Hürmüz’den Kızıldeniz’e: Adım adım küresel savaşa
Husilerin “beklenmeyen” hızlı ilerleyişi ile Bab el-Mendeb Boğazı’nı kontrol altına alması, piyasalarda ikinci Hürmüz Boğazı endişesi yarattı. Çözüm girişimleri ise, küresel savaş riskini ileri bir tarihe taşımaktan öteye geçmiyor.
13/09/2026 09:37 | Son Güncelleme : 20/11/2026 05:27 | Okunma Sayısı : 136 | Super Admin
Hürmüz’den Kızıldeniz’e: Adım adım küresel savaşa
|
|
Husilerin “beklenmeyen” hızlı ilerleyişi ile Bab el-Mendeb Boğazı’nı kontrol altına alması, piyasalarda ikinci Hürmüz Boğazı endişesi yarattı. Çözüm girişimleri ise, küresel savaş riskini ileri bir tarihe taşımaktan öteye geçmiyor.
Ortadoğu’da ABD ve İsrail’in İran’a dönük saldırılarıyla başlayan yeni konjonktür, Husilerin (Ensarullah) Kızıldeniz kıyısını kontrol altına almasıyla yeni bir yol alıyor. ABD- İran savaşında gidişatı belirleyen hiç şüphesiz İran’ın askeri ve pragmatik bürokratik yaklaşımından çok Devrim Muhafızları’nın kontrol altına aldığı Hürmüz Boğazı’nın küresel petrol piyasaları üzerindeki etkisi oldu. Çünkü bu rotadan taşınan petrol ve ürünleri, deniz yoluyla küresel petrol ticaretinin yüzde 20’sine denk geliyor.
Petrol Ticaretinde Kontrol
Coğrafik konumunu tüm dünyayı etkileyecek bir silah olarak kullanmayı başaran İran, Hürmüz Boğazı hamlesiyle Suudi Arabistan, Katar ve Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) başta olmak üzere Körfez ülkelerinin petrol ticaretini kontrol altına almayı büyük oranda başardı. Ancak ABD’nin Hürmüz’de İran’ın etkisini kırmak için açtığı Umman rotası, İran’ın etkisini azaltabilecek bir etken haline gelirken, ABD yaptırımlarının altından kalkmak ve müzakere masasına güçlü oturmak için Hürmüz’deki etkisinin artması ve Kızıldeniz rotasının kontrol altına alınması olmazsa olmaz bir hedefti.
Suudi Arabistan’ın Sürüklendiği
Bu kapsamda İran’ın tarihsel müttefiki olan Husilerin Yemen’deki ağırlığı savaşın başından bu yana İran için bir avantaj olurken, temmuz ayında Suudi Arabistan’ın Yemen hava sahasını kontrol altında tutmasına rağmen bir İran uçağının iniş yapması ve Suudi Arabistan’ın havaalanını bombalaması yeni bir denklemin oluşmasına kapı araladı.
Suudi Arabistan’ın saldırısı, Yemen’de uzun zamandan bu yana devam eden sessizliği bozdu ve Husilerin Suudi Arabistan’ı hedef almaya başlamasının ardından çatışmalar arttı. Başından beri hedefleri Yemen’in Kızıldeniz’e kıyı kentlerini ele geçirerek, Bab el-Mendeb’in kontrolünü sağlamak olan Husiler, 11 Eylül tarihi itibariyle Yemen’in tüm kıyı bölgesini ve boğazı kontrol altına aldı. Bir anlamda Suudi Arabistan, adeta kendi eliyle kendisini çıkmaza sürükledi.
Küresel Petrol Ticaretine Darbe
Deniz yoluyla yapılan küresel petrol ticaretinin yüzde 12’sinin sağlandığı Bab el-Mendeb Boğazı’nın en büyük petrol ihracatçısı olan Suudi Arabistan’a Husilerin daha önce yasakladığı Kızıldeniz rotası, yapılan bu müdahale ile tamamen kontrol altına alınmış oldu. Husiler, petrol ticaretinin yanı sıra küresel gıda ve imalat ihracatının da yüzde 12 ila 15’inin yapıldığı bir rotayı da kontrol altına almış oldu. Suudi Arabistan haricindeki tüm gemilere Kızıldeniz rotasının açık olduğu açıklansa da, Dünyanın en büyük petrol ihracatçısı Suudi Arabistan’a kapının kapanması, küresel petrol ticaretine büyük bir darbe indirmiş oldu.
