Dünya

Suriye’de dengeler oturmuyor!

Suriye’de dengeler oturmuyor!

Türkiye, İsrail, ABD, Arabistan'ın aktif politika yürüttüğü Suriye'de, İsrail-Türkiye çatışması, aşiretler ve ordu içinde süren iç isyan; her an HTŞ'yi yönetimden edebilir. 

Suriye’de dengeler oturmuyor!-i6ae5f63e2f059.jpg

Türkiye, İsrail, ABD, Arabistan'ın aktif politika yürüttüğü Suriye'de, İsrail-Türkiye çatışması, aşiretler ve ordu içinde süren iç isyan; her an HTŞ'yi yönetimden edebilir.

Ortadoğu’da derinleşen kriz ve bölgesel güçlerin Suriye sahasındaki yeni pozisyon arayışları, Şam’daki geçiş sürecinden Kuzey ve Doğu Suriye’deki güvenlik dengelerine kadar geniş bir alanda yeni bir gerilim hattını tetikliyor.  

Türkiye’nin askeri ve istihbarat eksenli tahkimat hamleleri, uluslararası aktörlerin devreye soktuğu vekalet ve denge hesapları üzerinden şekillenen çok boyutlu kriz ortamı Şam yönetimini sıkıştırıyor. Ankara’nın batılı başkentlere sunduğu güvenlik dosyalarıyla Hesekê hattındaki paramiliter hareketliliğe meşruiyet araması ve Humus’a askeri sevkiyatlar, sahada yeni bir çatışma dalgasına işaret ediyor.  

Bölgeden yansıyan veriler ve diplomatik gelişmeler; Şam’ın Suudi Arabistan ve ABD ile yürüttüğü bölgesel pazarlıklar, Hewlêr’deki MERI Forumu’na yansıyan Kürt iç siyasetindeki ayrışmalar, Suriye’nin geleceğini belirleyecek kritik eşiklerin hem askeri hem de diplomatik cephelerde aynı anda sıkıştırıldığını gösteriyor.  

ABD VE Fransa’ya ‘Haşti Şabi’ Dosyası

Saha kaynaklarının aktardığı bilgilere göre Türkiye, Kuzey ve Doğu Suriye'deki güvenlik yapılanmasının uluslararası koalisyon nezdindeki meşruiyetini zedelemek amacıyla yeni bir güvenlik dosyası hazırladı. ABD ve Fransa’nın Suriye masası yetkililerine iletilen dosyada, bu yapılanmanın Şengal ve Suriye hattında İran destekli Haşdi Şabi güçleriyle ortak hareket ettiği ve silah temin ettiği yönünde kurgulanmış iddialara yer veriliyor. Aynı dosyada, bölgedeki siyasi aktörlerin Suriye’nin genel siyasi sürecine dahil olmak amacıyla yürüttüğü yeni parti çalışmalarının da "siyasi kamuflaj" iddiasıyla hedef alındığı ve diplomatik alanda engellenmeye çalışıldığı belirtiliyor.    

Siyasi gözlemciler, geçmişte de Batılı devletlere benzer dosyaların sunulduğunu hatırlatarak bu hamlenin doğrudan Hesekê’deki gelişmelerle bağlantılı olduğuna işaret ediyor. Buna göre Ankara, "aşiret güçleri" adı altında hareket eden silahlı grupların Hesekê bölgesindeki saldırılarını uluslararası alanda meşru göstermek ve bölgenin kontrolünü tamamen bu gruplara devretmek için ABD’den onay koparmayı amaçlıyor. Masa başındaki bu girişimlerle eş zamanlı olarak Suriye’nin iç kesimlerindeki askeri tahkimat da sürüyor. Humus’taki yerel kaynaklar, gece saatlerinde zırhlı araçların eşlik ettiği askeri bir konvoyun kentteki savunma sanayi tesislerine yerleştiğini bildirdi.  

