Kazanmanın yolu başka bir siyasette
Kazanmanın yolu başka bir siyasette İktidar ülkeyi çok boyutlu kuşatma altına alırken muhalefet güçlerinin itirazları rejimi durdurmaya yetmiyor. Siyaset bilimcilere göre halkın yeniden özne haline gelebileceği başka bir siyaset kanalının yolunu açmak şart.
21/09/2026 08:29 | Son Güncelleme : 19/11/2026 22:33 | Okunma Sayısı : 135 | Editörün seçtiği
Kazanmanın yolu başka bir siyasette
Mehmet emin
|
|
Kazanmanın yolu başka bir siyasette
İktidar ülkeyi çok boyutlu kuşatma altına alırken muhalefet güçlerinin itirazları rejimi durdurmaya yetmiyor. Siyaset bilimcilere göre halkın yeniden özne haline gelebileceği başka bir siyaset kanalının yolunu açmak şart.
Eğitimden sağlığa, tarımdan sanayiye, yargıdan bürokrasiye, toplumsal yaşamdan dış politikaya dek her alanda biriken sorunlar yumağı ülkeyi uçuruma sürükledi.
Motorine yapılan rekor zamlar yurttaşı bezdirirken halkın haber alma hakkını savunan gazeteciler yargılanıyor.
Komedyeninden avukatına, seçilmiş belediye başkanından sendikacısına dek rejime biat etmeyen herkes hedef tahtasına konuluyor.
LGBTİ+’lara karşı adeta bir sürek avı başlatan iktidar, bir yandan da gerici, baskıcı bir rejim inşa etmeye çalışıyor.
Onca krize rağmen iktidar, siyasetteki oyun kurucu rolünü hala elinde tutuyor.
Çözüm süreciyle, muhalefet bloku parçalanmak istenirken gündem iktidar tarafından belirleniyor.
Barış ve demokrasi söylemi, baskılar tam gaz sürerken bile kendisine alıcı bulabiliyor.
Ülkenin en yakıcı sorunları, yeni Anayasa tartışmalarının gölgesinde bırakılıyor.
lkedeki muhalefet güçlerinin çabası ise tüm bu kuşatmayı bertaraf etmeye yetmiyor. Mutlak butlan hamlesinden belediyelere yapılan kesintisiz operasyonlara, Meclis’e gönderilen tezkerelerden ardı arkası kesilmeyen davalara ve transfer siyasetine dek saldırı bombardımanına maruz bırakılan ana muhalefet partisi sürekli savunma pozisyonunda tutuluyor.
Miting ve esnaf ziyaretleri coşkulu geçse de rejimi durdurmaya yetmiyor. Başka bir muhalefet yapma biçimine duyulan ihtiyaç her geçen gün daha yakıcı hale geliyor.
Siyaset bilimciler ülkedeki muhalefet unsurlarının söz konusu ihtiyaca nasıl karşılık verebileceğine ilişkin değerlendirmelerini Bir Gün’e aktardı.
AKP Rejim
![]() |
Prof. Dr. Murat Somer, “Öncelikle Türkiye’de toplumun büyük kesiminin bilerek veya bilmeyerek parçası olduğu bir rejim değişikliği olduğunu, fiilen kapalı bir rejimde yaşadığımızı ve AKP’nin de herhangi bir parti değil artık bir rejim partisi olduğunu görmek gerekiyor. Buna karşı halkın önüne daha farklı bir rejim koyabilmek ve bu rejimle işlerin daha iyi olacağına ikna etmek gerekiyor” dedi.
“Mevcut rejimin güçlü iç ve dış siyasal müttefikleri kadar toplumsal desteği de oldukça güçlü” değerlendirmesini yapan Somer Sözlerini şöyle sürdürdü: “AKP’nin düşen oy oranı yanıltmamalı, bu desteği salt oy oranıyla ölçemeyiz. Çünkü rejimle parti ayrı şeyler. Oy tercihi belirten vatandaş AKP’yi beğenmiyor veya tedirgin, kararsız olabilir ama acaba farklı bir rejim tasavvur edebiliyor mu, orada ümit görüyor mu? Görmüyorsa o zaman AKP’ye oy vermese bile oyunu mevcut rejime sadık bir partiye kaydıracaktır ve CB seçimlerinde yine rejimin devamı doğrultusunda oy kullanabilir. Aynı şey muhalefetin seçmenleri için de geçerli, onlarda da muhalif siyasete güvensizlik duygusu güçlü ve derinleşiyor.
