Venezüella’ya Saldırı:‘Halkların kendi kaderini belirleme’ hakkına saldırıdır
ABD’den Venezüella’ya Saldırı:‘Halkların kendi kaderini belirleme’ hakkına saldırıdır
Venezüella’ya ABD tarafından yapılan saldırı insanlığın yüzkarası, tarihe kara bir leke olarak geçecektir. BU saldırı sadece Venezüella’ya yapılmış saldırı değildir. Halkların kendi kaderini belirleme hakkına topyekûn bir saldırı olarak görmek gerekiyor.
|
ABD saldırısının arka planı: Venezüella’nın İran ve Çin’le stratejik ortaklığı, bölgesel gerilim ve Monroe Doktrini Karayipler ve Pasifik’te artan ABD saldırganlığı ve Latin Amerika ülkeleri ile ABD arasındaki gerilim ABD’nin Venezüella’ya saldırısının zeminini olgunlaştırmaya başlamıştı. Venezüella’nın Çin ve İran’la stratejik ortaklığı da ABD’nin bölgede kendi hegemonyasını yeniden tesis etme adına saldırgan politikaları yoğunlaştırmasının gerekçesi haline getirildi ABD, erken saatlerde Venezüella’nın başkenti Karakas’ı vurdu. Karakas’taki Fuerte Tiuna dahil olmak üzere birçok askeri tesisin bombalandığı bildirildi. Venezüella’da OHAL ilan edildi. Venezüella saldırıdan ABD’yi sorumlu tutarken ABD cephesinden şu ana kadar bir açıklama gelmedi Trump’ın Latin Amerika politikası Karayipler ve Pasifik’te artan ABD saldırganlığı ve Latin Amerika ülkeleri ile ABD arasındaki gerilim saldırının zeminini olgunlaştırmaya başlamıştı. Latin Amerika ülkelerindeki belirleyiciliğinin azalması ABD’nin son yıllardaki kıtadaki saldırgan politikalarının belirginleşmesini getirdi. Trump ile birlikte ABD’nin dünya genelindeki hegemonyasını koruma adına uzun süredir yaptığı askeri harcamaların, yardım adı altındaki politika belirleyen yatırımların ve fonların kısılması süreci başladı. Harcamalar bölgesel öncelik sıralamasına göre dağıtıldı ve Latin Amerika’daki hakimiyet ilişkilerine öncelik verildi. ABD’nin “arka bahçesi” olarak gördüğü ancak son yıllarda rakip olarak gördüğü Çin’in de etkinliğini arttırdığı Latin Amerika, ABD açısından büyük bir kavga sahası. Kıta kritik enerji ve maden rezervlerini içeriyor. Örneğin Venezüella dünyanın en büyük petrol rezervlerine sahip. ABD için temel motivasyon, doğrudan Venezüella’yı işgal edip petrolünü kontrol altına almak da değil. Venezüella’nın elindeki bu önemli güç, onu ABD’nin rakipleriyle ilişkilerde de güçlü kılıyor. Örneğin Çin ve İran’la stratejik işbirlikleri yapıyor. Venezüella petrolünün büyük bir kısmı şu anda Çin’e ihraç ediliyor, buna ABD’nin yaptırım uyguladığı tankerlerle yapılan ihracat da dahil. Çin ve İran ilişkileri Saldırıdan bir gün önce, Maduro Çin Devlet Başkanı Şi Cinping’in Özel Temsilcisi Qiu Xiaoqi’yi kabul etti. Toplantıya, Venezüella Başkan Yardımcısı Delcy Rodríguez ve Latin Amerika’daki Çin diplomasisinin üst düzey temsilcileri de katıldı. Qiu, “Çin ve Venezüella’nın sarsılmaz stratejik ortaklar olduğunu” yineledi ve Maduro yönetiminin Venezüella için bir fırsat olduğunu belirtti. Bu “nezaketin” elbette maddi bir temeli de var. ABD’nin hegemonyasının zayıfladığı bölgelerde Çin, kendi egemenlik ilişkilerini tesis etme girişimlerinde bulunuyor. Latin Amerika da bu bölgelerden biri. Küresel Güney ülkelerine dayanan “ABD’siz ticaret ve kalkınma” anlaşmaları, Çin’in temel stratejilerinden biri. Venezüella ile Çin arasında petrol ticaretinin yanı sıra ticari ve siyasi ilişkiler de bu düzlemde gelişiyor. Venezüella’ya gelen heyet de ziyarette bu ilişkilerin güçlendirilmesi temennilerini yineledi. Venezüella’nın gerilime sebep olan bir diğer ilişkisi de İran’la. Venezüella İran’la 20 yıllık stratejik işbirliği anlaşması imzalamıştı. Maduro, İran Cumhurbaşkanı Mesut Pezeşkiyan ile yılbaşı öncesinde bir telefon görüşmesi yaptı. Pezeşkiyan Karayipler ve Pasifik’te Venezüella’ya yönelik askeri tehditler karşısında Venezüella’nın yanında