Yeni dönemde '3 ayaklı mücadele hattı' hedefi
Yeni dönem mücadele hattının "hukuk, Meclis ve toplumsal alan" olduğunu belirten DEM Partili Cengiz Çiçek, Demokratik Cumhuriyet Hareketi ile cumhuriyet tarihine yeni bir halka eklenebileceğini vurguladı. Kürt meselesinin çözümü bağlamında yürütülen Barış ve Demokratik Toplum Süreci’nin ikinci yılında hazırlanan çerçeve yasa, 10 Ağustos’ta Meclis’te kabul edildi ve 18 Ağustos’ta Resmi Gazete yayımlandı. Ancak aradan bir ayı aşkın süre geçmesine rağmen halen yürürlüğe girmiş değil.
29/09/2026 09:25 | Son Güncelleme : 20/11/2026 03:10 | Okunma Sayısı : 118 | Super Admin
Yeni dönemde '3 ayaklı mücadele hattı' hedefi:
Cumhuriyete yeni bir halka ekleyebiliriz
|
|
Yeni dönem mücadele hattının "hukuk, Meclis ve toplumsal alan" olduğunu belirten DEM Partili Cengiz Çiçek, Demokratik Cumhuriyet Hareketi ile cumhuriyet tarihine yeni bir halka eklenebileceğini vurguladı.
Kürt meselesinin çözümü bağlamında yürütülen Barış ve Demokratik Toplum Süreci’nin ikinci yılında hazırlanan çerçeve yasa, 10 Ağustos’ta Meclis’te kabul edildi ve 18 Ağustos’ta Resmi Gazete yayımlandı. Ancak aradan bir ayı aşkın süre geçmesine rağmen halen yürürlüğe girmiş değil.
MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli’nin DEM Partililerle tokalaştığı 1 Ekim 2024'ten Kürt Halk Önderi Abdullah Öcalan’ın PKK’ye silah bırakma çağrısı yaptığı 27 Şubat 2025’e ve bugüne değin geçen süreçte yaşananları Halkların Eşitlik ve Demokrasi Partisi (DEM Parti) İstanbul Milletvekili Cengiz Çiçek’e MA / Helin Özgün sordu;
Sürecin üzerinden tam iki yıl geçti. Geriye dönüp baktığınızda, başlangıçtaki beklentiler ile şu an ulaşılan nokta arasındaki en belirgin farklar neler? Süreç şu an hangi aşamada?
Bu son iki yılın bence en önemli özelliği Kürt meselesinde sözün önü açıldı. Belki çözümün önü arzu edilen düzeyde açılmadı ama özellikle süreç başlamadan önceki son 10 yılda ‘çöktürme planı’ atmosferinde, Kürt meselesi tamamen çatışma ve silahla anılan bir mesele haline geldi. Birçok toplumsal ve siyasal öznenin, aktörün itinayla kaçtığı bir mesele haline geldi. Son iki yılda olumlu olarak söyleyebileceğimiz en temel şey; Kürt meselesi bağlamında sözün ve tartışmanın önünün açılmış olmasıdır. Bu durum, demokratik çözüm zemininin oluştuğu anlamına gelmese de bir normalleşme süreci olarak da adlandırılabilir. Ortaya çıkan çoğulcu ifade ortamının kıymetini bilmek ve bu konuda çaba, emek veren her aktörün hakkını teslim etmek lazım. Ancak bu iki yılın özeti bağlamında tek başına yeter mi? Başladığımız, yani Kürt meselesinin içerisine hapsolduğu çatışma pozisyonundan bu noktaya gelmek tarihsel olarak kıymetli, değerini bilmek gerekiyor. Ancak Kürt meselesinin gerçek çözümünü çıta ve ölçü olarak aldığımızda elbette ki yetersiz. Tek başına sözün ve tartışmanın yetmediği tarihsel, kadim bir sorundan bahsediyoruz ve bu meseleyi yaratan kök nedenler hala olduğu yerde duruyor. Haliyle son iki yılda neler yapılmadı ya da bundan sonra neler yapılması gerekiyor sorusunu sorduğumuzda, şu cevabı hep birlikte aramamız gerekiyor; demokratik ve adil bir çözüm olabilecek mi? Burada hala kimi engellerin olduğunu görüyoruz. Gelinen aşamada Kürt meselesinin silahlı boyutu dışında siyasal, toplumsal ve hukuksal boyutunun yeterli düzeyde hayata geçmemiş olması, ‘güvenlikçi’ akılda ısrar edildiğini de gösteriyor. Devletin Kürt meselesini hala bir ‘güvenlik’ politikasının içerisinde tuttuğunu görüyoruz. Aslında iki yıllık süre zarfında istenilen düzeyde sürecin ilerleyememesinin temel nedenlerinden biri, tarihsel ve güncel olarak Kürt meselesinin ‘güvenlikçi’ bir paradigma üzerinden ele alınmasıdır. Güncel olarak da silahla sınırlı bir mesele olarak görülmesi, sürecin önündeki en büyük engellerden biri olarak tarif edilebilir.
Kürt meselesinde çatışmayı ve silahlı mücadeleyi ortaya çıkaran kök nedenlerle toplumun ve siyaset kurumunun yüzleşmesi gerekiyor. Son iki yılda sözün önü açıldı ancak söz, kök nedenler bağlamında hakikat zeminine oturmadı.
Sürecin ilerlemesinin önündeki en büyük yapısal veya siyasal engel nedir?
Bence burada bir devlet kritiği yapmak lazım. Rejimi de bu devlet kritiğinin içerisinde ele almak gerekiyor. Az önce de bahsettiğim gibi Kürt meselesi tarihsel ve güncel olarak süreç bağlamında da devleti yönetenler tarafından hala bir ‘güvenlik’ meselesi, bir silah meselesi olarak kodlanıyor. Halbuki iki yıl boyunca her vesileyle dile getirdiğimiz gerçek şu; silah Kürt inkarcılığının sonucu olarak ortaya çıkan bir şeydir. Geçmiş yüzyıla o nedenle ‘inkâr-isyan yüzyılı’ dedik. Çatışma da Kürt inkarcılığının sonucu olarak ortaya çıktı. Haliyle bu sorunun demokratik çözümünü önümüze koymuşsak şunu hepimizin kabul etmesi gerekiyor; Kürt meselesinde çatışmayı ve silahlı mücadeleyi ortaya çıkaran kök nedenlerle toplumun ve siyaset kurumunun yüzleşmesi gerekiyor.
Son iki yılda sözün önü açıldı ama söz, kök nedenler bağlamında hakikat zeminine oturmadı. Bu konuda hem kurumsal hem de siyasal olarak ‘güvenlikçi’ aklın hala terk edilmediğini görmek mümkün. İkincisi yine siyaset kurumunun yapısal sorunlarından biri olarak bahsedilebilir. Bunun içerisine kimi muhalif partileri de katabiliriz. Cumhuriyetin demokratik dönüşümü perspektifiyle değerlendirilmesi gereken ana başlıklardan biri olan Kürt meselesi, muhalefetinden iktidarına bir oy ve iktidar aracı olarak görülüyor. Bu da Türkiye'deki ana akım siyasetin yapısal sorunlarına işaret ediyor. Muhalefet için iktidara gelmenin, daha fazla oy almanın aracı, iktidar için de iktidarda kalmanın aracı olarak görüldüğü sürece demokratik, adil ve eşitlik düzleminde bu meseleyi tartışamıyoruz. Her araçsallaştırıcı ele alış, meselenin çözümünün de ıskalanmasının temel sebeplerinden birisi oluyor. Bu da siyaset kurumunun temel sorunlarından birisi. Üçüncü yapısal sorun da bize ait. Türkiye'de kendimizi de içinde gördüğümüz ve tanımladığımız toplumsal muhalefet bloğunun, özellikle Kürt meselesinin demokratik çözümüne dair devlete ve iktidara yönelik toplumsal, yani demokratik tazyikini istenilen düzeyde artıramaması, yükseltememesi ve büyütememesi de yapısal bir problem olarak fazlasıyla üzerinde kafa yormayı hak ediyor. Toplumsal muhalefetin bu yapısal yetmezlikleri ve eksiklikleri, Kürt meselesini iktidarın ve devletin istediği doğrultuda daha fazla egemenlik alanına yaklaştırırken; ezilenlerin özgürlük alanından uzaklaştırma riskini de büyütebiliyor. İktidarın meseleye dair tüm açıklamalarında da Kürt olgusunu kendi egemenlik alanının bir parçası haline getirme iştahını fazlasıyla görebiliyoruz. Bu tehlike karşısında toplumsal muhalefetin de meseleyi daha fazla toplumun alanının, özgürlük alanının ve ezilenlerin dayanışma-ittifak alanının içinde kuvvetli bir özne olarak tutma perspektifiyle Kürt meselesinin demokratik çözümünü zorlaması gerekiyor. Bu en temel görevlerimizden biri. Dolayısıyla bu üç ana başlık etrafında Kürt meselesinin demokratik çözümünün önündeki engellerin ve yapısal sorunların neler olduğunu açıklayabiliriz.
