Süreçte iktidarın MGK çıkmazı
Süreçte iktidarın MGK çıkmazı
![]() |
Süreç kapsamında, Abdullah Öcalan ve Hareket Yönetimi yaptığı açıklama ve attığı somut adımlar dikkat çekerken, iktidar ve devletin bütün kararları MGK’ye bırakması süreci tıkanma noktasına getirdi. Abdullah Öcalan’ın kararlarıyla süreç hareketlense de iktidarın MGK çıkmazı da sürüyor.
Barış ve Demokratik Toplum Süreci ekseninde yürütülen tartışmalar, tarafların sürece yüklediği anlamlar ve sahada atılan ya da atılmayan adımlar üzerinden yeni bir kritik eşiğe ulaştı. Siyasi gözlemciler ve diplomatik çevrelerin değerlendirmelerine göre, PKK’nin kongre kararıyla kendisini feshedip silahlı mücadele dönemini kapattığını ilan etmesi ve ardından geri çekilme adımları atması, sürecin seyrini değiştiren kritik eşikler olarak kayda geçti.
Buna karşın, iktidar cenahından yapılan açıklamalar ile yasama ve yürütme organlarının pratikleri arasındaki fark, sürecin işleyişine dair tartışmaları da derinleştiriyor.
PKK, aldığı kararların ardından Ekim ayı içerisinde Türkiye sınırları içindeki ve metropollerdeki silahlı güçlerin geri çekildiği, ayrıca Federe Kürdistan Bölgesi’ndeki Metîna Bölgesi’nde çatışma riski barındıran bazı tünellerin boşaltıldığı kamuoyuna deklere edildi.
Buna mukabil AKP hükümeti ve devlet yetkilileri, süreci başından itibaren "Terörsüz Türkiye" ve bölgesel boyutuyla "Terörsüz Bölge" konsepti üzerinden tanımlamayı sürdürdü. Devlet kanadından yapılan açıklamalarda, silah bırakma ve fesih kararlarının ardından demokratik siyaset kanallarının genişleyeceği ve toplumsal barışın tesis edileceği yönünde mesajlar verilse de iktidar sözcüleri bu süreci yapısal bir demokratikleşmeden ziyade silahların tamamen tasfiyesi ve teslimiyeti gibi dar bir çerçevede ele aldıklarını vurguladı. Yapılan bu değerlendirmeler de sürecin, Milli Güvenlik Kararı'na (MGK) sıkıştırıldığı ve silaha indirgendiği gerçeğini açığa çıkardı.
İdari Kararlar ve Siyasal Adımlar
Siyasi analizciler ve sivil toplum temsilcileri, tek taraflı atılan silahsızlanma ve geri çekilme adımlarına rağmen devletin kendi vaat ettiği veya sürecin doğası gereği atılması beklenen hukuki ve idari düzenlemeleri hayata geçirmediğine dikkat çekiyor. Taraflar arasında tıkanıklığa yol açan ve atılmayan somut adımlara bakıldığında ise sürecin geldiği aşamanın Kürt Özgür Hareketi'nin attığı adımlarla inşa edildiğini gösteriyor. Bunun yanı sıra sürece dair kurulan dil ve siyaset kurumunun "terör" söyleminde ısrarı siyasal adımlarda da zayıf kalındığını gösteriyor. Bu zayıf kalma durumu ise iktidarın eski güvenlikçi akıldan (Meclis Başkanı Numan Kurtulmuş'un "eski söylemleri bırakmalıyız" sözlerine rağmen) kopmak istemediğini gösteriyor.
Süreç kapsamında kurulan Meclis Komisyonu'nda hazırlanan Meclis Raporu'nda yer alan silahlı mücadelenin sonlandırılmasının ardından demokratik siyaset zeminine geçişi güvence altına alacak infaz yasası değişiklikleri, "Terörle Mücadele" Kanunu’nun (TMK) daraltılması veya siyasi tutsakların durumuna ilişkin herhangi bir yasal düzenleme Meclis gündemine getirilmedi. İktidarın söz konusu adımlara ilişkin komisyonda hazırlanan raporun 6'ncı maddesinin hayata geçmesini beklemesi ve bu maddenin gerekliliklerinin yerine getirilmesi için MGK kararının beklenmesi süreci güvenlikçi bir alana sıkıştıran bir yaklaşımı ortaya koyuyor. Varılan mutabakat gereği 6'ncı maddeden sonra 7'nci maddeye geçilmesi raporda yer alıyor fakat yasal düzenleme ihtiyacı duyulmayan adımlara da MGK kararının açıklanması şartıyla yaklaşılıyor. Dolayısıyla yasal düzenleme gerektirmeyen adımlar: "cezaevlerindeki hak ihlallerinin giderilmesi, tahliye engellemelerinin sonlanması, hasta tutsakların tahliye dilmesi veya infaz sürelerinin ertelenmesi, belediyelere atanan kayyımların geri çağrılması ve belediye eşbaşkanlarının göreve dönmesi" gibi idari kararlar da bu şarta bağlanıyor.
Kritik Adımlarda Güvenlik Aklına Takıldı
İdari kararların verilmemesinin yanı sıra iktidar kanadı, sürecin toplumsal ve siyasal bir dönüşüme evrilmesi yerine yalnızca güvenlik odaklı bir takvimi dayattı.
