Türkiye İsrail gerginliğinde Kürtler
Türkiye ile İsrail arasında Suriye ve Doğu Akdeniz'de askeri müdahaleler, yeni ittifaklar ile tırmanan gerginlik, Kürtler'e önemli fırsatlar sunarken, tarafların piyonu olmak büyük kaybettirir.
05/09/2026 19:05 | Son Güncelleme : 19/11/2026 22:32 | Okunma Sayısı : 100 | Super Admin
Türkiye İsrail gerginliğinde Kürtler
![]() |
Türkiye ile İsrail arasında Suriye ve Doğu Akdeniz'de askeri müdahaleler, yeni ittifaklar ile tırmanan gerginlik, Kürtler'e önemli fırsatlar sunarken, tarafların piyonu olmak büyük kaybettirir.
Türkiye - İsrail arasında Suriye başta olmak üzere Ortadoğu'daki egemenlik kurma arayışı, bölgedeki kaotik ortama derinleştiriyor. Bu rekabet, karşılıklı açıklamalar veya doğrudan askeri çatışma olasılığına indirgenmemelidir. Aksine jeopolitik, enerji ağları, bölgesel koridorlar ve daha geniş bölgede gelecekteki düzenin şekillenmesi mücadelesi olarak görülmelidir.
Doğu Akdeniz Çatışması
Doğu Akdeniz ve Suriye, çatışan bölgesel projelerin kesişme noktası haline gelmiştir. Türkiye, coğrafi konumunu Suriye ve Irak ilişkilerini kullanarak bölgesel bir güç olarak sağlamlaştırmaya çalışırken, İsrail ise güç dengesini kendi çıkarlarına karşı değiştirebilecek bir bölgesel gücün ortaya çıkmasını engellemeye çalışmaktadır. Ağustos 2026'da, İsrail'in Suriye'deki askeri tesise düzenlediği saldırı ve Türkiye'nin Suriye'deki rolüne ilişkin karşılıklı uyarıların yoğunlaşması, rekabetin daha hassas bir seviyeye tırmandığına işaret olarak ortaya çıktı. Çatışma enerjinin ötesine uzanıyor; Doğu Akdeniz çatışmasının kilit unsurlarından biri olarak uzun zamandır doğalgaz gösterilse de, durumu yalnızca doğalgaza indirgemek artık yeterli değil. Rekabet artık limanları, deniz yollarını, enerji ve elektrik hatlarını, ticaret ağlarını, Asya ve Avrupa arasındaki bağlantıları ve ülkelerin yeni bölgesel ekonomik düzen içindeki konumunu kapsayan entegre bir sistem etrafında dönüyor. Türkiye, kendisini Doğu ve Batı arasındaki ticaret ve enerji akışları için coğrafi olarak vazgeçilmez bir merkez görüyor; ancak bölgesel projeler ve ağlar bazı tarafların Türk rotalarına olan bağımlılığını azaltabilir. Bu nedenle, Doğu Akdeniz'deki anlaşmazlığın ekonomik bir boyutu var, ancak özünde bölgesel iletişim kanalları üzerindeki kontrol mücadelesidir. Dolayısıyla, İsrail-Yunanistan ilişkileri ve Kıbrıs'ın konumu, Türk hesaplamalarında giderek daha fazla önem kazanıyor.
Çatışmanın Ciddiyeti Ve Savaş Olasılığı
İsrail, Yunanistan ve Kıbrıs arasındaki işbirliği ağı ne kadar güçlenirse, Ankara bunu çevresindeki stratejik ortamı yeniden şekillendirme potansiyeli olarak o kadar çok görüyor. Türkiye, Suriye ve Doğu Akdeniz'de ne kadar genişlerse, İsrail'in daha etkili bir bölgesel rakip olarak ortaya çıkmasından duyduğu korku da o kadar artıyor.