Çerçeve yasa çıktı ancak henüz yürürlüğe konulmadı. Bu gecikme ne gibi sorunları ve riskleri beraberinde getiriyor?
|
|
Her şeyden önce öngörülebilir olmaktan uzak bir durum ortaya çıkıyor. Mesele etrafında mağdur olmuş, beklentisi yükselmiş yüzbinlerce insanın zihninde yasanın uygulanmasına dair bilinmezlikler ve muğlaklıkların varlığını sürdürmesi, öngörülemezliği tarifleyen en temel hususlardan birisi. Hukukun uygulanmaması meselesi aynı zamanda Kürt meselesinin bir hukuk meselesi olduğunu da gösteriyor. Çerçeve yasa, çözüm arayışları içerisinde bir durak, eşik olarak değerlendirilebilir. Tarihsel olarak bütün sorunları çözecek bir yasa değil. Biz de hiçbir zaman böyle bakmadık. İtirazlarımız ve kaygılarımız da var. Ama son tahlilde tarihsel bir eşiğin aşılması için çerçeve yasa önemliydi. Eğer bu iki yıllık süreç içerisinde gerçekten pedalı çevirmek, bisikleti devirmek istemiyorsak ve süreci sürdürmek istiyorsak, çerçeve yasa gibi özel yasaların ve buna bağlı yasal değişikliklerin bir an önce ve olabilecek en demokratik perspektifle, çözüm odaklı uygulama aşamasına gelmesi gerekiyor.
Yasanın uygulanmasının gecikmesi mevcut kaygıları daha da büyüten bir rol oynuyor. Çerçeve yasanın Meclis'ten büyük bir oyla, tarihsel bir adım niteliğinde çıkması elbette kıymetli. Ama biz de biliyoruz ki hala çerçeve yasanın nasıl uygulanacağına dair soru işaretleri epey fazla. O yüzden çok gecikmeden ve sürecin enfekte riskini gözeten bir yerden, bu yasanın uygulama aşamasına geçmesi gerekiyor. Ancak bu süreci uzatan, çerçeve yasanın uygulanmasını geciktiren temel faktör yine iktidarın meseleyi sadece silahsızlanma aralığına hapsetme yaklaşımıyla ilgili olduğunun altını çizmek gerek. Sadece PKK'nin elindeki silahları teslim etmesi ve bulunduğu yerleri terk etmesiyle sınırlı bir süreç okuması ve ele alışı, doğal olarak çerçeve yasanın uygulanmasını da engelleyen, onun uygulanmasını geciktiren bir faktöre dönüşüyor. ‘Milli Güvenlik Kurulu'nun teyidine ihtiyaç var, teyit olmadan yasa uygulanmayacak’ yaklaşımı, Kürt meselesinin ne kadar ‘güvenlikçi’ bir akla hapsedildiğinin göstergesidir. Güncel olarak da Kürt Hareketini, Sayın Öcalan'ı sadece silahla tanımladığının dolaylı bir dışavurumu hatta itirafı oluyor. Oysa Sayın Öcalan tek başına silahlı mücadeleyle sınırlandırılabilecek bir aktör değil. Kürt Özgürlük Hareketi de tek başına silahlı mücadeleyle sınırlandırılabilecek bir organizasyon değil. Bir siyasal hareketten, bir siyasal liderden bahsediyoruz. Gerçek anlamda çözümün önü açılacaksa devletin de özel yasaya, çerçeve yasaya bu gerçeklikten bakması gerekiyor.
Hareket yönetiminden gelen açıklamalarda güven sorununun halen devam ettiği belirtiliyor. Mevcut güvensizlik ortamını aşmak ve müzakere zeminini güçlendirmek adına hangi adımlar atılmalı?
Her şeyden önce şu yaklaşımdan vazgeçilmesi gerekiyor. Bütün tartışmalarımıza ve iktidarın ilgili sözcülerinin yaptığı açıklamalara baktığımızda, iktidar bloğunun MHP'yi de içine katarak söylüyorum bu meseleyi güncel olarak sadece PKK'nin silahsızlanması olarak ele aldığını görüyoruz. Bu son derece yanlış ve tehlikelidir. Zaten bugüne kadar meseleyi bununla, yani ‘terörizmle’ sınırlandırdığınız için bir halkın hak arama mücadelesini, özgürlük taleplerini, bir ulusun kolektif hak taleplerini ve anadilde eğitim taleplerini bir bölünme ve beka sorunu olarak kodladığınız için Kürt meselesi çatışma zemininden uzaklaştırılamadı. Haliyle bu konuda devleti yönetenlerin, iktidar sahiplerinin bir paradigma değişikliğine gitmesi gerekiyor.
Güven ortamının yaratılabilmesi için her şeyden önce Kürtlerin ulusal ve kolektif taleplerinin bölünme ya da beka tehdidi konusu olmadığının bilakis halklar arasında, toplum içerisinde bütünleştirici bir harç olarak görülmesi gerekiyor. Buradan ele aldığımızda, sürece dair güven inşasının en temel engellerinden birisi, meselenin silaha daraltan bir yaklaşımla ele alınmasıdır. On yıllarca bu şekilde ele alındığı içindir ki halen kimi çevrelerce süreç karşıtlığı bu anlayışla yapılabilmektedir. Peki bu nasıl aşılabilir? Belli ki iktidar kanadı meseleyi; özel yasanın uygulama aşamasına geçilebilmesi için PKK’nin tamamen silahları bırakması ve bulunduğu yerlerden çıktığının teyit edilmesi olarak ele alıyor. Bunun için de ‘tespit ve teyit şartı’ dediğimiz Millî Güvenlik Kurulu kararı bekleniyor. Bu şu anlama geliyor; Millî Güvenlik Kurulu, PKK'nin silahlarını tamamen bıraktığına ve bulunduğu yerlerden tamamen çıktığına dair karar vermeden, yasa bağlamında herhangi bir adım atılmayacak. Bu mantıktan şu sonuç basitçe çıkarılabilir; dağdan iniş olmadan, PKK tamamen silahsızlanmadan, cezaevinden ya da sürgünden, Avrupa'dan insanların bu yasadan faydalanması söz konusu olmayacak.
Dikkat edin burada önce silahı önceleyen, yasal, demokratik ve siyasal adımları ise bunun sonrasına havale eden bir yaklaşım görüyoruz. Bu zaten meselenin kendisini tarif etmekten uzak ve hatta çözümsüzlüğü yaratan geleneksel bir yaklaşımın ürünü. Oysa yasal, idari ve siyasal kimi adımların önceden atılması, çatışmasızlığın sağlanmasına dair atılacak adımları da teşvik edici nitelikte olacaktır. O yüzden yeni dönemde sürece toplumsal desteğin ve toplumsal rızanın artırılması için yapılması gerekenlerden birinin eş zamanlılık ilkesi olduğunu düşünüyorum. Millî Güvenlik Kurulu'nun teyit kararını gerektiren çalışmalar sürdürülürken, diğer taraftan da toplumun haklı beklentilerini giderecek adımların eş zamanlı olarak atılması gerekiyor. Mesela neler olabilir? Örneğin; hükümet tarafı sık sık ‘silahını teslim et’ diyor. Bir bütünen silahsızlanma gerçekleşmeden adım atılmayacağını söylüyor. Ama biz de diyoruz ki ‘siz de elinizdeki, gasp ettiğiniz belediyelerimizi teslim edin.’ Kayyum atadığınız belediyeleri teslim edin. Burada siyasi bir gasp var. Güven ortamı yaratılacaksa siz de gasp ettiklerinizi teslim edin. Bu, aynı zamanda karşılıklılık ilkesi etrafında yürütülmesi gereken bir süreç. Haliyle güven ortamını oluşturacak adımları atmak da her şeyden önce iktidarın sorumluluk alanında.
Peki, bu noktada Abdullah Öcalan'ın statüsünün öneminden bahseder misiniz?
