Irak-23 yıllık parantez kapanıyor
23 yıllık parantez kapanıyor: Federe Kürdistan tarihi sınavla karşı karşıya
|
|
ABD’nin Irak ve Federe Kürdistan Bölgesi’ndeki askeri varlığını sona erdirmesiyle 23 yıllık parantez kapandı. Bağdat kararı bir egemenlik bayramı olarak kutlamaya hazırlanırken, endişeli olan Hewlêr yönetimi tarihi bir sınavla karşı karşıya.
ABD’nin Irak ve Federe Kürdistan Bölgesi’nden tamamen çekilmesiyle bölge siyasetinde 1991 Körfez Savaşı sonrasından bu yana süregelen köklü bir dönemin sonuna gelindi. Bağdat yönetimi, 30 Eylül tarihini bir "Egemenlik Bayramı" olarak karşılıyor. Ancak bu gelişme Hewlêr cephesinde derin bir endişe ve güvenlik kaygısı yaratmış durumda.
1991 yılındaki Körfez Savaşı’nın hemen ardından ilan edilen "uçuşa yasak bölge" statüsü ve uluslararası koruma kalkanı, Federe Kürdistan Bölgesi’nin varlık gerekçelerinden ve siyasi statüsünün temel taşlarından biriydi. Bölge, 30 yılı aşkın süredir uluslararası güçlerin denetiminde ve desteğinde kendi statüsünü inşa etti. Ancak Ortadoğu’daki güç dengelerinin değişmesi, Washington ile Bağdat merkezi hükümeti arasında varılan çekilme anlaşmaları ve ABD’nin sahadaki askeri konseptini değiştirmesi, yeni bir dönemin başlangıcı oldu.
Bağdat İyimser, , Hewlêr Endişeli!
Bağdat’taki merkezi hükümet ve Şii siyasi aktörler, koalisyon güçlerinin çekilmesini uzun süredir talep ediyordu. Irak yönetimi, Silahlı Kuvvetleri’nin ülkenin güvenliğini kendi imkanlarıyla sağlayabilecek kapasiteye ulaştığını savunuyordu. ABD ile ilişkilerin ekonomik ve güvenlik odaklı ikili ortaklıklar temelinde süreceği belirtilse de Bağdat yönetimi için 30 Eylül yabancı askeri varlığın son bulduğu bir dönüm noktası olarak görülüyor.
Ancak Federe Kürdistan Bölgesi yönetiminden gelen açıklamalar gelişmelerin iyimser olmadığını açık bir şekilde ortaya koyuyor. Federe Kürdistan Yönetimi Başbakanı Mesrur Barzani’nin uluslararası basına verdiği demeçlerdeki ifadeleri, bölgenin ruh halini net bir şekilde özetledi. Barzani, açıklamalarında yer alan kimi ifadeleri tekzip etse de ABD’nin çekilmesinin son derece çalkantılı bir döneme denk geldiğini vurgulayarak, "Biz zayıfız ve saldırıya uğruyoruz. Uygun bir savunma sisteminiz olmadan kendi başımıza bırakılmamız, buna utanç verici demek gerekir" diyerek yaşanan güvenlik boşluğuna dikkat çekti. Barzani, İran’a yakın silahlı milis grupların silah bırakmayı reddetmesinin Irak’taki federal dengeyi sarsacağını ve Kürtlerin elde ettiği özerkliği doğrudan tehdit edeceğini savundu.
KDP Genel Başkanı Mesud Barzani de geçmişteki deneyimlere atıfta bulunarak, benzer uyarılarda bulundu. 2011 yılında ABD'nin Irak'tan çekilmesinin ardından 2014'te yaşanan DAİŞ saldırılarını hatırlatan Barzani, aynı güvenlik boşluğunun yeniden yaratılmasının bölgeyi büyük bir risk altına soktuğunu ifade etti.
Güvenlik Boşluğu ve Olası Tehditler
Barzanilerden yapılan açıklamalarda olduğu gibi ABD güçlerinin ve özellikle hava savunma-erken uyarı sistemlerinin sahadan çekilmesi, Federe Kürdistan Bölgesi'ni birçok riskle karşı karşıya bırakıyor. Zira bölge kapsamlı ve bağımsız bir hava savunma ile erken uyarı radar sisteminden yoksun. 35 yıllık ABD varlığının sonlanması, bölgeyi dışarıdan gelebilecek füze ve insansız hava aracı saldırılarına karşı açık hale getiriyor. İran’a yakın silahlı grupların ve milis güçlerinin planları da Hewlêr’in federal yapısını ekonomik ve askeri açıdan sıkıştırma potansiyeli taşıyor. Bir diğer tehdit ise DAİŞ. Zira Federe Kürdistan Bölgesi'nde günlerdir ABD’nin çekilmesiyle DAİŞ hücrelerinin yeniden harekete geçmesi tehlikesi sıkça dile getiriliyor.
Pêşmerge Güçlerinin Birleşmesinin Önemi
ABD’nin çekilmesine sayılı günler kala KDP ve YNK’ye bağlı pêşmerge güçlerinin Pêşmerge Bakanlığı çatısı altında bir araya gelmesi büyük önem taşıyor. ABD’nin bu planına karşı gerçekleştirilen bu hamle, yeni dönemde bölgenin kaderini de belirleyecek. Medya Haber TV’ye değerlendirmelerde bulunan KCK Yürütme Konseyi Eşbaşkanı Besê Hozat, bu gelişmenin olumlu olduğunu, ancak hükümet kurma tartışmalarının da sonuçlandırılması gerektiğini söyledi. Besê Hozat, tehditlere karşı Federe Kürdistan Bölgesi'nde parti iktidarına dayalı değil, tüm halk temsilcilerinin ve örgütlü yapıların da yer aldığı “demokratik hükümet” vurgusuyla Kürtlerin demokratik birliğinin önemine işaret etti.
Besê Hozat’tan Demokratik Birlik Vurgusu
![]() |
Besê Hozat, Federe Kürdistan Bölgesi'nde demokratik bir yönetimin Irak’ın demokratikleşmesine de büyük katkı sunacağını belirterek, “Böyle olursa hem Türkiye'de hem Başûr'da, Suriye'de, İran'da bir bütünen Kürtlerin yürüteceği demokratik mücadele, Ortadoğu'nun da demokratikleşmesinde gerçekten çok büyük bir rol oynayacak ve bölgeyi de demokratikleştirecek. Bu konuda Başûr'un da rolü önemli olacak. Demokratik federal bir Başûrê Kürdistan ve demokratik bir birlik hükümeti, yine pêşmergelerin, birleşik bir ordu gücü bu son derece önemlidir. Başûr'un ve Irak'ın demokratikleşmesinde katkısı çok büyük olacaktır, buna inanıyoruz” dedi.
Bese Hozat’ın işaret ettiği “Demokratik Kürt Birliği”, Hewlêr yönetiminin önünde Federe Kürdistan’ın kaderini belirleyecek tarihi bir sınav olarak duruyor.
MA / Özgür Paksoy