Çatışmanın ciddiyeti ile doğrudan savaş olasılığı arasında ayrım yapmak çok önemlidir. Bu kapsamda Türkiye ve İsrail arasındaki rekabet gerçektir ve sadece seçim propagandası veya medya propagandası değildir. Özellikle Suriye, Doğu Akdeniz ve bölgesel su yolları konusunda açık bir çıkar çatışması vardır. İsrail ve Yunanistan arasında artan askeri işbirliği göz önüne alındığında, Türkiye'nin kriz ve gerilimden daha tehlikeli olasılıklara kadar uzanan senaryolara hazır olduğunu gösteriyor. Ancak bu, Ankara veya Tel Aviv'in doğrudan bir savaş istediği anlamına gelmez. Bu büyüklükte iki bölgesel güç arasında bir savaş maliyetli olur ve hızla kontrolden çıkabilir. Bu nedenle, caydırma, ittifak kurma, dolaylı baskı ve kırmızı çizgileri test etme, tam ölçekli bir çatışmadan daha olasıdır. Dolayısıyla en doğru tanım şudur: medya abartısı ve caydırıcı söylemlerle desteklenen gerçek bir stratejik rekabet; önemli gelişmeler yaşanmadığı sürece doğrudan savaş ikincil bir olasılık olarak kalır.
Suriye Dolaylı Arenası Rekabet
Suriye arenası en hassas alan gibi görünmektedir. Doğu Akdeniz çatışmanın denizcilik alanını temsil ederken, Suriye en tehlikeli kara ve güvenlik alanını oluşturmaktadır. Türkiye, Suriye'yi ulusal güvenliğinin ve stratejik derinliğinin ayrılmaz bir parçası olarak görüyor ve Suriye topraklarının sınırlarında tehdit kaynağı veya bağımsız bir Kürt askeri varlığı için üs haline gelmemesini sağlamaya çalışıyor. İsrail ise, Suriye içindeki herhangi bir Türk askeri genişlemesini, güç dengesini değiştirebilecek ve hareket özgürlüğünü kısıtlayabilecek bir faktör olarak görüyor. İsrail'in Suriye'deki Ebu el-Zühur hava üssüne yaptığı son saldırı, bu konunun hassasiyetini ortaya koydu. İsrail, Türkiye'nin Suriye'de potansiyel bir yerleşmesiyle ilgili endişeler taşıyor. Dolayısıyla, Suriye dolaylı bir rekabet arenası haline gelebilir: her iki taraf da Suriye devletinin şeklini, güvenlik kurumlarını, bölgesel ilişkilerini ve yeni etki haritalarındaki konumunu etkilemeye çalışabilir. Bu durum, Suriye'nin kendisi için en büyük tehlikeyi oluşturmaktadır; zira bölgesel rekabetin devam etmesi, devlet kurma sürecini geciktirebilir ve güvenlik hususlarını siyasi, anayasal ve ekonomik reformların önüne geçirebilir.
Denklemde Kürtler
Bu ortamda Kürt sorunu son derece önemli hale geliyor. Türkiye, sınırlarına yakın bağımsız bir Kürt silahlı gücünü ulusal güvenlik meselesi olarak görürken, İsrail de belirli koşullar altında Türk etkisini dengeleyebilecek yerel güçleri faydalı bir faktör olarak görebilir. Ancak, İsrail'in Kürt milliyetçi projesini mutlaka benimseyeceği veya Türkiye'nin Kürtleri kalıcı bir düşman olarak ele alacağı sonucuna varmak yanlış olur. Her iki taraf da Kürtlerin çıkarlarına göre değil, stratejik çıkarlarına göre hareket eder. İşte paradoks burada yatıyor; Kürtlerin jeopolitik değeri Türk-İsrail rekabeti sonucunda artabilir, ancak bu artış otomatik olarak çıkarlarını gerçekleştirme, yeteneklerinin artmasına dönüşmez. Kürtlerin bağımsız bir siyasi projesi yoksa, artan jeopolitik değerleri, başkalarının çatışmalarında piyon haline gelmeleriyle bir dezavantaja dönüşebilir. Çatışmalar tırmanırsa, Kürtlerin iki rakip güç olan Türkiye ve İsrail arasında bir pazarlık kozu haline gelme riski vardır. Her iki taraf da muhtemelen diğerinin Kürt meselesini istismar etmesini engellemeye çalışacaktır. Türkiye, daha merkeziyetçi bir Suriye devleti için baskı yapabilir, bağımsız Kürt güvenlik aygıtını ortadan kaldırabilir ve Suriye topraklarının kendisine karşı kullanılmamasını sağlayabilir. Tersine, İsrail, Türk etkisini dengeleyebilecek yerel Suriye güçlerinin varlığını kendi çıkarlarına hizmet eden bir durum olarak görebilir. Ancak, her iki yaklaşım da Kürtler sadece birer piyon haline gelirlerse, risk oluşturmaktadır. Türkiye ile mücadele için İsrail'e güvenmek, Kürt davasını İsrail çıkarlarına rehin bırakabilirken, İsrail ile mücadele için Türkiye'ye güvenmek Kürtlerin siyasi haklarının önemli bir kısmından vazgeçmelerine yol açabilir. Bu nedenle, Kürtler için en tehlikeli sonuç, sadece çatışmanın hedefi olmak değil, aksine çatışmanın bir aracı haline gelmektir.
