ABD’nin Irak Kürdistan Bölgesinden Çekilmesi...
ABD aslında Irak’tan değil esasen Irak Kürdistan Bölgesinden çekiliyor. Çünkü ABD askeri gücünün çok önemli bir kısmı Erbil ve Süleymaniye çevresinde konuşlandırılmıştı. Bu bakımdan süreçte doğrudan ve çok ciddi olarak etkilen güç esasen Kürtler olacaktır. ABD’nin bu kararı önemli bir değişimi ifade ediyor. IKBY Yöneticileri, ABD’nin bu kararına karşı açıktan tepki gösterdiler. Bu durumun güvenlik sorununa yol açabileceği belirtilse de ABD’nin almış olduğu geri çekilme kararını ciddi olarak etkilemedi.
12/10/2026 22:51 | Son Güncelleme : 19/11/2026 23:11 | Okunma Sayısı : 133 | Dr. Mustafa Peköz
ABD’nin Irak Kürdistan Bölgesinden Çekilmesi ve Verilen Mesaj
DR. Mustafa Peköz
|
|
ABD aslında Irak’tan değil esasen Irak Kürdistan Bölgesinden çekiliyor. Çünkü ABD askeri gücünün çok önemli bir kısmı Erbil ve Süleymaniye çevresinde konuşlandırılmıştı. Bu bakımdan süreçte doğrudan ve çok ciddi olarak etkilen güç esasen Kürtler olacaktır. ABD’nin bu kararı önemli bir değişimi ifade ediyor. IKBY Yöneticileri, ABD’nin bu kararına karşı açıktan tepki gösterdiler. Bu durumun güvenlik sorununa yol açabileceği belirtilse de ABD’nin almış olduğu geri çekilme kararını ciddi olarak etkilemedi.
ABD, Suriye’de olduğu gibi Irak’ta da tek devlet, tek ordu politikasını benimsemiş gibi görünüyor. ABD’nin Türkiye Büyük Elçisi ve Trump’ın bölge temsilcisi Tom Barrack’ın sıklıkla vurguladığı nokta: ‘Federatif devletler, bölge için uygun değil, tek devlet ve tek ordu olması
![]() |
gerekir.’ Bu politikanın Suriye’den sonra Lübnan ve Irak’ta uygulanması için yoğun bir diplomasi yürütülüyor. Peki Irak’ta bunun hedefinde kim var: Irak Kürdistan Bölge Yönetimi. Yani Irak’ta fiilen bir devlet gibi hareket eden ve Peşmerge gibi fiilen bağımsız bir ordusu olan IKBY’nin mevcut durumunun tartışmalı hale getirilmesi bir tesadüf olmadığı açıktır.
Burada dikkat çeken bazı hususlar var.:
Birincisi, ABD, 30 yıldır Peşmergeye verdiği ekonomik desteği kesti. Bundan sonra Bağdat merkezli orduya askeri ekipman desteği verilecek. NATO, Peşmergenin eğitilmesinin durdurulduğunu açıkladı ve bundan sonra Peşmerge’ye askeri teçhizat desteği vermeyecek. IŞİD gibi bir örgütün saldırısı dışında Peşmerge’nin korunması söz konusu olmayacak. Burada verilen mesaj şu; Peşmerge’nin bağımsız askeri bir güç olmasına dair politika fiilen sonlandırıldı.
