerilerinde işlenen ham petrolün büyük bir kısmı Körfez ülkelerinden gelmektedir.

Bu nedenle, Hürmüz Boğazı'ndaki bir aksama Hindistan'ın ham petrole erişimini zorlaştırabilir ve rafineri maliyetlerini artırabilir. Bu durum, Türkiye'ye yapılan dizel ihracatının fiyatına da yansıyabilir.

İran'ın doğalgaz tedariki kesilirse ne olur?

Hürmüz Boğazı krizi-i69b4905a0e559.png

İran'dan gelen doğalgaz akışı Türkiye için bir başka endişe kaynağı oluşturuyor. İran, Türkiye'nin doğalgaz ithalatının yaklaşık yüzde on üçünü karşılıyor.

Sağlam'a göre, doğalgaz boru hattının doğrudan hedef alınması veya İranlı yetkililerin gaz arzının büyük bir kısmını iç pazara yönlendirmesi durumunda İran'dan Türkiye'ye gaz akışı durabilir.

Ancak, Türkiye'nin 2022 kışındaki gibi ciddi bir arz kriziyle karşı karşıya kalma riskinin düşük olduğunu belirtti. “Rusya ve Azerbaycan'dan doğalgaz akışı devam ediyor, LNG teslimatları sürüyor ve depolarda doğalgaz mevcut. Bu nedenle, kısa vadede ciddi bir arz aksaması beklemiyorum.”

LNG'ye sınırlı alternatifler

Sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) sevkiyatları da büyük ölçüde Hürmüz Boğazı'na bağlıdır. Sağlam'a göre, petrol için sınırlı sayıda boru hattı alternatifi bulunmasına rağmen, LNG için kısa vadede pratik bir alternatif mevcut değildir.

Sağlam, “Bu nedenle Körfez'deki üreticiler, küresel pazarlara doğalgaz tedarik etmeye çalışırken ciddi bir darboğazla karşı karşıya kalıyorlar” dedi.

Hürmüz krizinde kazananlar ABD ve Rusya oldu.

Sağlam, Hürmüz Boğazı'nda bir kriz çıkması durumunda, boğazın dışında faaliyet gösteren büyük üreticilerin avantajlı konumda olabileceğini ve dalgalanan pazar paylarından en çok fayda sağlayacak ülkeler arasında ABD ve Rusya'nın yer alabileceğini belirtti.

“ABD günde yaklaşık 12,5 milyon varil petrol ihraç ederken, Rusya yaklaşık 4,8 milyon varil ihraç ediyor. Her iki ülke de ihracatlarında artış gördü. Avrupa'da Ukrayna üzerinden Rusya ile petrol boru hattının yeniden açılmasına ilişkin görüşmeler, Rusya'nın bu süreçten fayda sağlayabileceğini gösteriyor.”

Türkiye'nin enerji tüketimi, doğalgaz ve petrol gibi yabancı kaynaklara bağımlılığını büyük ölçüde sürdürüyor ve bu oran yaklaşık yüzde 90'ı aşıyor.

Ancak Saglam'ın belirttiğine göre, Körfez ülkeleri piyasadan tamamen kopmuş değil, aksine piyasaya erişimde zorluklarla karşılaşıyorlar. “Petrol sözleşmeleri, doğalgaz sözleşmeleri gibi her zaman uzun vadeli olmuyor. Şu anda Rusya'ya yönelen ülkeler, üreticiler piyasaya yeniden erişim sağladığında geri dönebilirler.”

Türkiye savunmasız ama hazırlıksız değil.

Türkiye'nin enerji tüketimi, doğalgaz ve petrol gibi yabancı kaynaklara bağımlılığını büyük ölçüde sürdürüyor ve bu oran yaklaşık yüzde 90'ı aşıyor.

Bununla birlikte, Türkiye'nin çeşitli tedarikçilerle yaptığı uzun vadeli anlaşmalar, LNG kapasitesi ve depolama altyapısına yaptığı yatırımlar, enerji kesintilerine karşı belirli bir düzeyde koruma sağlamaktadır.

Hürmüz krizinin Türkiye için başlıca riskleri, petrol ve enerji taşıma maliyetlerindeki artıştan kaynaklanacak ekonomik hasar ve bunun sonucunda yaşam maliyetindeki artıştır.

Rengin Azizoğlu

Rengin Azizoğlu İstanbul'da yaşayan gazeteci ve haber editörüdür

 

Etiketler : Orta Doğu Küresel petrol 20'si bu dar geçitten geçiyor Dr. Muhdan Sağlam Hürmüz Boğazı Türkiye Rusya Kazakistan ve Irak yeniden ATILIM Yaşam maliyeti doğalgaz ve petrol Dr. Mühdan Sağlam
Beğendim
Bayıldım
Komik Bu!
Beğenmedim!
Üzgünüm
Sinirlendim
Bu içeriğe zaten oy verdiniz.

‘Birleşik mücadele ve dayanışmayı büyütmek için bir araya gelelim!’ ad image

Bunlar da ilginizi çekebilir

Ayşegül Doğan:  Süreci siyasi ranta dönüştürmeyin

Ayşegül Doğan: Süreci siyasi ranta dönüştürmeyin

Barış ve Demokratik Toplum Süreci’nin siyasi hesaplara ve seçim tartışmalarına kurban edilmemesi gerektiğini vurgulayan Ayşegül Doğan, sürecin başarıya ulaşması için bütün siyasi partilerin sorumluluk alması ve demokratikleşme adımlarının geciktirilmemesi çağrısı yaptı

7 saat önce
Fon mağdurları ve siyasi parti temsilcileri SPK önünde

Fon mağdurları ve siyasi parti temsilcileri SPK önünde

Fon Fon mağdurları ve siyasi parti temsilcileri, Ankara’da Sermaye Piyasası Kurulu (SPK) önünde bir araya gelerek basın açıklaması yaptı. “Yıl bitmeden anapara + TÜFE istiyoruz” ve “Fon adaletsizliği son bulsun” yazılı dövizler taşıyan mağdurlara; CHP, YENİ Parti, İYİ Parti, DEVA Partisi, Saadet Partisi ve DEM Parti milletvekilleri de destek verdi.

8 saat önce
Hatimoğulları’ndan siyasi partilere

Hatimoğulları’ndan siyasi partilere

Barış ve Demokratik Toplum Süreci’nin hiçbir siyasi partinin dar çıkarlarına kurban edilmemesi gerektiğini söyleyen Tülay Hatimoğulları, ‘Ölümler durmuş ilelebet dursun istiyoruz. Kayıtsız şartsız bu süreci herkes desteklemeli. Muhalefeti de desteklemeli, iktidardakiler de desteklemeli. Milliyetçisi de, sosyal demokratı da, solcusu da, sağcısı da; biz barış konusunda toplum olarak 86 milyon yurttaş olarak kilitlenmeliyiz ki barışı, inşasını başarabilelim bu ülkede’ dedi

9 saat önce
Yorumlar

‘Sansür hayır! Habere Özgürlük ve İnsanca yaşamak İçin..!"