Bu nasıl değişebilir? 2024-2026 dönemi itibarıyla, 1950’den beri Türkiye’de gelişmiş siyasal parti yapısı ve anlayışı tıkandı, bu yapıyla iktidar değişse de bir şeylerin iyileşemeyeceğine dair kanaat içten içe gelişiyor ve pek de haksız değil. Toygar Baykan ile yakında İletişim Yayınları’ndan çıkan Partiler ve Patronlar kitabımızda klientelist ilişkilerin partilerin hepsine nüfuz ettiğini, sadece AKP ve Kürt partilerinin kısmen farklılaştığını gösterdik. Partilerin bu yapısının olumsuz yansımaları son butlan ve transfer olaylarıyla ayyuka çıktı. Yani demokratik rejim isteyen muhalefetin yeni bir siyasal sınıf ve siyaset mantığı ortaya koymak gibi bir hedefi ve görevi de var. Vaat edeceği rejimin parti yapısı, siyasetçi profili ve örgütü de olabildiğince farklı olmalı.
Umudu Canlı Tutmak
İç ve dış siyasal ve ekonomik dengelerin ne zaman ve nasıl değişeceğini öngörmek kolay değil, ama mutlaka değişecek. İşte o zaman insanlar alternatif aradığında siyasal muhalefetin fikren ve örgütsel olarak hazır olması gerekiyor. O ana dek de muhalefeti ve umudu canlı tutması. Tabii bir erken seçim olabilir ve bunun aciliyeti ve baskısı var. Ama buna rağmen ertelemeden üzerinde detaylı çalışması, kafa yorması ve yanıtlayıp halkın önüne koyması gereken temel soru şu.
AB dahil tüm dünyanın belirsizlik, güvenlik kaygıları ve çalkalanma yaşadığı... Neoliberal küresel devrin çoktan bittiği ve yeni bir teknolojik ve ideolojik çağa girdiğimiz bir dönemde. Türkiye mevcut zor toplumsal ve kültürel özellikleri, jeopolitik ve jeoekonomik konumu ve son yirmi beş yılın dönüşümünü de göz önüne alarak nasıl bir rejimle daha iyi yönetilebilir?
Bu soruyu sadece parlamenter demokrasi, hukuk devleti, AB üyeliği, liyakat, sosyal demokrasi vs mevcut kalıplarla yanıtlamak mümkün değil. Marks’tan, Gramsci’den, Polanyi’den öğreneceğimiz çok şey var ama hazır yanıtlar yok. Keza evet cumhuriyete özünde sahip çıkmalıyız, Atatürk’ten ve cumhuriyeti kuranlardan güç ve ilham almalıyız ama onlarda da hazır yanıtlar bulamayız, çünkü yeni bir yüzyılda yaşıyoruz.
Kürt sorunu ve kimliklerden sosyal adalet, kalkınma ve güvenliğe dek farklı ve kararlı bir duruşun ortaya çıkması ve toplumsal muhalefetle iş birliği içinde halkın oraya davet edilmesi gerekiyor. Yeni bir siyaset gerekiyor ve bunun temsilcisinin henüz ortaya çıkmış olduğunu söylemek mümkün değil. Yeni Parti ismi bu yüzden çok doğru bir tercihti ama elbette altını doldurmak gerekiyor. Bu arada mevcut rejimin sadece siyasal muhalefeti değil sanatçısından emekçisine, iş insanına ve LGBTİ+’ya toplumsal muhalefeti de kısıtladığını unutmayalım.
Böyle kapalı ve alternatifsiz, hiçbir itirazın serbest tartışılamadığı ve seçeneklerin olmadığı, tepeden yönetilen bir yönetim iyi bir rejim değil. “Süreci” ele alalım. Eğer siyasette “süreç olmalı ama böyle değil şöyle olmalı” diyen bir itiraz ve seçenek olsaydı barış ve güvenlik umudu da demokrasi umudu da çok daha güçlü olurdu. Siyasal rekabet ve seçeneklilik elbette daha iyidir.