olduklarını teyit etti. İki lider iki ülke arasındaki işbirliğinin ve stratejik ittifakın yeni yılda geliştirilmesini temenni etti. İlerleyen günlerde İran’daki protestoların ardından ABD’nin İran’a yönelik tehdit mesajları gündeme gelince Maduro da yine telefon görüşmesinde benzer bir mesajı Pezeşkiyan’a iletti. Bölgesel gerilim ABD; Çin, İran ve Rusya gibi ABD’nin stratejik rakip olarak gördüğü ülkeler arasındaki bağların güçlenmesi karşısında etkisinin azaldığını görmesi nedeniyle, bölgedeki ABD hegemonyasını yeniden tesis etmek adına bögledeki saldırgan politikalarını arttırdı. ABD Başkanı Donald Trump, Maduro’yu uyuşturucu suçlarını ve ABD’ye göçü körüklemekle suçluyor. Trump saldırılara da zemin hazırlamak adına herhangi bir ABD saldırısının uyuşturucu kaçakçılığını durdurmayı amaçlayacağını iddia etmişti. Üstelik eylül ayından bu yana Venezüella yakınlarında, Karayipler ve Pasifik’te uyuşturucu taşıdığı öne sürülen teknelere 20’den fazla hava saldırısı düzenledi, yaptırımlar uyguladı. Karayipler ve Pasifik’te ABD askeri yığınağı da son ayların önemli gündemleri arasında yer aldı. Bu yığınağa ise Venezüella’ya yönelik rejim değişikliği tehditleri eşlik etti. Maduro yönetimindeki Venezüella ise, suçlamaları reddederek ABD’nin uyuşturucu kaçakçılığı konuda bir anlaşma yapmak istemesi halinde kendilerinin de buna hazır olduğunu ifade etmişti. Monroe Doktrini nedir? ABD’nin Latin Amerika’daki saldırgan tutumu, pek çok analizde iki asır önce ortaya atılan bir perspektifi de gündeme getirdi: Monroe Doktrini. Monroe Doktrini, ABD Başkanı James Monroe’nun 2 Aralık 1823’te Kongre’ye sunduğu ve yaklaşık bir yüzyıl boyunca Amerikan dış politikasının omurgasını oluşturan bildirge olarak tarihe geçti. Doktrinin özünde Amerika kıtasının Avrupa müdahalesine kapatılması, Avrupalıların Amerika kıtasındaki ülkelerin iç işlerine karışmaması ve kıtanın kaderinin Amerikalı halklar tarafından belirlenmesi yatıyordu. O dönem Latin Amerika’da pek çok ülke İspanya ve İngiltere gibi Avrupa güçlerine karşı bağımsızlık mücadelesi veriyor, ABD ise kendisini bu bağımsızlık dalgasının destekleyicisi olarak konumlandırıyordu. Elbette ABD için de temel motivasyon Latin Amerika halklarının bağımsızlık mücadelesi değil, bölgedeki Avrupa hegemonyasının kırılmasıydı. Zaten sonrasında doktrin ABD’nin kıtadaki hegemonyasını genişletmesinin ideolojik dayanaklarından birine dönüştü. 1904’te Başkan Theodore Roosevelt’in getirdiği “Roosevelt Corollary” (Roosevelt Eklemesi) bu dönüşümün en açık ifadesi oldu. Roosevelt, Latin Amerika ülkelerinde “kronik kötü yönetim”, borçlarını ödeyememe ya da siyasal istikrarsızlık gibi gerekçeler ortaya çıktığında ABD’nin “uluslararası polis gücü” gibi devreye girme hakkı olduğunu savundu. Böylece Monroe Doktrini, özünü tam anlamıyla yansıtacak şekilde, ABD’nin bölgesel müdahalelerini meşrulaştıran bir ideolojik zemin haline geldi. Sendika.Org |
Askeri tesisler vuruldu, Maduro’nun esir alındığı duyuruldu, Venezüella’da seferberlik çağrısı
ABD, erken saatlerde Venezüella’nın başkenti Karakas’ı vurdu. Associated Press’e göre, Karakas’ta en az 7 patlama duyuldu ve ardından alçaktan uçan bir uçak görüldü. Başkentin güney kesiminde, büyük bir askeri üssün yakınında bulunan bölgede elektrik kesintisi yaşandığı bildirildi. Karakas’taki Fuerte Tiuna dahil olmak üzere birçok askeri tesisin bombalandığı bildirildi. Sosyal medya kullanıcıları, alçaktan uçan uçakları ve aktif hava savunma sistemlerini bildirdi. La Guaira limanı da vurulan altyapı tesisleri arasında yer aldı.
Associated Press’e göre, ABD, Federal Havacılık İdaresi (FAA) patlamaların hemen öncesinde “devam eden askeri faaliyet” olarak nitelendirdiği olaylar nedeniyle ticari havayollarının Venezüella hava sahasında faaliyet göstermesini yasakladı.