Sayın Öcalan'ın statüsü şu açıdan önemli. Bunun birçok boyutu var ama öncelikle sürecin ilerlemesi açısından bir öneminden bahsedelim. Sonuç itibarıyla devlet de dolaylı ya da doğrudan Sayın Öcalan'ı bu süreçte baş müzakereci olarak gördüğünü kabul etti. Bunu nasıl ifade ettiği bizim için çok önemli değil. Eğer bugün itibarıyla Sayın Öcalan'ın gerek örgüt ve hareket üzerindeki gerekse süreç bağlamındaki kader tayin edici tarihsel rolünü kabul etmişseniz, onun baş müzakereci olmaktan gelen sorumluluklarını daha fazla yerine getirebilmesi için her şeyden önce çalışma koşullarının ve iletişim kanallarının iyileştirilmesi gerekiyor. Statüsü bu anlamda önemli. İkinci olarak hem Kürt hareketi ve örgütlü Kürt dünyası açısından hem de milyonlarca Kürt açısından Sayın Öcalan'ın statüsü şöyle okunuyor; Türk devlet aklı Sayın Öcalan'ı hangi koşullarda tutuyorsa, Kürt meselesini de, Kürt halkını da o koşullarda tutmak istiyor. İmralı tecrit sistemi de bu mantık üzerinden dizayn edildi. İmralı mutlak tecridini örgütleyen akıl, Sayın Öcalan’ın temsil ettiği siyasal ve toplumsal değerlerden ve karşılıklardan azade örgütlemedi. Bu gerçek, Kürt siyasal dünyasında en temel çıktılardan birisi olarak oldukça sabit.
Abdullah Öcalan’ın koşulları, Kürt halkının kolektif hak taleplerine dair devletin yaklaşımını gösteren bir turnusol kağıdı olarak tanımlanabilir. Sadece kişisel hikayesi bile Kürt halkına dayatılan hukuksuzluğun çarpıcı örneğidir.
Bakın, tarihsel bir sürecin içerisindeyiz ve kendisi baş aktörlerden birisi ama hukukun ve siyasetin terazisine vurduğumuzda aslında halen tecrit altında. Düne göre iletişim kanalları ve koşulları bir düzeyde iyileştirilmiş olsa da Türkiye'deki pozitif hukuk bağlamında bile baktığımızda Sayın Öcalan hala yasal ve anayasal haklarını büyük oranda kullanamayan bir kişi konumunda. Sürecin gerektirdiği politik iyileşmelerden bahsetmiyoruz bile. Kürt mesesi gibi yarım yüzyılı, şiddetli bir çatışma sarmalında seyretmiş bir sorunu masaya yatırıyorsunuz ama bunun gerektirdiği politik iyileşmeyi, normalleştirmeyi gerçekleştirecek yegane aktör olan Sayın Öcalan’ı politik çalışmalarını, kamuoyu diplomasisini daha güçlü, etkin yapacağı koşulları sağlamıyorsunuz. Bunu yapmadığınızda sürece dair toplumsal ve siyasal güven de epey yara alıyor doğal olarak. Ayrıca Sayın Öcalan'ın yasal ve anayasal haklarından mahrum olması, aynı zamanda devlet aklının Kürt halkının kolektif, yasal ve anayasal haklarını da tanımadığı, tanımayacağı ve meseleye böyle bakmayacağı anlamına geliyor. O yüzden Sayın Öcalan’ın içinde bulunduğu koşullar, Kürt halkının kolektif hak taleplerine dair devletin yaklaşımını gösteren bir turnusol kağıdı olarak tanımlanabilir. Yıllardır aynı şeyi söylüyoruz. Sayın Öcalan'ın içinde bulunduğu, tutulduğu koşullar, aynı zamanda devletin Kürt halkını hangi koşullarda tutmak istediğinin göstergesidir. Önce bunun tespit edilmesi ve kabul edilmesi gerekiyor. İkincisi, az önce yapısal sorunlardan bahsettik. Kürt halkı, milyonlarca Kürt, Sayın Öcalan'ı hala kendi iradesi olarak görüyor. Kürt Özgürlük Hareketi de Sayın Öcalan'ı, kendisi adına bütün yetkileri toplayan ve yürüten baş müzakereci, tek yetkili olarak görüyor. Şimdi sürecin nihayete erişebilmesi, çatışmasızlığın kalıcı hale getirilebilmesi için bile Sayın Öcalan'ın bu süreçte fiziki özgürlük koşullarının sağlandığı ve iletişim kanallarının açık olduğu bir konuma ihtiyacı var. Bir taraftan ‘süreç enfekte olmasın’ diyenler, diğer taraftan Sayın Öcalan'ın çalışma ve iletişim koşullarını oldukça sınırlandırıyor. Bu da Kürt kamuoyunda ‘rejimin derdi Kürt meselesini çözmek değil, örgütlü Kürt hareketini çözmektir’ görüşünü hakim kılıyor. En son İmralı'da yapılan ev meselesine dair yaklaşım ve tartışmalara bakın. Sayın Öcalan neden eve, orada yapılan binaya geçmiyor?
İktidarın Kürt meselesini hangi zeminde gördüğüne, buna bağlı olarak kendi statüsünün ne olacağına dair sorular son derece hukuki ve meşrudur. Çünkü yaklaşık 30 yıldır, 1999'dan bugüne Sayın Öcalan hukuksuz koşullarda, hukukun askıya alındığı koşullarda tutuldu. 1999'da uluslararası bir komployla, hukuk dışı yollarla Türkiye'ye teslim edildi. Sadece kişisel hikayesi bile Kürt halkına dayatılan hukuksuzluk durumunun çarpıcı örneğidir. Halen Kürt halkı, hukuk kapısından içeri alınmış değil. Kürt halkı yüzyılı aşkın bir süredir hukuk zemininin dışında tutuluyor. Hiçbir kolektif hakkı, ulusal talepleri karşılanmış değil. Bütün bu tarihsel bilinç ve referansla Sayın Öcalan, ‘Yeni bir dönem açacaksanız benim hukuki statümün ne olacağını belirleyin’ diyor. Fiili, yani de facto bir durum her zaman provokasyona, kumpasa ve darbeye açık bir pozisyon aslında. Sayın Öcalan'ın eve geçmemesi, yani yapılan binaya geçmemekte ısrar etmesi, aynı zamanda devleti ve iktidarı hukuka, hukuksal hareket etmeye davet etmesi anlamına geliyor. Kendi hukukuna saygılı olmaya davet ediyor. Kürt meselesini kendi şahsında da, bu ev meselesi üzerinden hukuksal bir zemine oturtmaya çalışıyor. Sonuçta Kürt meselesinin politik arenadaki en önemli aktörüne yönelik fiili yaklaşım, aynı zamanda Kürt meselesine hukukilikten ziyade fiili yaklaşım anlamına geliyor. Zaten mesele bağlamında en temel tarihsel açmaz da bu hukuksuzluk ve her an iktidarların tasarrufuna göre değişebilecek keyfilik düzenidir.
Rejim karşısında demokrasi mücadelesi yürüttüğünü iddia edenlerin de bunu anlaması gerekiyor. Gerçekten demokratsanız, gerçekten hak ve özgürlüklerden yanaysanız, çıkıp ‘İmralı'da villa yapılmış’ diyerek, buradan iktidarı eleştirmeyi ve bunu araçsallaştırmayı, magazinleştirmeyi bırakın. İmralı’da yapıldığı iddia edilen ev üzerinden süreci sabote etmeye çalışanlara, süreç karşıtlığı yapanlara sesleniyoruz; 27-28 yıldır İmralı'da hukukun zerresi, kırıntısı dahi yoktu. Bugün ‘İmralı'da yapılan evin hukukta karşılığı yok, yeri yok, hukuk dışıdır’ diyen kimi gazetecilere, kimi siyasetçilere sesleniyoruz; madem hukuka bu kadar riayet ediyorsunuz, madem hukuk sizin için bu kadar önemli 27-28 yıldır Sayın Öcalan herhangi bir yasal hakkından faydalanmadı. Tek başına fiili bir ortamda tutuldu. O zaman neden hukuku savunmadınız? Bunun için Öcalan taraftarı olmanıza gerek yok. Kürt olmanıza gerek yok. Kürt hareketini benimsemenize de gerek yok. Madem öyle 27-28 yıldır İmralı'da fiilen süren gayrihukuki, gayriahlaki ve gayriinsani rejime neden sesinizi çıkarmadınız? Salt bu örnek bile tek başına bize Türkiye'de gerçekten bir demokratik muhalefet sorunu olduğunu gösteriyor.