Piyasalar üzerindeki baskıyı da artıran bu gelişme beraberinde Suudi Arabistan’ın Riyad-Medine hattındaki Doğu-Batı Petrol Boru Hattı’nı da, tehdit altına aldı. Bab el-Mendeb Boğazı, Kızıldeniz'i Aden Körfezi ve Hint Okyanusu’na bağlayan özelliği ile küresel ticaret yapan tüm ülkeler için önem taşıyor. Petrolün yanı sıra doğalgaz ihracatının yaklaşık yüzde 10’unun yapıldığı rota, Süveyş Kanalı marifetiyle Avrupa ve Asya ticaretinin olmazsa olmaz rotası olarak önümüzde duruyor. Avrupa’nın yanı sıra Rusya için de Hindistan ve Çin pazarlarına ulaşması, Çin ve Hindistan’ın Avrupa pazarlarında etkin olması için de hayati önem taşıyor. Alternatifi olan Afrika’daki Ümit Burnu’nun hayata geçirilmesi hem maliyetleri hem de ticaretin süresini uzatacak olmasından kaynaklı çok cazip değil.
Hususiler ve İran’ın Etki Gücü Artıyor
Stratejik konumu açısından bu denli önemli olan Kızıldeniz rotası Husiler ile Husileri destekleyen İran’ın askeri ve etki gücü açısından daha önemli bir yer tutuyor. Şu an için Suudi Arabistan dışındaki gemilere açık kalan Bab el-Mendeb’in açık kalması ABD Başkanı Donald Trump’ göre; Husilerin ABD ile savaşmak istememesinden kaynaklanıyor. Ancak bu iddia Trump’ın aylardır Hürmüz Boğazı ile ilgili iddiaları göz önüne alındığında gerçekçi durmuyor.
Boğazın açık olması Husiler için daha çok uluslararası toplumda meşruiyet kazanmak açısından ve küresel piyasalar üzerindeki etki gücünü artırmak açısından önemli bir karar.
Suudi Arabistan’ın önünde savaşı büyütmek ya da Husilerle anlaşmak dışında seçenekler bulunmuyor. Suudi Arabistan açısından her iki seçenek de kaybettiren seçenekler olarak dururken, savaşı sürdürmenin maliyeti ve sonuçlarının belirsizliği tehlikeli görünüyor. Husilerle anlaşmaya varılması ise İran’ın bölgedeki etki gücünü kabul etmesi anlamına geleceğinden tüm Körfez ülkeleri açısından riskli görünüyor.
Küresel Savaş Riski Devam Ediyor
Ancak bu karar nihai bir karar değil. Çünkü Yemen’deki savaş devam ediyor. Savaşa ABD “danışmanlık hizmeti” adı altında askeri destek sunarken, Suudi Arabistan ve BAE öncülüğündeki koalisyon güçleri de hava saldırılarını sürdürüyor. Suudi Arabistan’dan petrol akışının durması petrol fiyatlarında ibreyi yukarı doğru çekmeye devam ettiği sürece savaşa yeni aktörlerin dahil olması da kaçınılmaz duruyor. İran-ABD savaşında beklenmeyen bir gelişme olarak ortaya çıkan Hürmüz Boğazı’nın kapatılması gibi bir durumun Kızıldeniz’de yaşanması durumunda küresel savaş riskinin daha fazla büyüme ihtimali bulunuyor.
Hürmüz Boğazı’nda bugünlerde İran ve Umman arasında rotaların belirlenmesi konusunda bir anlaşmanın yapılması beklenirken, küresel savaş riskini ortadan kaldırmaya yetip, yetmeyeceği bilinmiyor. İlerleyen günlerde savaş ya da barışa dönük atılacak adımlar, alınacak kararlar, gelişecek ittifaklar yaşanacaklar konusunda belirleyici olacak. Ancak mevcut sistemde atılacak adımların küresel savaş riskini ötelemekten ileri gitmeyeceği de görülüyor.
MA / Ahmet Kanbal
Bunlar da ilginizi çekebilir
Trump, Putin ve Şi'den dört maddelik deklarasyon
ABD, Rusya ve Çin arasındaki görüşme 4 maddelik deklarasyonun imzalanmasıyla sona erdi. Dünyanın dört bir yanında askeri, siyasi, ekonomik hegemonya ve rekabet halinde olan emperyalist devlet liderleri, dünyaya barış ve istikrar getireceklerini ileri sürdü.
18 saat önceUkrayna-Rusya savaşı bitmiyor
Medyascope Yayın Yönetmeni Ruşen Çakır, Ömer Taşpınar ve Gönül Tol, Transatlantik programında Rusya-Ukrayna savaşındaki son durumu, barış ve ateşkes ihtimallerini, ABD'nin dış politikasını ve Avrupa'nın güvenlik politikalarını değerlendiriyor.
2 gün önceFransa’da yeniden grev: Emekçiler ve öğrenciler bir kez...
Fransa'da hükümetin maaş endeksi artışını reddetmesi üzerine kamu emekçileri greve çıktı. Lise ve üniversite öğrencilerinin de desteğiyle ülke genelinde eylemler düzenlendi. Fransa’da gençlik mücadelesi ve emek hareketi bir kez daha sokakta buluşuyor.
2 gün önce


Yargıtay'da kaybolan dosya ile Gürsel Tekin'in alakası var?