![]() |
İkincisi, ABD merkezli küresel güçler, IKYB’yi bölgesel enerji koridoru olarak değerlendirmeyi planlıyorlardı. Bu nedenle IKYB’ye stratejik bir rol biçtiler. Ancak IKYB yöneticileri bunun önemini ve rolünü kavramadılar. Trump ile birlikte ABD’nin Ortadoğu politikasında bazı değişiklikler olmaya başladı. Şam’ın Esad rejiminden alınıp Şara’ya teslim edilmesinin arka planı, Suriye’nin yeni enerji koridoru olarak kullanılmasına karar verilmesidir. Böylelikle Körfezin petrol ve doğal gazı, Suriye’nin Akdeniz limanlarından uluslararası alana taşınmasına yönelik plan uygulanmaya konuldu. Ayrıca küresel ulaşım yolları için de Suriye’nin ön plana çıkartılmaya karar verilmesi IKBY için ciddi bir sorun olmaya başladı denilebilir.
|
|
Üçüncüsü, ABD, Irak politikasında önemli bir değişikliğe gidip Erbil’e verilen askeri ve politik desteği kesmesi veya ikinci plana atması, buna karşılık Bağdat’ın askeri ve politik gücünün attırılmasına karar verebilmesi için bazı şartlar ileri sürüyor: İran ile ilişkilerin sınırlandırılması, Molla rejiminin Bağdat üzerindeki politik etkisinin sonlandırılması, Haşti Şabi ve Irak Hizbullahı gibi devlet dışı askeri örgütlerin tasfiye edilmesi. Bu tür silahlı güçlerin İsrail başta olmak üzere bölge devletleri için risk olmaktan çıkartılması, İsrail ile diplomatik ilişkilerin geliştirilmesi ve İbrahim Anlaşmasına dahil olması gibi bir kısım politik ve askeri şartlar ileri sürüldüğü biliniyor. Bağdat yönetiminin de bunların önemli bir kısmını kabul ettiğine dair bazı değerlendirmeler yapılıyor.
Dördüncüsü, İran Molle Rejiminin Tahran’da tasfiyesi sağlanırsa, bölge dengelerinin çok ciddi düzeyde yeniden şekilleneceği biliniyor. Olası yeni bir Tahran yönetiminin bölgesel ilişkiler içerisinde öncelikli olarak küresel sisteme tam adapte olmayı kabul ederse, başta İsrail ve Suudi Arabistan olmak üzere bölge ülkeleriyle uyumlu bölgesel bir güç olma yönünde bir karar alırsa gerçek anlamda ‘yeni’ bir Ortadoğu’dan bahsedilecektir. Böylesi bir gelişme, Bağdat yönetimi için çok daha avantajlı bir durum olacaktır. Ancak tersine IKBY başta olmak üzere Kürtlerin bölgesel denklemde arka plana düşmesi olasılığı gündeme gelebilir.
Bu değerlendirmeleri, uluslararası ve bölgesel ilişkiler içerisinde, gündeme gelebilecek olasılıklar olarak görmeliyiz. Mutlak olmamakla birlikte bölgesel gelişmelerde karşımıza çıkacak durumlar olup buna uygun politikaların geliştirilmesine ihtiyaç var.
Bütün sorumluluğu ABD’ye ve uluslararası güçlere atmak Kürtler için çözüm olmaz
ABD’nin askeri olarak IKBY çekilmesi özellikle Kürtler arasında ciddi tartışmalara yol açtı. ABD’nin askeri güçlerini çekmesini ‘ihanet’ olarak görenler de, ‘olumlu’ görenlerde oldu. Ancak bilinen gerçek şuydu: ABD hiçbir şekilde sonsuza kadar IKBY bölgesinde kalıp Kürtleri korumayacaktı.
ABD’nin Irak’a gelip Saddam rejimini değiştirmesini Kürtleri özgürleştirmek için değil, o dönemde belirlediği Ortadoğu’yu yönetme stratejisiyle ilişkiliydi. Irak’ta ortaya çıkan tablo, Kürtler için olumlu bir avantaja dönüştürüldü ve bugünkü IKBY sınırları ortaya çıktı. ABD başta olmak üzere uluslararası koalisyon gücü, Irak’ta Kürtlerin askeri gücünün kurulmasını ve Özerk bir yapısının olmasını kendi dönemsel çıkarları için uygun gördüler. Kürtler de bu dengeleri kendi lehine kullanmayı başardılar. Uluslararası güçler, belirledikleri yeni bölgesel stratejilerine uygun olarak Irak’taki askeri güçlerinin çok önemli bir kısmını çekmeye karar verdiler. Burada önemli olan IKBY’nin bundan sonra ne yapacağıdır. Uluslararası güçlere dayanarak iktidarın sonsuza kadar korunmayacağı artık net olarak görülüyor.