Sürecin kendisine, Kürt hareketine ve çatışmasızlığın kalıcı hale getirilmesi için verilen tüm çabalara ‘Rejimi yıkacak mı, yıkmayacak mı; iktidarı devirecek mi, devirmeyecek mi?’ aralığında bakan bir anlayış var. Hala bunu siyasal çıkarların ve emellerin aracı haline getirmek isteyen tehlikeli bir yaklaşım var. Ayrıca ortalıkta o kadar dolaylı ya da güvenirliği sorgulanacak bilgiler üzerinden öylesine sağlıksız bir tartışma ortamı var ki böylesi bir durum karşısında ortalama demokratik teamüllere sahip bir insan ya da çevre, ‘İmralı Adası hala neden dış dünyaya, kamuoyuna bu düzeyde kapalı? Neden süreci kamuoyunun denetimine açmıyorsunuz, şeffaflaştırmıyorsunuz? Hala neden biz gazeteciler, siyasetçiler, insan hakları savunucuları sürecin baş aktörlerinden biri olan Sayın Öcalan'ı dinlemiyoruz, onunla konuşmuyoruz, eleştirilerimizi sunmuyoruz, kaygılarımızı paylaşmıyoruz?’ diye sorar. Hükümeti buradan zorlaması gerekenler, ‘Hükümet İmralı'da şunu, bunu yaptı’ diyerek süreç karşıtlığını köpürtüyorlar. Oysa gerçekten bu işin şeffaf, denetlenebilir ve kamuoyunun denetimine açık bir şekilde sürdürülmesini istiyorsanız, gerçekten hukuksal bir zeminde işlemesini istiyorsanız, bütün eleştiri oklarını hükümete şu noktadan yöneltmeniz gerekiyor; İmralı'nın kapılarını açın. Süreci şeffaf hale getirin, katılımcı hale getirin. İsteyen herkes Sayın Öcalan'la temas kursun ve bu meseleyi nasıl ele aldığını ondan öğrensin. Sürece dair en sağlıklı politik tutum, demokratik duruş budur.
Zaten hükümete güvenmediğiniz için bile olsa işi buradan zorlamanız gerekmiyor mu? Mesela şu ‘not sızma’ meselesinden bile görüyorsunuz. Bir yerde notların sızdığı söyleniyor. Sızan notlar üzerinden her türlü tartışma yapılıyor. Alevilik tartışması, tarih tartışması, güncel örgüt tartışması ve daha birçok konu. Ama bu tartışmalara girmeden önce, kapalı tutulan İmralı Adası'ndan ‘sızma’ adı altında her ne şekilde çıkıyorsa çıkan bütün bilgilerin güvenilir olup olmadığını, doğru olup olmadığını öğrenmenin tek yolu İmralı'daki koşulları düzeltmek, Sayın Öcalan'ın statüsünü somut hale getirmek ve erişilebilir hale getirmektir. Bu, demokrat olmanın, muhalif olmanın olmazsa olmaz ölçülerinden biridir. Bunu yapmadan, devleti ve iktidarı bu konuda zorlamadan, kapalı bir alandan dışarıya nasıl sızdığını bilmediğimiz veriler üzerinden sürecin kendisini, Kürt hareketini veya Sayın Öcalan'ı eleştirmek, belli meseleleri tartışmak sağlıklı değildir. Hukukta temel ilkedir: ‘zehirli ağacın meyvesi de zehirli olur.’ Durum aynen böyledir. Bu durumda öncelik kaynağı, kökü sağlıklı bir hale getirmektir. Süreç bağlamında ve İmralı özelinde öncelik ise her türlü şaibeye, keyfi iktidar tasarrufuna, saptırmaya açık olan İmralı Adası’nda hukukun tam ve eksiksiz uygulanmasını sağlamaktır. Haliyle statü meselesini gerçekten açık, şeffaf ve denetlenebilir bir süreç yönetimi açısından ele almak gerekiyor. Bunu sadece iktidarın ya da Kürt hareketinin değil, bütün toplumun ve sürecin olmazsa olmaz bir ihtiyacı olarak görmek ve bu şekilde tariflemek gerekiyor.
“Demokratik çözüm sadece Kürt halkına ve hareketine nefes aldırmayacak. Toplum olarak tarihsel bir zemini yakalamamızı sağlayacak. Bundan dolayı herkesin kendi görevlerini, sürecin üçüncü yılına girerken güncellemesi gerekiyor.”
Geçen iki yıl daha iyi değerlendirilmiş olsaydı, bugün neleri konuşuyor olurduk?
|
|
Bu tarihsel aşamada sürecin en temel hedeflerinden biri, elbette tek hedefi değil çatışmasızlığın kalıcı hale getirilmesiydi. Bu konuda daha cesur, hissiyatlı, şartsız ve ‘al-ver’ mantığından uzak bir iktidar yönetimi olsaydı bugün çatışmasızlık geri dönülmemecesine tahkim edilmiş ve sağlanmış olacaktı. Sürecin temel hedeflerinden biri olan çatışmasızlığın yaratılmış olması, belki bugün şu tartışmaları çok daha güçlü bir şekilde yapmamızı sağlayacaktı. Daha demokratik bir Türkiye nasıl mümkün? Kürt meselesini yaratan kök nedenleri çözmek nasıl mümkün? Kürt meselesindeki yapısal, tarihsel ve yaklaşım sorunlarını nasıl çözebiliriz? Aynı şekilde, Kürt meselesinin demokratik çözümüyle birlikte Türkiye'de hak ve özgürlükler alanını nasıl genişleteceğimize dair daha güçlü bir tarihsel yolculuğa, daha güçlü bir tarihsel mücadeleye de daha erken başlamış olacaktık. Tarafı ne olursa olsun herkes bilmeli ki, Kürt meselesi çatışma zemininden uzaklaştırıldığı, çatışmasızlık kalıcı hale getirildiği andan itibaren toplum gerçek sorunları etrafında daha fazla örgütlenecek, halklar gerçek sorunları etrafında daha fazla harekete geçmiş olacak.
O yüzden bu sorunun demokratik ve adil çözümü, çatışma zemininden uzaklaştırılması sadece Kürt halkına ve Kürt hareketine nefes aldırmayacak. Aynı zamanda toplumun gerçek sorunları etrafında daha güçlü örgütleneceği, daha güçlü harekete geçeceği, daha büyük ve ortak bir mücadeleyi kendi içerisinde yürüteceği tarihsel bir eşiği, tarihsel bir zemini yakalamamızı sağlayacak. Buradan hareketle ele aldığımızda herkesin kendi görevlerini, yeni dönem açısından başka bir deyişle sürecin üçüncü yılına girerken güncellemesi gerekiyor. Meseleyi tek başına devlet ya da iktidar ile örgüt arasında, iktidar ile Sayın Öcalan arasında bir mesele olarak görmemek, toplumun bütününün geleceğiyle ilgili olarak ele almak en sağlıklı yaklaşım olacaktır. Bu sürecin nihayete erişmesi noktasında kendi pozisyonunu ve aksiyonunu almayan, kendi görevini yüklenmeyen her yaklaşım, doğal olarak sürecin sekteye uğramasına ve belki de daha fazla enfekte olacak ortamların yaratılmasına katkıda bulunmuş olacak. Dolayısıyla herkesin kendi sorumluluğunu bu çerçevede ele alması ve sürece bu şekilde yaklaşması gerekiyor.
Önümüzdeki süreçte de bu durağanlık devam eder ve somut adımlar ertelenirse Türkiye'yi ve bölge siyasetini ne tür riskler bekliyor?
Kürt meselesi bir Ortadoğu sorunu. Dört parça Kürdistan ve Ortadoğu sorunu. Her fırsatta 60 milyonluk bir halk gerçekliğinden söz ediliyor. Kürt halk gerçekliğine, Kürtlerin Ortadoğu'daki pozisyonuna, siyasal ve toplumsal durumuna dair bütün aktörler kafa yoruyor artık. Haliyle Türkiye'deki çözüm sürecinin akamete uğraması ya da durağan halde seyretmesinin kendisi, yeniden Kürt meselesinde çatışma isteyen, inkar zeminini büyütmek isteyen, buradan beslenen odaklara alan açacaktır. Her şeyden önce Türkiye'de çözüm karşıtı güçlerin elini, pozisyonunu güçlendirecektir. Zaten bu zemini ve iklimi yaratmak için kimlerin nasıl canhıraş bir şekilde çalıştığını biliyoruz. Haliyle bu durağanlık, çözüm karşıtlarının elini güçlendirecek, onların hareket alanını ve politika alanını genişletecek. Aynı şekilde Ortadoğu ölçeğinde de bu riskler fazlasıyla mevcut.