Trump: Maduro ve eşini yakaladık
ABD Başkanı Donald Trump, Venezüella’ya yönelik saldırıyı üstlenen bir açıklama yaptı. Trump, operasyonda ABD Özel Kuvvetleri’nin Venezüella Devlet Başkanı Nicolás Maduro’yu eşiyle birlikte yakaladıklarını ifade etti. Trump’ın paylaşımı şöyle:
Amerika Birleşik Devletleri; Venezuela ve lideri Başkan Nicolas Maduro’ya karşı büyük çaplı bir saldırı düzenlemiş ve Maduro ile eşi yakalanarak ülke dışına çıkarılmıştır. Bu operasyon, ABD Kolluk Kuvvetleri ile işbirliği içinde gerçekleştirilmiştir. Ayrıntılar daha sonra açıklanacaktır. Bugün saat 11.00’de Mar-a-Lago’da bir basın toplantısı düzenlenecektir. İlginiz için teşekkür ederiz!
ABD’de “yargılanmak” üzere getirilmiş
ABD’li Utah Senatörü Mike Lee, Dışişleri Bakanı Marco Rubio ile yaptığı telefon görüşmesinde, Rubio’nun Maduro’nun ABD’deki suçlamalar nedeniyle operasyonla gözaltına alındığını, ABD’de yargılanacağını söylediğini aktardı. Lee’nin anlatımına göre Rubio, gece saatlerinde düzenlenen operasyonun, Maduro hakkında çıkarılan tutuklama kararını uygulayan ABD personelini korumak ve savunmak amacıyla gerçekleştirildiğini belirtti.
Seferberlik çağrısı
Venezüella Devlet Başkan Yardımcısı Delcy Rodríguez, Maduro ve eşi Cilia Flores’in nerede olduğuna dair hiçbir bilgiye sahip olmadığını açıkladı. Devlet televizyonu Venezolana de Televisión’a (VTV) yaptığı telefon bağlantısında konuşan Rodríguez, Washington’dan Maduro ile First Lady’nin hayatta olduklarına dair derhal kanıt talep etti.
Rodríguez, Maduro’nun uzun süredir böyle bir saldırı ihtimaline dikkat çektiğini, Venezüella halkını olası bir ABD müdahalesine karşı sokaklara çıkarak milis güçleri halinde örgütlenmeye çağırdığını hatırlattı. Maduro’nun bu çerçevede Bolivarcı Ulusal Silahlı Kuvvetleri’ne, “askeri, halk ve polis güçlerinin kusursuz bir bütünlük içinde hareket edebilmesi” için gerekli tüm mekanizmaların devreye sokulmasına yönelik açık talimat verdiğini aktardı:
Nicolas Maduro, Bolivarcı Venezuela Cumhuriyeti Anayasası, Olağanüstü Hal Kanunu ve Ulusal Güvenlik Kanunu hükümlerine sıkı sıkıya bağlı kalınarak, tüm ulusal savunma planlarının uygun zamanda ve uygun koşullarda uygulanmasını emretti.
Bu bağlamda, Cumhurbaşkanı Nicolas Maduro, halkın haklarını korumak, cumhuriyet kurumlarının tam olarak işleyişini sağlamak ve derhal silahlı mücadeleye geçmek amacıyla, ulusal toprakların tamamında Dış Kargaşa durumu ilan eden Kararnameyi imzalamış ve uygulanmasını emretmiştir. Tüm ülke, bu emperyalist saldırganlığı yenmek için harekete geçmelidir.
ABD’nin operasyonunu, Venezüella’nın petrol ve maden kaynaklarına yönelik bir saldırı olarak nitelendiren Rodríguez, mevcut durumun Venezüella açısından yalnızca egemenliğe yönelik bir saldırı değil, aynı zamanda bölgesel istikrara dönük bir tehdit olduğunu dile getirdi.
ABD-Venezüella gerilimi
ABD Başkanı Donald Trump, Maduro’yu uyuşturucu suçlarını ve ABD’ye göçü körüklemekle suçluyor. Trump saldırılara da zemin hazırlamak adına herhangi bir ABD saldırısının uyuşturucu kaçakçılığını durdurmayı amaçlayacağını iddia etmişti. Maduro, suçlamaları reddederek ABD’nin bu konuda bir anlaşma yapmak istemesi halinde kendilerinin de buna hazır olduğunu ifade etmişti.
ABD, Eylül ayından bu yana Venezüella yakınlarında, Karayipler ve Pasifik’te 20’den fazla hava saldırısı düzenledi, yaptırımlar uyguladı ve Karakas üzerindeki askeri baskıyı artırdı.
ABD, 2024’te Maduro’nun seçim zaferini tanımayan ülkeler arasında da yer alırken Trump yönetimi, son aylarda Karakas’a yönelik rejim değişikliği tehditlerini artırdı.