Irak Kürdistan Bölge Yönetimi Sorumluluktan Kaçamaz
Birincisi, Bugünkü durum nedeniyle sadece uluslararası güçleri eleştirmek gerçekçi bir sonuç doğurmayacağı açıktır. Başta ABD, Fransa, İngiltere ve Almanya olmak üzere NATO, yaklaşık 30 yıldır, Peşmerge’nin tek bir ordu gibi hareket etmesini talep ettiler dahası her toplantıda ısrarla dile getirdiler. Hatta Talabani ve Barzani bölgelerindeki Peşmergeler kendisini feshedip tek bir ordu olarak organize edilmediği taktirde bütün yardımların kesileceğini vurguladılar. Peki ne oldu? 30 yılın sonunda yani NATO’nun bölgesel politikaları değişmeye başlayınca zorunlu olarak iki peşmergenin IKBY Savunma Bakanlığı bünyesinde birleştirildiği açıklandı. Ancak fiilen iki ayrı peşmerge gücü varlığını devam ettiriyor. Kürt kamuoyunun kandırılması sağlanabilir ama uluslararası güçlerin aldatılması mümkün değil.
İkincisi, ABD, Fransa, İngiltere ve Almanya, IKBY’de ‘bağımsızlık’ referandumunun yapılmasının erken olduğu gerekçesiyle karşı çıkmışlardı. Dört ülkenin Dışişleri Bakanı Erbil’e gelip Mesut Barzani’yi ikna etmek için ortak bir görüşme yaptı. Hatta ABD Dışişleri Bakanı, Trump’ın ‘referandumun ertelenmesine’ ilişkin bir mektubunu Mesut Barzani’ye getirdiği çok sonra açıklandı. IKBY, uluslararası güçlerin uyarısını dikkate almayarak referandumu yaptı. Halkın %90’dan fazlası ‘Bağımsızlık’ yönünde oy kullandı. Peki ne oldu? Haştı Şabi, IKBY bölgesine yönelik kapsamlı bir saldırı başlattı. Kerkük Kürtlerin elinde alındı, Bütün tartışmalı bölgeler ele geçirildi. Talabani-Barzani olarak bölünen Peşmerge güçleri ne yapabildi. Hiçbir şey. Uluslararası güçler de Haşti Şabi’ye hiçbir şekilde müdahale etmeyerek IKBY açıktan cezalandırdı.
Üçüncüsü, IKBY bölgesinde iki yıl önce seçimler yapıldı ancak henüz bir hükümet kurulamadı. IKBY, Barzaniler -Talabaniler çekişmesine sahne oluyor. Bu iki güç arasındaki rekabet, İKBY’nin tasfiyesinin önünü açtı. Bu iki güç, Irak Kürt Bölgesini askeri, politik ve ekonomik olarak güçlendirmek ve bölgesel dengeler içerisinde merkez haline getirmek gibi bir sorumluluk taşımıyor. IKBY’nin kendi iç anayasası, bölge devletleriyle kıyaslandığında demokratik yapısının oldukça güçlü olduğunu söyleyebiliriz. Ancak bunun gündelik hayatta ve kurumsal olarak uygulandığı söylenemez. Çünkü sistem pratikte KDP-YNK olarak ayrışmış durumda ve güç ilişkileri bu iki grup etrafından dönüyor. . Bu ikili durum kırılmadan yada ortadan kaldırılmadan anayasanın toplumsallaştırılması son derece zor.