Türkiye'deki süreç, Suriye, İran ve Irak'ı, bir bütün olarak bölgedeki gelişmeleri etkileyen bir süreç. Oradaki süreçler de burayı etkiliyor. Dolayısıyla Türkiye ve Ortadoğu açısından baktığımızda durağan halde seyreden, gelişmeyen bir sürecin kendisi ülkenin yanı sıra bölgesel ve küresel ölçekte Kürt meselesinde çatışmayı isteyen, inkarcılık zemininin devam etmesini isteyen ve eski statükonun sürmesini isteyen güçlerin elini güçlendirecek. Bu güçlerin hareket alanını artıracak ve genişletecek. Tersine, halkların demokrasi ve özgürlük mücadelelerinin alanı daralacak. Buradan hareketle, sürecin daha disiplinli ve gerektiği oranda hızlı yürütülmesi için sadece muhatap aktörlerin değil, olası bir olumsuzlukta geleceği tehlike altında olan bütün çıkar gruplarının sorumluluk üstlenmesi gerekiyor.
Abdullah Öcalan, başından bu yana sürecin “bir al-ver” süreci olmadığı, demokratik toplumun inşa süreci olduğuna vurgu yapıyor. Bu inşa ne kadar gerçekleşebilir? Bu inşanın önündeki engeller neler, eksik kalınan noktalar neler?
Her şeyden önce demokratik toplum inşasının muhatabı sadece Kürt halkı ve örgütlü Kürt güçleri değil. Böyle değerlendirirsek yanlış olur. Ayrıca demokratik toplum inşasının istenilen düzeyde gelişmemesinin önündeki en temel faktörlerden birisi de iktidarın baskıcı politikaları. Bunu kabul etmek gerekiyor. Demokratik toplum sadece bizden, yani bizim mücadele alanımızdan ibaret değil. Bir bütün olarak bu topraklarda yaşayan milyonlarca insanın yaşamlarını ilgilendiriyor. Emek alanını, ekoloji alanını, inançlar alanını, yaşam tarzlarını, bir bütün olarak hayata dair olan her şeyi, hayatın ta kendisini ilgilendiriyor. Bu nedenle son iki yıllık süreçte özellikle demokratik kamuoyuna, farklı toplumsal ve siyasal kesimlere yönelik iktidarın baskı politikası, demokratik toplum inşasını engelleyen ve parçalayan temel faktörlerden biri elbette. Yeri gelmişken şu gerçeğin altını da çizmeden geçmeyelim. İktidarın bir taraftan Kürt hareketiyle diyalog ve müzakereyi önüne koyarken, öbür taraftan toplumun diğer muhalif kesimlerini baskı altında tutması ve her gün bir operasyon gerçekleştirmesinin temelinde elbette Kürt barışı ikliminde demokratik muhalefetin büyümesinden duyduğu korku yatmaktadır.
2013-2015 döneminde olduğu gibi Kürt meselesindeki normalleşme ikliminin muhalefeti büyüten, iktidarı küçülten bir kaldıraç rolü oynamaması için elinden gelen her şeyi yapıyor. Süreci tamamen kendi kontrolünde götürme çabası ve muhalefete yönelik baskı rejimini derinleştirmesi, kendisini iktidardan düşürecek her türlü formülü devre dışı bırakma aklıyla ilgili. Hükümetin bu politikası, aynı zamanda Kürt Hareketi ile demokrasi hareketinin arasına sokulan tarihsel bir kama olarak da görülebilir. Kürt meselesi bağlamındaki diyalog, müzakere ve normalleşme ortamı, Türkiye'deki toplumsal ve siyasal muhalefeti de büyüten bir iklimi de yaratıyor. Özetle 2013-2015 arasındaki çözüm sürecinde iktidar bunu fazlasıyla tecrübe etti. Kürt meselesinde ortaya çıkan normalleşme sürecinin Türkiye'deki toplumsal muhalefeti güçlendirdiğini, siyasal özne olma kapasitesini geliştirdiğini ve somut olarak o iklimden Gezi hareketinin çıktığını gördü. Dikkat edilecek olursa o günden bugüne hem Kürt hareketine hem de Türkiye demokrasi hareketine yönelik ciddi bir tasfiye operasyonu gerçekleşti. Kürt hareketi ciddi badireler atlasa da, önemli kayıplar verse de bu tasfiye saldırılarından çıkmayı başardı.
Tasfiye söz konusu olsaydı, bugünkü masa da olmayacaktı. Şimdilerde de zorunlu olarak kurduğu diyalog ve müzakere masasının, toplumsal muhalefeti büyüten bir kaldıraca dönüşmemesi için baskı rejimini iyice koyulaştırıyor. Kürt hareketi ile geliştirdiği diyalog ve müzakere sürecinde toplumun nefes alanlarını ve demokratik mücadele alanlarını daraltan, bunları baskılayan ve süreci kendi yönetim, iktidar ve siyaset alanında tutmaya çalışan bir akılla hareket ediyor. Bu tespite katılan her siyasal ve toplumsal muhalif çevre sürece dair sorumluluk alarak, sürecin aktif öznesi olarak pozisyon almak zorunda. İktidarın muhalefeti güçten düşürmeyi, parçalı halini derinleştirmeyi amaçlayan politikaları karşısında doğru tutum, Kürt hareketi dışındaki siyasal muhalefetin Barış ve Demokratik Toplum Süreci’ni en az Kürt hareketi kadar sahiplenerek çatışmasızlığın kalıcı hale getirilmesini ve gerekli demokratik adımların atılmasını sağlayacak mücadeleyi vermektir. Toplumsal muhalefet, siyasal muhalefet, ana muhalefet ve diğer kesimler uzaklaştıkça, iktidarın ekmeğine yağ sürülmüş oluyor. Haliyle iktidarın bu oyununu bozmak istiyorsak, demokratik toplum inşasını engelleme yönündeki bu yaklaşımı aşmak istiyorsak, yapmamız gereken en temel şey süreci her zamankinden daha fazla, en az Kürt halkı ve Kürt hareketi kadar sahiplenmek ve savunmak, sürecin demokratik, hukuksal ve siyasal bir zemine oturmasını sağlamak için seyirci pozisyonundan çıkmaktır. Bu sağlanabildiği ölçüde ve Kürt meselesi siyasal ve hukuki zemine yerleştikçe bundan en fazla kazanacak olanlar Kürt halkı, örgütlü Kürt mücadelesi, Türkiye halkları ve Türkiye'nin demokrasi mücadelesi olacaktır. Kaybeden, alanı daralan iktidarlar ve egemenlikçi yaklaşımlar olacak.
Haliyle Sayın Öcalan üzerinden yapılan spekülasyonlar, ezilenlerin ortak mücadelesine zarar vermektedir. Unutulmamalı ki Sayın Öcalan sadece PKK lideri değildir. Türk devlet aklı Sayın Öcalan'ı, PKK lideri ve silahlı güçlerin varlığıyla sınırlandırmak istiyor. Devleti yönetenler ve iktidar sahipleri açısından Sayın Öcalan ve Kürt hareketine dair söz düzeyinde bir ilerleme varmış gibi görünse bile ideolojik olarak halen tehlikeli ve hakikat kırıcı bir yönelim var. O da ısrarla Sayın Öcalan'ı sadece PKK lideri ve silahların varlığıyla sınırlandırmak. Oysa milyonlarca Kürt tarafından önder olarak kabul edilen bir insandan, yani bir halk önderinden bahsediyoruz. Halk önderi, halkın lideri gerçeğini ve karşılığını ısrarla inkar eden, görmezden gelen ve bunu unutturmaya çalışan bir yaklaşımla karşı karşıya değil miyiz? Devleti yönetenler ve iktidar sahipleri tarafından böyle bir yaklaşım var.
Peki bu neden var?
|
|
Çok net. Bu yaklaşımı sergileyenlerin temel hedefi, Kürt hareketinin bundan sonraki süreçte politik belirleyici kapasitesini ve politik mücadelesini kriminalize etmek, parçalamak ve zayıf düşürmek. Sayın Öcalan'ı halk önderi, Kürt Özgürlük Hareketi'ni de milyonlarca insanın sempatisini kazanmış ve onları temsil eden bir örgüt olma gerçekliğinden uzaklaştırmaya çalışan her söylem ve eylem; yeni dönemde Kürt hareketinin toplumsal karşılığını eritmek ve politik etki alanını düşürmek, daraltmak amacıyla tedavüle sokuluyor. Bu bir nevi negatif barış aşamasında da Kürt Özgürlük Hareketi’nin tasfiyesini amaçlayan ya da marjinal kılmaya çalışan bir aklın devrede olduğunu gösteriyor. Başka bir değişle hareket ve Önderliği üzerinde başka versiyonlarla komplo devam ediyor da diyebiliriz.