Ama buna halkın çoğunluğunun ikna olması için siyasal partilerin de daha farklı örgütlenmesi, cezaevindekileri unutmadan sahaya yeni yüzler sürmeye devam etmesi ve yeni ve sarsıcı şeyleri inançla söylemesi elzem.
Toplumsal muhalefet de içindeki ideolojik farklılıkları bir yana bırakıp öncelikle toplum yararına ve seçenekli bir siyasal rejim inşasını talep etmeye ve bunun için gerekli basıncı yaratmaya odaklanmalı.”
Doç Dr. İsmet Akça ise şu değerlendirmeyi yaptı:
|
|
Düzen siyaseti içi muhalefet dediğimiz yapı (bugün esas olarak Yeni Parti’yi ve milli ittifakı dışarıda bırakırsak) somutlanan pozisyonu itibarıyla bir açmaz içindedir. Türkiye’de rejim ve devlet hiç değişmemiş gibi davranılıyor ve sanki olağan koşullardaymışız gibi bu saldırıların karşılanabileceği düşünülüyor. Bu, bence çıkmaz bir yoldur. Bunun en güzel örneği Üsküdar’dır.
Üsküdar Belediyesinin alınacağı apaçık ortadayken, alındıktan sonra miting koymak "Ben zaten bunu kabullendim" demektir. Bu bir yol olamaz. Aslında 19 Mart sürecinde Saraçhane’de toplumun göstermiş olduğu mobilizasyonu ve bu yeni faşistleşme saldırısına karşı gösterilen tepkiyi soğurduğu andan itibaren bu kapıyı açtık. Öncelikle bunu tespit etmek gerekiyor.
İkinci ve daha önemli olan husus, sosyalist solun ve toplumsal muhalefetin bu birinci hattan bağımsız bir pozisyon kazanması gerekliliğidir. Bu bağımsız pozisyonun kazanılması, aynı zamanda düzen içi muhalefetin (örneğin YENİ Parti’nin) sağa savrulmasını engelleyebilecek olan yegane şeydir. Eğer toplumsal dayanaklarıyla birlikte bağımsız bir sol hat güçlü olursa, merkez sol diye tarif edebileceğimiz hat da daha fazla sağcılaşmaya doğru gitmez. Aksi takdirde, gözünü sürekli sağa dikmeye devam eder.
Seçimi Bekleyemeyiz
![]() |
Üçüncü olarak, sosyalist solun bugünkü hacmi ortada olduğundan bir toplama işlemiyle sonuç yaratamayız, burada siyasi hamlelerin yapılması gerekir. En önemli görev, halkın yeniden siyasetle ilişki kurmasını ve siyasal bir özne olabilme kapasitesini artırmasını sağlamaktır. Bunu görebildiğimiz her yerde herkesin enerjisini buraya yönlendirmesi gerekir. Halkın en asgari siyasal katılım mekanizması olan oy vermenin bile artık geçersiz kılındığı bir yerde, halkın bu hegemonik hakkını kullanma iddiasını kendi eline alması şarttır. Bunun için de seçimleri beklemememiz gerekir.
Dolayısıyla dördüncü husus da bununla ilgilidir: Düzen muhalefeti ve düzen medyası bizi sürekli "Seçim bu sefer kazanılıyor, şu aday olursa şöyle olur, Mansur mu, o mu, bu mu?" tartışmalarıyla oyalayıp duruyor. Şu an için bu tartışmaların kendimizi dışına çıkarmamız gerekiyor. Önceki seçimlerde de "ekonomik kriz var, bu seçim son seçim" denilerek benzer bir döngü yaşandı. Biraz bunun dışına çıkmamız lazım.
Bunun dışına çıkmak, "Türkiye’de seçimlerin nasıl olacağını, adaylaşma süreçlerini ve sağlıklı bir seçim yapılıp yapılmayacağını bilmiyoruz" demek değildir. Şunu biliyoruz ki seçim, Türkiye’deki en önemli siyasi mobilizasyon kanallarından bir tanesidir. Ancak bizim o seçim gününe kadar beklemek yerine, şimdiden siyasallaşmayı ve halkın çeşitli alanlarda özne haline gelebilmesini sağlamamız gerekir. Ancak bu temelde o seçimi de mümkün mertebe sağlıklı bir hale getirmeye çalışabiliriz.
