Gündem

Kriz Notları | TÜSİAD ile iktidar arasındaki gerilimin perde arkası

‘Birleşik mücadele ve dayanışmayı büyütmek için bir araya gelelim!’ ad image

Kriz Notları | TÜSİAD ile iktidar arasındaki gerilimin perde arkası

Ali Rıza Güngen ve Ümit Akçay, Kriz Notları'nın son bölümünde TÜSİAD ve AK Parti arasındaki gerilimin Mehmet Şimşek programıyla bağlantısını ve yaşanan krizin siyasi sonuçlarını değerlendirdi.

 

Geçmişte TÜSİAD-AKP Restleşmeleri

TÜSİAD’ın eleştirileri

 

15 Mayıs 2019’da TÜSİAD Yüksek İstişare Konseyi (YİK) toplantısında, YİK başkanı Tuncay Özilhan iktidara eleştiriler yönelten bir konuşma yaptı. Konuşmanın genelindeki eleştirel tonu yansıttığı için aşağıdaki kısmı olduğu gibi aktardım:

 

“Makroekonomik dengelerde uzun süredir devam eden bir bozulma var. Bu bozulma 2007’de başlıyor. Küresel kriz ile derinleşiyor. Sonra kısa bir toparlanma. Ardından tekrar bozulma. Üretim alanında başlayan bozulma finansal alana yayılıyor. Oradan kamu maliyesini etkiliyor ve dönüp tekrar reel sektöre geri geliyor. Türkiye 2002-2007 dönemindeki parlak günlerine bir türlü geri dönemiyor. Türkiye ekonomisinin gücü sayesinde on yıldır tolere edilebilmiş olan zafiyet, artık işçisinden işverenine, çiftçisinden esnafına tüm kesimleri zorluyor.”

 

TÜSİAD’ın esas şikâyeti ekonomi politikalarının doğrultusu ile ilgilidir ve 2002-2007 dönemi vurgusu, Türkiye’nin Avrupa Birliği’ne (AB) tam üyelik sürecinin aktif olduğu ve IMF anlaşması ile ekonomi politikalarının yürütüldüğü “AKP’nin altın çağına” referans verilmesi nedeniyle önemlidir. Yani, TÜSİAD’a göre, IMF programından sapmış olmak, mevcut ekonomik sorunların kökeninde yatmaktadır. Özilhan’ın eleştirilerindeki ikinci önemli vurgu, on yıldır “tolere edilen” sorunların artık tahammül sınırlarını zorladığıdır. Yani büyük sermayenin siyasi iktidardan beklentisi, IMF’li ya da IMF’siz olarak uygulanacak bir istikrar programına dönüştür. Bu gerçekleşmediği sürece, siyasi iktidarın TÜSİAD açısından işlevselliği ortadan kalkmaktadır.

Erdoğan’ın yanıtı

 

AKP genel başkanı ve cumhurbaşkanı Erdoğan, TÜSİAD’dan gelen eleştirileri yanıtlamaya bir sitem ile başlıyor: “Daha bir hafta önce ziyaretime geldiniz. Sizlerle biz neleri konuştuk? Bir hafta geçmeden yaptıkları açıklamalara bak.” Gerçekten de, TÜSİAD’ın bu eleştirileri dile getirmesinden 15 gün önce, sendikalar ve toplumsal muhalefet 1 Mayıs günü, özellikle emek piyasasının esnekleştirilmesini ve bu çerçevede kıdem tazminatının işçinin elinden alınmasını öngören reform tasarılarına karşı sesini yükseltirken, büyük sermayenin örgütü TÜSİAD, Erdoğan başkanlığındaki ekonomi yönetimi heyeti ile bir araya gelmişti.

 

Büyük sermayenin iktidardan beklentisi, IMF’li ya da            IMF’siz olarak uygulanacak bir istikrar programına dönüştür. Bu gerçekleşmediği sürece, iktidarın TÜSİAD açısından işlevselliği ortadan kalkmaktadır.

 

Belli ki ekonomik krizin giderek derinleşmesi, 15 günü uzun bir süre haline getirmiş ve TÜSİAD açısından kapalı kapılar ardında dile getirilenlerin karşılık bulmaması, bu taleplerin kamuoyu önünde de dile getirilmesini zorunlu kılmıştır. Ek olarak, 1 Mayıs ile 15 Mayıs arasında, 6 Mayıs’ta İstanbul seçimlerinin yenileneceğinin ilan edilmesi, TÜSİAD açısından uygulanması planlanan “acı reçetenin” ertelenmesi anlamına gelmektedir. Bu nedenle de büyük sermaye 15 Mayıs’ta iktidarı açık bir şekilde eleştirmiş olabilir. Bu eleştiriler karşısında Erdoğan, bizzat Özilhan’ı hedef aldığı konuşmasının devamında şu vurguları yaptı:

 

“Bu kişi bizi hep yüzlü sıralarda gösteren istatistik eğrileri üzerinden bize vurmaya çalışır. Beyefendi, 12 yıl önce kişi başına milli gelir neydi, bugün ne? Sen o gün ekonomik olarak neredeydin, bugün neredesin? O günden bugüne firman ne kadar büyüdü? Arkadaşların ne kadar güçlendi? Onu hiç masaya yatırmıyorsun. Ben sizin 12 yıl önce durumunuzu, bugünkü durumunuzu da biliyorum. Yeri gelirse bunu teşhir ederim.”

 

Erdoğan’ın yanıtındaki bu sert ton, iktidar ile büyük sermaye ilişkilerinde bir kopuşa doğru yaklaştığımız yorumlarının yapılmasına neden oldu. Ancak yaşanan bu gerilimi, büyük sermaye ile mevcut iktidar arasında bir kopuştan çok, odağında “acı reçetenin” olduğu yeni programın uygulanmasına yönelik bir müzakere süreci olarak görmenin daha isabetli olacağını düşünüyorum.

 

Acı reçete sancısı

 

1 Mayıs 2019 tarihinde 1+1 Forum’da, 31 Mart sonrasında uygulanması beklenen “acı reçetenin” ertelendiğini yazdığımda, henüz İstanbul seçimlerinin tekrar edileceği ilan edilmemişti. Ancak yazıda şu kaydı düşmüştüm:

 

“Uluslararası finans kapital ve TÜSİAD gibi aktörlerin krizden çıkış için bir reçete olarak gördükleri ve bir an önce uygulanması için ısrar ettikleri kemer sıkma programının açıklanması, yerel seçimlerin yenilenme olasılığına bağlı olarak ertelenmiş olabilir. Zira bu tip bir sert program, AKP’nin 17 yıldır süren iktidarı boyunca uygulanan neoliberal popülist modelin altını oyar nitelikte olacaktır.”

 

İktidar ile büyük sermaye ilişkilerinde yaşanan gerilimi, bir kopuştan çok, odağında “acı reçetenin” olduğu yeni programa yönelik bir müzakere süreci olarak görmenin daha isabetli olacağını düşünüyorum

Bu yazının tamamına ulaşmak için Tıklayınız