Hatırda tutulması gereken yalın gerçek şu; devletler barışta da savaşta da karşısındaki devrimci, demokratik hareketleri ideolojik, politik, örgütsel ve toplumsal olarak tasfiye etme, daraltma, güçten düşürme hedefini hep canlı tutarlar. Zaten bunu bilerek yol yürümeyi esas almak ve demokratik toplum mücadelesini de devletlerin egemenlik alanını daraltan mücadele olarak görmek önemli. Yanı sıra bu süreçte toplumu ve demokratik muhalefeti daha fazla baskılayarak, Kürt meselesine dair duyarlılıklarını köreltmek ve Kürt hareketine mesafe almalarını sağlamak bir diğer temel iktidar amacı olarak öne çıkıyor. Bunu başarabildiği oranda Kürt meselesini ve bu mesele etrafında örgütlenen politik özneleri daha fazla devletin, egemenlik alanının içine çekerek, etkisizleştirmek ve hatta yapabilirse Kürt hareketiyle toplumsal muhalefet arasındaki dayanışma ağlarının çözülmesini istiyor. SPOTT: Milyonların politikasını kurma meselesinden bahsediyoruz. Bu bağlamda toplumsal özgürlük politikasına yarım yüzyıldır sürekli can suyu taşıyan Sayın Öcalan'ın fiziksel özgürlüğünü ve statüsünü, daha fazla toplumsal politikanın konusu yapmak gerekiyor. Bu sadece Kürt halkının meselesi değil.
Ortak mücadeleyi parçalamak ve Kürt hareketini toplumsal muhalefetten, hak ve özgürlükler alanından, demokrasi mücadelesinden uzaklaştırmak istiyor. Kürdü kendi yalnızlığına hapsederek, devletlere daha çok bağımlı bir Kürt politik dünyası yaratarak, Kürt hareketi ve önderliğinin çevresinde yeni dönemin sağcı kuşatmasını örmeye çalışıyor. Bunu ideolojik, politik tecrit siyaseti dönemi olarak da tanımlayabiliriz. Kanımca bu iktidarın süreç bağlamındaki en temel ideolojik ve politik hedeflerinden, ajandalarından biri. Biz, sürecin olumlu yönlerini görmek kadar ideolojik olarak tehlikelerini de görerek, politika alanını açan, hareketlendiren yeni bir dönem oyun kuruculuğuna fazlasıyla ihtiyaç var. Demokratik toplum inşası için bu olmazsa olmaz. Tek başına üç-beş halk örgütlenmesi ya da örgütlenme ihtiyacı meselesinden bahsetmiyoruz. Milyonların politikasını kurma meselesinden bahsediyoruz. Bu bağlamda, toplumsal özgürlük politikasına yarım yüz yıldır sürekli can suyu taşıyan Sayın Öcalan'ın fiziksel özgürlüğünü ve statüsünü, daha fazla toplumsal politikanın konusu yapmak ve halkların demokrasi mücadelesinin içine yerleştirmek gerekiyor. Bu sadece Kürt halkının meselesi değil. Direnen tüm kimliklerin demokrasi ve özgürlük yolunu açma gayretinin, bu temeldeki fikri yoğunlaşmalarının ve hazırlıklarının en fazla da devletin kendisi farkında.
İmralı Adası’nda sürecin gerektirdiği çalışma ve iletişim koşullarının halen istenilen düzeyde olmaması, sadece silahların bırakılmasına dönük sıkı bir devlet pazarlığı olarak görülmemeli. Yeni dönemin gerektirdiği siyasal ve toplumsal açılımları, hareketleri kendi varlığına tehdit olarak gören ve bunu İmralı tecrit koşullarını bir düzeyde koruyarak engellemeye çalışan bir devlet aklının zindeliği olarak görmek gerek. Buradan hareketle İmralı’da iletişim ve çalışma koşullarının iyileştirilmesi mücadelesindeki her zafiyetimiz ve her açmazımız, aynı zamanda demokratik toplum inşasının ve demokratik toplum mücadelesinin daralması, daha parçalı halde tutulması demek olacak. Bunu aşmanın yolu sürecin bizler açısından oldukça sarih olan ana karakteri, ana mantığı çerçevesinde yorumlar geliştirmek, pratik mücadele hattı belirlemek ve bunun için son derece inisiyatifli bir şekilde yola koyulmak kritik önem taşıyor. Bu tavrı geliştirmek aynı zamanda süreci desteklemek, sahiplenmek ve sürecin daha güçlü toplumsal ve siyasal özneleri haline gelebilmek demek.
DEM Parti neleri yapabildi, neleri yapamadı?
Bu iki yıllık süreç bağlamında DEM Parti için her şeyden önce her fırsatta söylediğimiz bir şey var. Sürecin iki ana aktörü var. Bu, DEM Parti aktör değil demek değil. Elbette ki DEM Parti önemli bir aktör. DEM Parti'yi ya da demokratik Kürt siyasetini ortaya çıkaran tarihsel koşulları da hepimiz biliyoruz. Kürt Özgürlük Hareketi'nin varlığı, tarih sahnesine çıkışı ve onun devrimci mücadelesinin zemininde ortaya çıkan, filizlenen ve yeşeren bir yapıyız biz. O yüzden bunu bilen bir yerden söylüyoruz. Bu kendi rolümüzü küçümseyen bir yaklaşım değil. Gelişim diyalektiğini anlamak ve buna uygun bir konumlanış almakla ilgili bir şey. Bu sürecin iki temel aktörü var; devlet-iktidar ile Kürt Özgürlük Hareketi ve Önderliği. İki temel muhatap, iki savaşan güç var. Şu anda karşılıklı iki savaşan gücün oturduğu bir masa var. Bu masaya dair birçok şey söylenebilir, farklı çevreler farklı değerlendirmeler yapabilir. Ama önce şunu kabul edeceğiz. Savaşan iki tarafın bir şekilde masaya oturması ve o masada iki tarafın da diyalog ve müzakere yoluyla aralarındaki ilişkiyi savaş ve çatışma ilişkisinden çatışmasızlık ilişkisine dönüştürme çabası var. Bu tek başına Kürt meselesini çözen bir şey mi? Bunu da kabul ediyoruz. Ama çatışmasızlık iklimine geçmek, yani Kürt hareketiyle devlet arasındaki ilişkinin çatışmasızlık ilişkisine dönüşmesi, büyük bir çabayı gerektiriyor.
Çünkü savaşmayanlar için savaş etrafında slogan atmak, onun propagandasını yapmak ve çığırtkanlık yapmak tabiri caizse yanan ateşe sürekli odun atmak kolayca alışkanlık haline gelebiliyor. Ama o ateşi gerçekten söndürmek, diyaloğun, sözün ve empatinin önünü açmak bu coğrafyada inşa edilmesi son derece zor bir kültür. Haliyle ‘DEM Parti ne yaptı?’ derseniz, DEM Parti bu iki gücün çatışmasızlık sürecine evrilme çabasının sözünü ve gücünü daha fazla kamusal alana, daha fazla toplumsal alana yaymaya çalıştı. Diyaloğu ve empatiyi, barış kültürünü daha fazla toplumsal alana taşımaya çalıştı. Bu tek başına yeterli mi? Elbette değil. Ama bu anlamda DEM Parti'nin süreç bağlamındaki temel rollerinden biri, demokratik siyasetin önünü açacak, kanalları zorlamak ve aynı zamanda toplumsal empatinin, toplumsal diyaloğun ve siyasal tanınmanın çıtasını yükseltecek bir rol oynamaktı. Süreç bağlamında yaptığı çalışmalarla, en azından başladığımız günden bugüne ciddi bir rol oynadı. Bu kolaylaştırıcılık rolünü ciddi anlamda yerine getirdi ya da getirmeye çalıştı diyebiliriz. Keza siyaset kurumu içerisinde, parlamento zemininde gerek yasa yapım süreçlerinde, gerek komisyon sürecinde, gerek ana muhalefetle ve toplumsal muhalefetle ilişkilerinde DEM Parti'nin oynadığı rolün hakkı herkesçe teslim edilmesi gerekiyor.