Dördüncüsü, Bölgesel ilişkiler İKBY’nin iç dinamiklerini ciddi olarak etkiliyor. Örneğin KDP’nin öncelikli olarak Ankara’ya, YNK’nin ise Tahran’a yakın bir siyaset izlediği sıklıkla belirtilir. İki tarafın politik tercihleri ve yönelimleri de bunu doğruluyor. Bir başka ifadeyle IKBY’nin hem bölgesel hem de Erbil merkezli politikaları, kendilerinden çok bölge devletlerinin etki gücüne göre belirleniyor. Bu durum, IKBY’nin bağımsız bir güç olarak, Kürtlerin bölgesel çıkarlarına göre hareket etmesini engellediğine dair önemli bir algı oluşmuş durumda.
Kürt Halkının Kaygılanması
ABD’nin almış olduğu karar IKBY içinde bir kısım kaygılara yol açtığı görülüyor. IKBY halkında “Rojava’dakine benzer bir durumla karşı karşıya kalabilir miyiz” kaygısı oluşmaya başladı. Bu olumsuz kaygıların giderilmesine çalışılmaktadır. Örneğin Bağdat ile yapılan görüşlere dair “Anayasada olandan fazlasını istemiyor, azını da kabul etmiyoruz” değerlendirmesini yapan Mesut Barzani “Bölgenin nereye gittiğini kimse bilmiyor” uyarısını da yaptı. Dahası IKBY için risklerin ne kadar ciddi olduğuna dikkat çekti. Eski Irak İçişleri ve Maliye Bakanı Bakır Cebr Zubeydi, “ABD’nin Peşmerge güçlerini Irak ordusuna dahil etmeye çalıştığı” yönündeki iddiaları değerlendirirken, Peşmerge ile Demokratik Suriye Güçleri’nin (DSG) deneyim ve tarihinin tamamen farklı olduğuna” dikkat çekti. IKBY’nin ‘uluslararası alanda tanınması’ bir avantaj olarak görülebilinir ancak bunun tek başına etkili olabileceğini düşünmek son derece yanıltıcı olur.
IKBY için Öncelikli Risk
Peşmerge’nin doğrudan Bağdat merkezli orduya dahil edilmesinden önemli sorunlar veya yeni bir çatışma alanı ortaya çıkma riski bulunuyor. Çünkü Peşmerge’nin Irak merkezi ordusuna bağlanmasının Kürtler tarafından kabul görmesi son derece zor olsa da Zubeydi, “Peşmerge’nin özgünlüğünden yararlanılmalı, ona karşı çıkılmamalıdır. Bu ulusal Kürt gücü, diyalog, koordinasyon ve Silahlı Kuvvetler Başkomutanlığı makamına bağlanması yoluyla Irak’ın güçlü bir kalkanı haline getirilmelidir” açıklaması da sürecin aşamalı olarak kabullenileceğine dair bir mesaj olarak görüldü.
Yakın bir gelecekte Peşmergenin doğrudan Irak Silahlı Kuvvetlerinin denetimine verilmesi talebinin Bağdat’ta istikrarlı merkezi bir güç oluşturma kararını olumsuz yönde etkileyebilir hatta yeni bir istikrarsızlığa yol açabilir. Bu nedenle Peşmergeyi tasfiye etmek yerine etki alanını sınırlamak için bazı kararların alınabileceği belirtiliyor. Örneğin İKBY sınırlarının güvenliğinin, gümrük kapılarının ve hava alanlarının doğrudan Bağdat merkezli ordu güçlerine bırakılması için bazı önemli adımların atılacağı ve kararların alınacağı belirtiliyor
Irak Silahlı Kuvvetler Başkomutanlığı Sözcüsü Sabah Numan, ABD’nin çekildiği yerlere Irak ordusunun girerek güvenliği sağlayabileceğini açıkladı. Numan, ‘Herkesin ortak bir görüşü var: Irak istikrarlı. Güvenlik güçlerinin morali yüksek ve ABD’nin çekildiği bölgeleri doldurmaya hazır durumdalar.’ Bu açıklama IKBY’ye bir güvence vermek gibi algılansa da esasen Bağdat merkezli ordunun IKBY sınırları içerisindeki gücünün yeniden arttırılmasına yönelik ciddi bir hamledir.