Abdullah Öcalan’ın İmralı Cezaevi yerleşkesi içinde farklı bir binaya yerleşmesi ve sekretaryasının güçlendirildiği yönündeki açıklamalara rağmen, tecrit koşullarının hukuken kaldırılmasına dönük bir adım atılmadı. Başmüzakereci rolünün gereği olarak gazeteciler, akademisyenler ve bağımsız siyasi heyetlerle doğrudan ve düzenli iletişim kurabileceği özgür çalışma koşulları tesis edilmedi.
Detayların Açıklanmaması Belirsizlik Üretiyor
Meclis bünyesinde kurulması planlanan Meclis İzleme Kurulu ve Abdullah Öcalan'ın kordinatörlüğünü yapacağı Barış ve Siyasallaşma Kurulu ise henüz hayata geçirilmedi. Kurulların hazırlandığı Meclis Başkanı Numan Kurtulmuş tarafından açıklansa da detayları kamuoyuna paylaşılmadı. Kurtulmuş'un Meclis İzleme Kurulu için "önümüzdeki günlerde kurulacak" demesi ise yine iktidarın sürece dair bir takviminin oluşmadığını gösterdi. Öte yandan iktidarın sürece dair oluşturulacak mekanizmaları dar bir parlamenter çerçeveyle sınırlandırma ve üye profiline müdahale etme eğilimi olduğu da Meclis kulislerinde tartışılıyor. Birçok kesim, iktidarın bu tutumunun sürece katılımı kısıtlayan bir yaklaşım olduğu yönünde eleştiriyor.
Bölgesel Denklem ve Türkiye'nin Dış Politikası
Yine yapılan değerlendirmelere göre; Ankara’nın iç politikadaki oyalama tutumunun bölgesel hamlelerle paralel ilerlediğine işaret ediyor. Hükümetin, Metîna’nın ardından Xakûrkê ve Garê alanlarının da tamamen boşaltılmasını, tüm güçlerin Kandil’de toplanarak "tasfiye" edilmesini ve Kuzey ve Doğu Suriye ile Şengal’deki öz savunma yapılarının dağıtılmasını ön şart olarak masada tuttuğu belirtiliyor. Türkiye’nin bu doğrultuda Irak merkezi hükümeti ve İran ile kurduğu güvenlik odaklı temaslar ise Türkiye'nin Kürtleri çevrelemeye dönük politikası olduğu dillendiriliyor. Bu yönlü değerlendirmeler, iktidarın hem içeride hem de dışarıda barışa dönük net bir politikasının olmadığına işaret ediyor.
Seçim Hesapları
Meclis çevrelerinde yapılan bazı değerlendirmelere göre ise iktidarın mevcut tutumu, yaklaşan siyasi takvimler ve seçim hesaplarıyla ilişkilendiriliyor. Hükümetin, somut yasal adımlar atmak yerine süreci zamana yayarak hem kendi tabanındaki milliyetçi hassasiyetleri yönetmeye çalıştığı hem de muhalefet blokunu dengelemeyi hedeflediği ifade ediliyor. Ancak siyasi çevreler, tek taraflı atılan tarihi adımların yasal ve anayasal reformlarla desteklenmemesi halinde, iktidarın "Terörsüz Bölge" diye ifade ettiği doktirini ile "Demokratik Entegrasyon" tezi arasındaki makasın daha da açılacağı ve sürecin kalıcı bir çözüme ulaşmasının zorlaşacağı uyarısında bulunuyor.
Gelinen Aşama
Son bir hafta içerisinde sürece dair hareketlilik yaşandığı gözleniyor. Ankara kulislerinden ve siyasi parti merkezlerinden peş peşe gelen açıklamalar, taraflar arasındaki bu makasın korunduğunu ve tartışmaların kurumsal mekanizmalar üzerinde yoğunlaştığını gösterdi. Kurtulmuş, süreci "Terörsüz Türkiye" çerçevesinde "devlet aklı" vurgusuyla savunurken, sahadaki durumun askeri ve istihbari birimlerce teyit edilip MGK tavsiye kararına dönüşmesi gerektiğini belirterek, bürokratik ve güvenlikçi bir takvime işaret etti.
Buna karşın DEM Parti cephesinden Eş Genel Başkanlar Tuncer Bakırhan ile Tülay Hatimoğulları ve Parti Sözcüsü Ayşegül Doğan, Abdullah Öcalan’ın "Barış ve Siyasallaşma Koordinatörü" olarak yer alacağı kurulun İmralı’ya gitmesi ve demokratikleşme yasalarının ivedilikle çıkarılması gerektiğini vurguladı. Eş zamanlı olarak ana muhalefet cephesinde Yeni Parti Genel Başkanı Özgür Özel’in, Meclis bünyesindeki İzleme ve Değerlendirme Kurulu’na "iktidarın demokrasi yolundan döndüğü" gerekçesiyle üye vermeyeceklerini açıklaması ve DEM Parti’nin bu karara yönelik "barış ile demokrasinin birbirinden ayrılmaz bir bütün olduğu" yönündeki değerlendirmesi, sürecin yalnızca iktidar ve Kürt siyaseti hattında değil, Meclis zeminindeki meşruiyet ve demokratikleşme tartışmaları üzerinden de yeni bir gerilim hattına taşındığını ortaya koydu.
MA / Ömer Güngör