Halen belli oranda iktidar dışında toplumsal ve siyasal kesimlerin sürece desteği varsa, sürece dair olumlu yaklaşımları eskiye nazaran artmış, negatif yaklaşımları azalmışsa DEM Parti'nin burada toplumsal ve siyasal diplomasiyle oynadığı rolü küçümsememek gerekiyor. Belki şu anda bunun çok farkında olmayan kesimler var ama DEM Parti bu konuda ilmek ilmek, her kişiyi, her toplumsal ve siyasal kolektifi, aktörü ve bireyi sürece dair bilgilendirmeye çalıştı. Sürece verilen desteği artırmak için ciddi anlamda bir kamuoyu diplomasisi yürüttü. Uluslararası alanda da bunu yaptı. DEM Parti, belki de başka hiçbir partinin yapmadığı bir şeyi daha yaptı. Bunun da hakkını teslim etmek lazım. İktidarından muhalefetine, yer yer bu meseleyi kendi iktidar ve oy çıkarı için, oy hesabı için araçsallaştıran yaklaşımlar karşısında DEM Parti ‘ne kadar oy alırım ya da kaybederim?’ hesabı yapmadan, herhangi bir oy hesabına girmeden bu tarihsel sorunun çözümünde tarihsel bir rol almaya çalıştı. İmralı Heyetimizin aldığı kritik sorumluluk bile bunun göstergesi. Tarihsel bir rol aldı. Klasik bir parti gibi görevini sadece oyunu yükseltmekten ibaret görmedi. ‘Siyasi parti eşittir oy hesabıdır’ yaklaşımını gözetmeden, Türkiye'deki hakim ana akım siyasal kültüre içeriden bir eleştiri de yaparak, tarihsel ve kadim bir sorunun çözümünde ‘kim ne der?’ hesabı yapmadan programına aldığı doğruları hayata geçirmeye çalıştı. Buradan ele aldığımızda partimize yönelik haksız eleştirilerin ve ithamların da olduğunu belirtmek gerekiyor.
Peki bu yeterli mi?
Tabi ki değil. Neleri başaramadık? Şunu başaramadık diyebiliriz. İki yıllık süreçte istenilen düzeyde mesafe kat edilmesi, Türkiye'de demokratik toplum güçlerinin iktidar üzerinde daha fazla baskı ve tazyik uygulamasıyla mümkün olabilecek bir şeydi. İki yıllık süre zarfında demokratik toplum perspektifini, sürecin demokratik, sol, adil ve eşitlikçi yönünü ne düzeyde toplumsallaştırabildik? Ne kadar güçlendirebildik? Kürt meselesinin demokratik, adil ve eşitlik temelindeki çözümünü isteyen demokratik kamuoyunun örgütlü gücünü iktidarın üzerinde ne kadar gerçek bir tazyike dönüştürebildik? Yine iktidarın muhalefeti ve toplumsal muhalefeti parçalama operasyonları karşısında ne kadar etkili cevaplar üretebildik? Ne kadar birleşik ve ortak mücadele zeminini hem siyasal hem de toplumsal olarak güçlendirebildik? Bunları sorduğumuzda çabamızın yanında eksiklerimiz elbette var.
Eksiklerimizi de göreceğiz tabi. Eksiklerimiz var ve bu eksiklerimizi yeni dönemde tamamlamanın yollarını hep birlikte arayacağız. Bu konuda yeri gelmişken, gerçekten demokratik çözüm seçeneğinin sadece Kürt halkının değil, Türkiye halklarının ve Türkiye demokrasi güçlerinin de bu süreçte demokratik çözüm temelinde saf tutmasıyla; iktidarın karşısında gerçekten bir demokrasi bloğu oluşturmasıyla ve kendisini bir demokratik cumhuriyet gücü haline getirmesiyle mümkün olacağını belirtelim. Bu konuda yapamadıklarımız var. Yaptıklarımızın yanında yapamadıklarımız da var. Bu yetmezliklerimizin özeleştirisi olarak Demokratik Cumhuriyet Hareketi’ni gerek cumhuriyetin yapısal-demokratik dönüşümü bağlamında gerekse Barış ve Demokratik Toplum Süreci’nin siyasal ve hukuki zeminine daha güçlü yerleşmesi bağlamında yeni dönemin temel politik hattı olarak kolları sıvamakla işe başlayabiliriz. Ayrıca Kürt meselesinin demokratik, adil ve eşitlikçi çözümü; Demokratik Cumhuriyet Hareketi ve demokratik cumhuriyet bloğunun büyümesi, kendisini daha güçlü ve daha dönüştürücü bir kuvvet haline getirmesiyle mümkün olacaktır.
“Yeni dönemde üç ayaklı bir pratik çabanın sahibi olmak önemli. Birincisi hukuk, ikincisi Meclis, üçüncüsü ise demokratik toplum yani toplumsal zemin”
Sürecin tıkanma noktasına geldiği yönündeki eleştirilere karşı partinizin önümüzdeki dönem için somut bir eylem planı veya yeni bir rol haritası var mı?
Yeni dönemde üç ayaklı bir pratik çabanın sahibi olmak önemli.
Birincisi, hukuk zemini. Her şeyden önce Kürt meselesi bir hukuksuzluk meselesidir. Hukuk dışına çıkma, Kürtlerin cumhuriyetin ve devletin hukukuna dahil edilmemesi, hukukun dışında bırakılması meselesi. Buna inanıyorsak ki inanıyoruz, o zaman her zamankinden daha fazla süreci hukuk zeminine çekmek zorundayız. Hukukun tesis edildiği bir zemin gerekiyor. Süreç hukuk zeminine yerleşmediği sürece her türlü provokasyona açık olacak. O yüzden Sayın Öcalan'ın statüsünden tutalım, Kürtlerin kolektif hak taleplerine, ana dilde eğitim-öğretim taleplerine kadar hukuk, Kürtlerin politik ve kimliksel varlığını kabul edecek, tanıyacak ve hukuk alanına dahil edecek şekilde tesis edilmeli. Kürtlerin siyasal ve kimliksel varlığını hukuk alanına almayan her yaklaşım, çatışmayı ve tekrarı körükleyecek. O yüzden birinci aşama, hukuk zemininin her zamankinden daha fazla tesis edilmesi için çaba göstermek.
İkincisi, Meclis'in gerçekten daha güçlü bir rol alması. Yani Meclis'in şeklen, biçimsel olarak ‘dostlar alışverişte görsün’ anlayışıyla değil, gerçekten özne, aktör olduğu bir süreçten bahsediyoruz. Bakın 467 evet oyu verildi çerçeve yasaya. Bu tabloyu sadece vekili oldukları partiler istediği için değil, tek tek milletvekillerinin de gerçekten ‘demokratik çözüme ihtiyacımız var’ öznelliğine dönüştürmemiz gerekiyor. Meclis'in yeni dönemde yasa yapım sürecinde çözümü tartışırken başta ‘terörle mücadele’ mevzuatı olmak üzere Kürt meselesini ‘terör’ mantığına hapseden bütün yasaları ele aldığı, ayıkladığı ve düzenlediği bir yasa yapım sürecine ihtiyacımız var. Yasa yapım sürecini demokratik bir perspektifle örgütleyen yeni bir Meclis performansına, yeni bir Meclis sürecine ihtiyacımız var. Meclis zeminini bu anlamda çözümsüzlüğün değil, çözümün aktörü yapmak gerekiyor. Hatta Kürt halkını hukuksal ve siyasal olarak cumhuriyet ile tanıştıran bir kurucu Meclis olarak da tarihe emanet etmek gerekiyor 28. dönemi.
|
|
Üçüncüsü ise, demokratik toplum yani toplumsal zemin. Demokratik toplum mücadelesini her zamankinden daha fazla büyütecek bir kapasiteyi, yeteneği ve kuvveti göstermek zorundayız. Yeni dönem bizim açımızdan demokratik toplum mücadelesinin de yükseltileceği bir dönem olmalı. Bakın, ‘dünyada sağcılık yükseliyor’ diyoruz. ‘Avrupa'da sağcılık yükseliyor’ diyoruz. Bundan Türkiye ve Kürdistan da azade değil. Dünyanın genelinde sağcılık bir yükseliş içerisindedir. Sağcılığın yükseldiği Ortadoğu'da ve Türkiye'de Kürt meselesi gibi sorunlar da sağcıların ve egemenlerin alanına hapsedilmek istenecektir. Kürt halk mücadelesi, milliyetçi, sağcı ve ırkçılığa karşı ezilen, demokrat, devrimci ve yurtsever ahlaki üstünlüğünü koruyarak ve onu temsil ederek bugünlere geldi. Bu topraklarda gadre uğramış birçok kadim ezilen kimliklerin ve inançların ortak vicdanı, duyusu oldu Kürt mücadelesi. Kürt meselesi, Türkiye'de tekçi, ayrımcı politikaların hedefi haline gelmiş tüm toplumsal ve siyasal kesimlerin kendisini içinde bulduğu bir mesele ola geldi.