İsrail Tehdidine Karşı Lübnan’da Taktiksel Arayış

Sahadaki hareketliliğin bir diğer boyutunu ise Ankara ile Tel Aviv arasında Suriye üzerinden tırmanan gerilim oluşturuyor. İsrail Savunma Bakanı Yisrael Katz’ın açıklamalarını yakından izleyen saha kaynakları, İsrail’in Suriye’deki Türk askeri varlığını doğrudan hedef alma hazırlığında olduğunu değerlendiriyor. Bu tehdit algısı, Türkiye’yi Lübnan sahasında ideolojik ve mezhepsel farklılıkları geri plana iten pragmatik hamlelere yöneltiyor.  

Bölgedeki gözlemcilere göre Ankara, İsrail’in Lübnan’dan sonra Suriye’deki güç dengelerine yönelmesini engellemek amacıyla Hizbullah’ın sahadaki direncinin sürmesini taktiksel bir tampon olarak görüyor. Hizbullah’ın sağlık ve altyapı kapasitesinin ayakta kalmasını önemseyen Türkiye’nin, bu yolla İsrail ordusunu Lübnan cephesinde tutmayı amaçladığı ifade ediliyor.  

Şam’ın Çıkmazı ve Yemen Pazarlığı

Bölgesel denklemin merkezindeki Şam geçiş yönetimi ise ağır bir siyasi ve askeri sıkışmışlık yaşıyor. Çin ile yürüttüğü ekonomik rekabet nedeniyle Ortadoğu’da doğrudan savaş maliyetinden kaçınan ABD, bölgede yeniden vekalet savaşlarını ve silah satışını öne çıkarıyor. Yerel kaynaklar, Ekim ayı başında Şam’da yapılan ABD-Suudi Arabistan görüşmelerinde, Husilerin saldırıları karşısında zorlanan Riyad’ın talebi ve Washington’un onayıyla Suriye’deki bazı silahlı grupların Yemen cephesine sevk edilmesinin kararlaştırıldığını aktarıyor.  

Şam yönetimi bu vekalet pazarlığıyla hem Suudi Arabistan’dan ekonomik destek sağlamayı hem de İsrail’e "İran eksenine karşı savaştığı" mesajını vermeyi hedefliyor. Ancak devlet kurumlarına yerleşmiş olan Türkiye’nin baskısı, İsrail’in "Ankara ile bağları koparma" dayatması ve ordu içindeki farklı fraksiyonların çatışması, Şam’da darbe veya hükümet değişimi riskini büyütüyor. Kaynaklar, olası bir iktidar kaybına karşı Sünni aşiretleri 2003 Irak senaryosunu andıran yeni bir yapı altında toplama arayışında olan çevrelerin bulunduğunu belirtiyor.  

Hewlêr’ de  ‘MERI’ Çatlağı ve KDP’ de İki Çizgi

Suriye üzerindeki bu çok yönlü hesaplaşma, Federe Kürdistan Bölgesi’ndeki siyaseti de doğrudan etkiliyor. Ekim ayı ortasında Hewlêr’de düzenlenen MERI Forumu’na Özerk Yönetim temsilcileri ve bölgedeki siyasi figürler davet edilirken, Suriye Kürt Ulusal Konseyi’nin (ENKS) kurumsal olarak çağrılmaması KDP içindeki görüş ayrılıklarını yüzeye çıkardı.  

ENKS yöneticilerinden Abdülhakim Beşar ve İbrahim Biro bireysel davetleri reddederken, Barzani Genel Merkezi forumda siyasi çeşitliliğin korunmadığını savunarak organizasyonla ilgilerinin olmadığını açıkladı. Geçen yıl Duhok’ta Mesrur Barzani’nin katıldığı kongrede ENKS ön planda tutulurken, Neçirvan Barzani’nin yer aldığı MERI Forumu’nda Özerk Yönetim temsilcilerine alan açılması, KDP içinde Rojava’ya yaklaşım konusunda iki farklı siyasi çizginin varlığını ortaya koyuyor.

MA / E. Pejder Altan