Piyon Olmamalı
Bu konu, Suriye Demokratik Güçleri'nin (QSD) Ağustos 2026'da bağımsız askeri misyonlarını feshetme ve Suriye devlet kurumlarına entegre olma kararıyla daha da önem kazanmıştır. Bu adım, sadece bir askeri aşamanın sonu olarak değil, askeri kontrol sorusundan Kürtlerin Suriye içindeki siyasi ve anayasal statüsü sorusuna geçiş olarak yorumlanmalıdır. Buradaki asıl sınav şudur: Kürt güçleri, son yıllarda biriktirdikleri siyasi, askeri ve sosyal ağırlığı sürdürülebilir anayasal ve kurumsal haklara dönüştürebilecekler mi? Devlete entegrasyon, Kürtlerin siyasi ve kültürel özgünlüğünün aşınması anlamına gelmemeli, aynı şekilde Kürt haklarının korunması da Suriye'nin bölünmüşlüğünü veya süregelen çatışmayı sürdürmek için bir bahane olmamalıdır. İhtiyaç duyulan şey, Suriye'nin birliğini garanti altına alırken, ulusal, kültürel ve siyasi çeşitliliğini de tanıyan bir formüldür. Bu çerçevede, öncelikli konu Kürt karar alma bağımsızlığıdır. Bu, pasif tarafsızlık anlamına gelmez; aksine, net bir siyasi vizyona sahip olmayı ve bölgesel ve uluslararası güçlerle çıkarlar ve haklar temelinde etkileşim kurmayı ifade eder. Türkiye-İsrail çatışması ve Kürtlerin iki bölgesel güç arasındaki güç mücadelesinde sadece birer piyon haline gelmemelidir.
Ne Yapmalı?
Kürtler kendi bağımsız projelerini geliştirmeli ve bu iki bölgesel güç arasındaki çatışmaya çekilmekten kaçınmaları ve bu çatışmadan ders çıkarmaları gerekir. Kürtler için temel öncelik pozisyonunun birleştirilmesidir. Siyasi ve parti çoğulculuğu doğası gereği sorunlu değildir, ancak anlaşmazlıkları Kürt toplumunu tüketen iç çatışmalara dönüştürmek, müzakere yeteneğini zayıflatır. Anayasal haklar, dil, kültür, siyasi temsil ve ademi-merkeziyetçilik konusunda asgari bir uzlaşma gereklidir. Mesele güvenlik alanından siyasi alana kaydırılmalıdır, çünkü Kürt sorunu güvenlik söylemine hapsolduğu sürece, Türkiye veya başkaları tarafından istismara daha açık hale gelir. Bunu anayasal haklar, vatandaşlık ve siyasi katılım meselesine dönüştürmek, hem Suriye içinde hem de dışında daha geniş bir meşruiyet kazandırır. Bu hakların anayasaya ve yasalara dahil edilmesi için çaba gösterilmelidir. Gerçek güvence, geçici siyasi vaatlerde değil, dil, kültür, siyasi temsil ve yerel yönetimi koruyan anayasal metinlerde, kurumlarda ve yasalarda yatmaktadır. Bu, gerçek bir Suriye ortaklığının kurulmasıyla birlikte ele alınmalıdır. Kürt çıkarları, Suriye'nin istikrarlı, demokratik ve çoğulcu bir devlet kurma çıkarlarından ayrılamaz. Bu nedenle, Kürt söylemi, kendine özgü kimliğini ve ulusal haklarını terk etmeden, Suriyeli ve ulusal olmalıdır. Ayrıca, dış ilişkiler çeşitlendirilmelidir. Amerika Birleşik Devletleri, Avrupa, Fransa, Irak, Kürdistan Bölgesi ve diğerleriyle ilişkiler önemli olabilir, ancak ihtiyaç duyulan şey tek bir eksene bağımlılık değil, çok çeşitli ilişkilerdir.