Şimdi Kürt hareketinin ve Kürt meselesinin temsil ettiği değerlere, ezilen kimlik ve inançlar için süregelen biricikliğine yönelik bilinçli, sistematik bir saldırı var. Bu saldırılar karşısında sadece kendisini değil, yok edilmek istenen tüm ezilen kimlikleri yeşertmek ve kültür ortamını daha fazla beslememiz gerekiyor. Gerçek özgürlük yolu, kurtuluş yolu da budur. Yani Kürt meselesi bir vicdan, özgürlük ahlakıdır. Çoğulculuğun teminatıdır. Kürt meselesinin demokratik çözümünün sadece Kürt halkıyla sınırlı bir yanı yoktur. Rojava Devrimi bile bunu gösterdi bizlere. Haliyle bir bütün olarak baktığımızda, yeni dönemde demokratik toplum mücadelesini kendi politik ve ideolojik değerlerimiz etrafında daha fazla büyütmek ve örgütlemek temel görevimizdir. Bunu başarabildiğimiz oranda Kürdistan demokratik devrimi ve Türkiye demokrasi mücadelesi kendi öz değerleriyle yoluna devam edecek, büyüyecek, dönüştürücü güç olacaktır.
“Ezilenler ortak mücadele içerisinde birbirinin şifacısı oluyor. Vakti gelen Demokratik Cumhuriyet Hareketi ile cumhuriyet tarihine yeni bir halka ekleyebiliriz. Buna cumhuriyet tarihinde üçüncü halka da denilebilir.”
Bu konudaki her başarısızlık, yetmezlik, bizi biz yapan mücadele değerlerimizin kapitalist modernite güçlerince daha fazla gasp edilmesi ve içinin boşaltılmasıdır. Yeni dönemdeki demokratik toplum görevimiz, toplumsal-siyasal, kimliksel-inançsal sorunlar arasında hiyerarşi, öncelik sonralık üreten tüm tuzakları boşa çıkarmak ve ezilenler arasındaki dayanışma ve özgürlük bilincini temel doğru olarak hayata geçirmektir. Çünkü ezilen, ayrımcılığa uğrayan, yok sayılan ve yok olma tehdidine maruz kalan tüm kimliklerin değerleri ortaktır. O değer eşitlik, adalet, demokrasi, özgürlük, hak ve hukuktur. Ezilenler ortak mücadele içerisinde birbirinin şifacısı oluyor. Bizi ortak mücadeleden ve onun değerlerinden uzaklaştırmaya çalışan her yaklaşıma şüpheyle bakmak ve bunu nasıl bertaraf edeceğimize dönük yeni bir dönem tartışması yapmanın ve bu minvalde harekete geçmenin vakti geldi ve geçiyor. Vakti gelen Demokratik Cumhuriyet Hareketi'dir. Demokratik Cumhuriyet Hareketi, son dönemlerde her ezilen kimliği kendi yalnızlığına, çaresizliğine hapsetmek isteyen saldırılara karşı birleşik mücadeleyi daha organik ve güçlü örgütlemenin adıdır, formülasyonudur.
Demokratik Cumhuriyet Hareketi ile cumhuriyet tarihine yeni bir halka ekleyebiliriz. Kemalist kadronun kurduğu cumhuriyet nasıl ilk halkaysa, AKP şahsında İslami kesimin cumhuriyete dahil edilmesiyle ikinci halka oluştu. Son iki yıldır Kürtlerin cumhuriyete dahiliyeti gündemde. Buna cumhuriyet tarihinde üçüncü halka da denilebilir. Kürt halkının siyasi ve hukuki tanınırlığıyla gerçek anlamda mümkün olabilecek bu Cumhuriyet-Kürtler buluşması; Kürtlerin cumhuriyete bir demokrasi gücü olarak yerleştiği, sadece Kürtlerin de değil, Kürt halkıyla kader ve mücadele ortaklığı yapan bütün ezilen kimliklerin demokratik cumhuriyet perspektifi ve felsefesiyle bir araya geldiği yeni bir Demokratik Cumhuriyet Hareketi, cumhuriyet tarihinin üçüncü halkasının temel politik öznesidir. Kurucu Kemalist iktidar dönemi ile İslamcıların yerleştiği ve iktidar olduğu dönemin ortak özelliği antidemokratikliktir. Cumhuriyetin tam manasıyla demokrasiyle buluşmamasıdır. Yani bu iki halkayla cumhuriyet demokratikleşmedi. Tersine antidemokratik varlığı süreklileşti ve yapısal bir kimliğe kavuştu.
Kürt halkının 50 yıllık siyasal ve toplumsal mücadele değerleriyle cumhuriyete dahil olması, bir nevi önceki antidemokratik iki halkanın panzehiri niteliğinde olacaktır. Bu bir demokrasi halkasıdır. Cumhuriyeti demokratik anlamda dönüştürecek bir halkadır ve aynı zamanda demokratik cumhuriyeti sağlayacak bir halkadır. O yüzden yeni dönemde Demokratik Cumhuriyet İttifakı'nın, Demokratik Cumhuriyet Hareketi'nin tek yükleneni, tek omuzlayanı Kürtler olmamalıdır. Bir kez daha şunu söylemek zorundayız; Kürt hareketine dönük parçalayıcı, tasfiye edici her yaklaşım karşısında demokratik çözümü ve Kürt hareketinin kazanımlarını savunmak, aynı zamanda diğer kimlikler için de kendi demokratik geleceklerini savunmak demektir. Başarılamaması durumunda kaybeden yalnızca Kürt hareketi olmaz. Bu, ayrımcılığa uğrayan ve baskı altında tutulan kimliklerin mücadelesinin de zafiyete uğraması, kendi yalnızlığında boğulma tehlikesinin artması ve mücadelesinin güçten düşmesi anlamına gelir. Haliyle bunu bir tür ortak öz savunmamız gibi düşünmek ve Kürt meselesinin demokratik, eşit ve adil karakterini; çözümün adil, eşitlikçi ve özgürlükçü karakterini öne çıkarmak, demokrasi güçlerinin ve baskı altında tutulan, inkar edilen bütün kimliklerin ve toplulukların öz görevidir. En az Kürtler kadar öz görevidir diyoruz. O yüzden Demokratik Cumhuriyet Hareketi, bizim açımızdan yeni dönemin belirleyici temel politik hedeflerinden ve politik mücadele hatlarından birisidir.
Bunlar da ilginizi çekebilir
İktidar Yeni Parti'yi süreç dışına itti | #NasılYapmalı
Yeni Parti Genel Başkanı Özgür Özel, 18 Kasım’da yaptığı açıklamayla çözüm süreci kapsamında kurulması planlanan Meclis İzleme Komisyonu’na üye vermeyeceklerini duyurdu. Gerekçe ise iktidarın demokratikleşme konusunda verdiği sözleri yerine getirmemesi, kayyım uygulamalarının sürmesi ve AİHM ile AYM kararlarının uygulanmaması.
11 saat önceAyşegül Doğan: Süreci siyasi ranta dönüştürmeyin
Barış ve Demokratik Toplum Süreci’nin siyasi hesaplara ve seçim tartışmalarına kurban edilmemesi gerektiğini vurgulayan Ayşegül Doğan, sürecin başarıya ulaşması için bütün siyasi partilerin sorumluluk alması ve demokratikleşme adımlarının geciktirilmemesi çağrısı yaptı
11 saat önceFon mağdurları ve siyasi parti temsilcileri SPK önünde
Fon Fon mağdurları ve siyasi parti temsilcileri, Ankara’da Sermaye Piyasası Kurulu (SPK) önünde bir araya gelerek basın açıklaması yaptı. “Yıl bitmeden anapara + TÜFE istiyoruz” ve “Fon adaletsizliği son bulsun” yazılı dövizler taşıyan mağdurlara; CHP, YENİ Parti, İYİ Parti, DEVA Partisi, Saadet Partisi ve DEM Parti milletvekilleri de destek verdi.
12 saat önce




Yargıtay'da kaybolan dosya ile Gürsel Tekin'in alakası var?