Hayata geçirilmek istenen plan; Peşmerge güçlerinin IKBY yönetimi içerisinde fiilen iç asayiş/güvenlik gücü haline getirilmesidir. Bu adımların atılabilmesi için Bağdat’tan çok ABD’den ciddi bir baskı gelecek gibi görünüyor. Tabi ABD’nin böylesi bir kararı alabilmesi için Bağdat’ın Washington’a koşulsuz itaat etmeyi kabul etmesi gerekiyor.
Gelişmelerin IKBY için olumlu değerlendirmek son derece zor. Seçimlerin üzerinden 2 yıl geçti ama ortada bir hükümet yok. Bu nedenle seçimlerin hiçbir öneminin olmadığı söylemek yanlış olmaz. Devleti var eden geleneksel kurumlar yok. Başta ordu olmak üzere bütün kurumlar KDP ve YNK arasında güç durumuna göre paylaşılmış. Tehlikenin farkında olmak yetmez, tehlikeyi aşmak için KDP-YNK çıkarlarını ve rekabetini aşan stratejik kararların alınması gerekir. Aksi taktirde “Peşmerge ile Demokratik Suriye Güçleri’nin (DSG) deneyim ve tarihinin tamamen farklı” değerlendirmesinin hiçbir önemi kalmaz.
Bunlar da ilginizi çekebilir
Kürt Sorunun Çözümünde MİT Başkanı,Bahçeli'nin...
Çözüm Sürecinin Hangi Aşamasındayız. Çözüm sürecine dair birinci, ikinci, üçüncü aşamalar gibi sıralamalar yapılıyor. İlginç olan bu sıralamaları devlet yapmıyor. Kürt Politik Hareketi yapıyor. Bu sürecin iki temel aşaması var. Birincisi PKK’nin Silahlı Mücadeleyi sonlandırma kararı ve bunun hayata geçirilmesi. İkincisi ise birincisine bağlı olarak devletin atacağı hukuki, politik ve toplumsal adımlardır.
2 gün önceİspanya’daki hareketlerin arka planı: Soldaki kopuş..!
İspanya’da son yıllarda sınıf mücadelesinin yeniden canlanma dinamikleri ve kiracılar hareketinin yaptığı büyük atılımın arka planında, en genç kuşak işçilerin ve öğrenci-genç işçilerin hızla siyasallaşma ve yeni mücadele kanalları açma süreçleri var. Özellikle Bask, Katalonya ve İspanya solunda 2018-2024 döneminde yaşanan “büyük ayrışma ve kopuş dalgası”, genç kuşakların daha devrimci bir eğilimle yeniden örgütlenmesine ve mücadelesine yeni bir motivasyon, taban inisiyatifi ve yeni kanallar açmaya başladı.
5 gün öncePost-Marksist “Tarih” Anlatıcılarının Hezeyanlarına...
Mustafa Suphi ile yoldaşlarının 28/29 Ocak 1921 gecesi Karadeniz’de hunharca katledilmesi, komünist hareketin kanayan yarasıdır hâlâ; hesabı görülene dek! Çünkü Onlar çok önemli bir kilometre taşıdırlar. Ancak bilinmelidir ki, 15’lerden önce 20’ler de vardır, Paramaz’ın 19 yoldaşıyla ile Beyazıt Meydanı’nda asılarak infaz edildiği tarihimizde. Onlar köklerimiz, geleneğimizdir elbette!
6 gün önce





Yargıtay'da kaybolan dosya ile Gürsel Tekin'in alakası var?