Editörün küçük hatırlatma Notu:
Klientalist ilişkiler;
Klientalist ilişkiler (müştericilik veya yandaşlık), güçlü bir siyasi aktör ya da patronun, kamu kaynaklarını veya hizmetleri hak temelinde değil; karşılığında sadakat, oy veya siyasi destek alarak belirli kişilere ya da gruplara dağıttığı eşitsiz ve çıkara dayalı bağlardır. [1, 2, 3]
Temel Özellikler
- Eşitsizlik: Taraflar arasında ekonomik ve siyasi güç bakımından büyük bir dengesizlik vardır. Güçlü olan taraf (patron) imkânları elinde tutarken, zayıf olan taraf (müşteri/yanaşma) bu kaynaklara bağımlıdır
- Temel Özellikler
- Eşitsizlik: Taraflar arasında ekonomik ve siyasi güç bakımından büyük bir dengesizlik vardır. Güçlü olan taraf (patron) imkânları elinde tutarken, zayıf olan taraf (müşteri/yanaşma) bu kaynaklara bağımlıdır. [1, 2]
- Karşılıklılık: Hak veya hukuka dayalı bir vatandaşlık ilişkisi yerine, "oy veya desteğe karşılık iş, yardım veya ayrıcalık" alışverişi bulunur. [1, 2]
- Aracılar: Patron ile müşteri arasında bağı kuran, yereldeki talepleri yukarı taşıyan ve desteği organize eden yerel aracılar (brokerler) sıkça rol oynar. [1, 2]
- Toplumsal ve Siyasi Etkiler
- Liyakatsizlik: Kamu kadroları veya ihaleler hak edene değil, sadakat gösterene verilir.
- Kurumsal Zayıflama: Yasalar ve kurallar yerine kişisel ilişkiler ve kayırmacılık öne geçer.
- Seçmen Davranışı: Politika temelli (ideoloji veya program odaklı) seçimlerin yerini, günlük çıkar beklentileri alır. [1]
Bunlar da ilginizi çekebilir
Kürt Sorunun Çözümünde MİT Başkanı,Bahçeli'nin...
Çözüm Sürecinin Hangi Aşamasındayız. Çözüm sürecine dair birinci, ikinci, üçüncü aşamalar gibi sıralamalar yapılıyor. İlginç olan bu sıralamaları devlet yapmıyor. Kürt Politik Hareketi yapıyor. Bu sürecin iki temel aşaması var. Birincisi PKK’nin Silahlı Mücadeleyi sonlandırma kararı ve bunun hayata geçirilmesi. İkincisi ise birincisine bağlı olarak devletin atacağı hukuki, politik ve toplumsal adımlardır.
2 gün önceİspanya’daki hareketlerin arka planı: Soldaki kopuş..!
İspanya’da son yıllarda sınıf mücadelesinin yeniden canlanma dinamikleri ve kiracılar hareketinin yaptığı büyük atılımın arka planında, en genç kuşak işçilerin ve öğrenci-genç işçilerin hızla siyasallaşma ve yeni mücadele kanalları açma süreçleri var. Özellikle Bask, Katalonya ve İspanya solunda 2018-2024 döneminde yaşanan “büyük ayrışma ve kopuş dalgası”, genç kuşakların daha devrimci bir eğilimle yeniden örgütlenmesine ve mücadelesine yeni bir motivasyon, taban inisiyatifi ve yeni kanallar açmaya başladı.
5 gün öncePost-Marksist “Tarih” Anlatıcılarının Hezeyanlarına...
Mustafa Suphi ile yoldaşlarının 28/29 Ocak 1921 gecesi Karadeniz’de hunharca katledilmesi, komünist hareketin kanayan yarasıdır hâlâ; hesabı görülene dek! Çünkü Onlar çok önemli bir kilometre taşıdırlar. Ancak bilinmelidir ki, 15’lerden önce 20’ler de vardır, Paramaz’ın 19 yoldaşıyla ile Beyazıt Meydanı’nda asılarak infaz edildiği tarihimizde. Onlar köklerimiz, geleneğimizdir elbette!
6 gün önce





Yargıtay'da kaybolan dosya ile Gürsel Tekin'in alakası var?