Çatılma Olasılığında Risk Ve Fırsatlar
Türkiye-İsrail rekabeti caydırıcılık ve rekabetten tam teşekküllü bir çatışmaya dönüşürse, Suriye, yankılara karşı en savunmasız alanlardan biri olacaktır. Devlet kurma süreci önemli bir baskıyla karşı karşıya kalabilir ve Türkiye, Suriye kurumları içindeki etkisini pekiştirmeye çalışırken, İsrail de Suriye'nin geniş bir Türk etki alanı haline gelmesini engellemeye çalışabilir. Bu senaryoda, Kürtler üzerindeki baskı artacak, ancak siyasi önemleri de artacaktır. Stratejik paradoks burada yatmaktadır: Bölgesel güçlerin Suriye'de etki kurma ihtiyacı ne kadar büyükse, istikrarı sağlayabilecek yerel güçlerin önemi de o kadar artar. Dolayısıyla, Kürtler, siyasi birlik, net bir vizyon ve dengeli ilişkilere sahip olmaları koşuluyla, sadece bir piyon olmaktan çıkıp çıkarları göz ardı edilemeyecek bir siyasi güce dönüşebilirler. Kürtler için zorluk, Türk-İsrail çatışmasında taraf seçmek değil, Kürt davasının bu çatışmada bir pazarlık kozu olarak kullanılmasını engellemektir. En rasyonel strateji, Kürtlerin kendi bağımsız projelerini takip etmeleri, jeopolitik ağırlıklarını siyasi ve anayasal kazanımlara dönüştürmeleri ve bölgesel kutuplaşmanın değil, Suriye çözümünün bir parçası olduklarını göstermeleridir. Nihayetinde, Kürtler için en iyi güvence, İsrail'in Türkiye'ye veya Türkiye'nin İsrail'e karşı zaferi değil, Suriye'nin istikrarı, birleşik karar alma mekanizması ve Kürtler de dahil olmak üzere tüm bileşen gruplarının haklarının tanınmasının, hiçbir bölgesel gücün göz ardı edemeyeceği ortak bir çıkar haline gelmesidir. Bu nedenle, bu aşamanın özü şu denklemde özetlenebilir: Türkiye-İsrail çatışması ne kadar tırmanırsa, Kürtler dış güçlere o kadar az bağımlı olmalı; bunun yerine, karar alma mekanizmaları o kadar bağımsız olmalıdır. Gerçek tehlike, Kürtlerin bu çatışmanın arenası haline gelmesinde yatarken, fırsat ise yeni Suriye güç dengesini şekillendirmede kilit bir oyuncu haline gelmelerinde yatmaktadır.
MA / E. Pejder Altan
Bunlar da ilginizi çekebilir
İktidar Yeni Parti'yi süreç dışına itti | #NasılYapmalı
Yeni Parti Genel Başkanı Özgür Özel, 18 Kasım’da yaptığı açıklamayla çözüm süreci kapsamında kurulması planlanan Meclis İzleme Komisyonu’na üye vermeyeceklerini duyurdu. Gerekçe ise iktidarın demokratikleşme konusunda verdiği sözleri yerine getirmemesi, kayyım uygulamalarının sürmesi ve AİHM ile AYM kararlarının uygulanmaması.
6 saat önceAyşegül Doğan: Süreci siyasi ranta dönüştürmeyin
Barış ve Demokratik Toplum Süreci’nin siyasi hesaplara ve seçim tartışmalarına kurban edilmemesi gerektiğini vurgulayan Ayşegül Doğan, sürecin başarıya ulaşması için bütün siyasi partilerin sorumluluk alması ve demokratikleşme adımlarının geciktirilmemesi çağrısı yaptı
7 saat önceHatimoğulları’ndan siyasi partilere
Barış ve Demokratik Toplum Süreci’nin hiçbir siyasi partinin dar çıkarlarına kurban edilmemesi gerektiğini söyleyen Tülay Hatimoğulları, ‘Ölümler durmuş ilelebet dursun istiyoruz. Kayıtsız şartsız bu süreci herkes desteklemeli. Muhalefeti de desteklemeli, iktidardakiler de desteklemeli. Milliyetçisi de, sosyal demokratı da, solcusu da, sağcısı da; biz barış konusunda toplum olarak 86 milyon yurttaş olarak kilitlenmeliyiz ki barışı, inşasını başarabilelim bu ülkede’ dedi
8 saat önce




Yargıtay'da kaybolan dosya ile Gürsel Tekin'in alakası var?